Rusça A1'de ülke, milliyet ve meslek üçlüsü, kendini birkaç kısa cümleyle doğru tanıtmanın en sık kullanılan yoludur.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
CEFR A1 can-do: Ülke, millet ve meslekle kendimi tanıtabilirim
Ortaöğretim yabancı dil dersinde hedef, uzun kural ezberi değil CEFR A1 can-do cümlesini yapabilmektir: kendi ülkemi, milliyetimi ve mesleğimi çok basit sözcüklerle söyleyebilirim. Rusçada bu üç bilgi peş peşe gelir ve A1'de hazır kalıp olarak öğrenilir. Sıra genelde selam, ülke, milliyet, meslek şeklindedir. Cümleler kısa tutulur; karmaşık çekim tablosu bu ünitenin işi değildir.
Dünyada Rusça A1 programları Kiril alfabesi ve okuma kurallarından sonra hemen ben kimim konusuna geçer. Çünkü yurtta, klinikte ve gişede ilk duyulan sorular bunlardır. Откуда вы? (atkuda vı) nerelisiniz demektir. Кто вы по профессии? (kto vı pa prafyesii) mesleğiniz nedir demektir. Ülke adlarının çoğu -ия (-iya) ile biter; Турция (Turtsiya) bu aileye girer. Sınıfta harita ülkeyi, bayrak milliyeti, hastane mesleği gösterir.
Örnek
Örnek tanıtım: Здравствуйте (zdrastvuytye). Я из Турции (ya iz Turtsii). Я турок (ya turok). Я врач (ya vraç). Türkçesi: Merhaba. Ben Türkiye'denim. Ben Türküm. Ben doktorum.
Ülke adı: Турция
Rusçada Türkiye'nin adı Турция (Turtsiya) şeklindedir. Vurgu ilk hecededir: TUR-tsi-ya. ц (ts) harfi Türkçedeki ts sesidir, s değildir. Ülke adları cümlede büyük harfle yazılır. Haritaya bakarken en kısa cümle şudur: Это Турция (eta Turtsiya) bu Türkiye'dir. Parmakla göstermek ve cümleyi yüksek sesle okumak A1'de yeterli bir alıştırmadır.
Nereli olduğunuzu söylemek için kalıp Я из Турции (ya iz Turtsii) kullanılır. из (iz) den anlamındadır. Ülke burada sabit biçim Турции (Turtsii) alır; bu A1'de ezberlenen hazır şekildir. Telaffuz: iz tur-TSİ-i. Türk öğrenciler bazen Я Турция (ya Turtsiya) der; bu yanlıştır, çünkü kişi ülke değildir. Günlük hayatta uçak bileti, vize formu ve otel fişi aynı ülke adını ister.
Örnek
Soru: Откуда ты? (atkuda tı) Nerelisin? Cevap: Я из Турции (ya iz Turtsii) Ben Türkiye'denim. Kısa diyalog: — Это Турция? (eta Turtsiya) — Да, это Турция (da, eta Turtsiya).
Milliyet: турок ve турчанка
Milliyet, ülke adından ayrı bir kelimedir. Erkek için турок (turok), kadın için турчанка (turçanka) denir. турок (turok) kelimesinde vurgu ilk hecededir: TU-rok. турчанка (turçanka) yaklaşık tur-ÇAN-ka okunur. A1'de önce isim olarak milliyet öğrenilir; sıfat турецкий (turetskiy) bu ünitede uzun cümleye zorlanmaz. Temel cümle erkek konuşursa Я турок (ya turok), kadın konuşursa Я турчанка (ya turçanka) olur.
Üçüncü kişi için Он турок (on turok) o erkek Türk ve Она турчанка (ana turçanka) o kadın Türk denir. Türkçede Türküm tek biçimdir; Rusçada milliyet cinsiyet değiştirir. Bayrak milliyeti, harita ülkeyi anlatır; ikisini aynı sanmak sık görülen bir karışıklıktır. Pasaportta ülke Турция (Turtsiya) yazar, kişi ise турок (turok) veya турчанка (turçanka) der.
Örnek
Kısa diyalog: — Ты турок? (tı turok) — Да, я турок (da, ya turok). Kadın konuşursa: — Ты турчанка? (tı turçanka) — Да, я турчанка (da, ya turçanka).
Meslek: врач
Doktor mesleğinin A1 kelimesi врач (vraç) tir. Telaffuz v-RAÇ şeklindedir. в (v) Türkçedeki v, р (r) titreşimli r, а (a) açık a, ч (ç) tam Türkçe ç sesidir. A1'de врач (vraç) hem erkek hem kadın doktor için aynı kalır. Cümle çok kısadır: Я врач (ya vraç) ben doktorum. Türkçe ben bir doktorum içindeki bir Rusçaya çevrilmez.
Soru kalıbı Кто вы по профессии? (kto vı pa prafyesii) veya kısa Кто он? (kto on) olabilir. Cevap: Он врач (on vraç) o doktor. Klinik sahnesi kelimeyi bağlar: beyaz önlük, hasta ve kısa tanıtım. Dünyada meslek ünitesi resimli kartla öğretilir; bu derste odak tek kelimedir. Günlük hayatta hastane tabelası ve randevu kâğıdı bu sözcüğü görünür kılar.
Örnek
Somut olay, klinikte: — Здравствуйте, я врач (zdrastvuytye, ya vraç). — Добрый день (dobrıy den). Türkçesi: Merhaba, ben doktorum. / İyi günler.
Üç bilgiyi tek tanıtımda birleştirmek
A1 öğrencisi üç cümleyi arka arkaya söyleyince kendini tanıtmış olur. Sıra genelde şöyledir: selam, ülke, milliyet, meslek. Erkek konuşmacı: Здравствуйте (zdrastvuytye). Я из Турции (ya iz Turtsii). Я турок (ya turok). Я врач (ya vraç). Kadın konuşmacıda üçüncü cümle Я турчанка (ya turçanka) olur. Bu dizi otel gişesinde, staj tanışmasında ve sınıf turunda işe yarar.
Kısa diyalog ezberlenir, sonra kişiler değiştirilir. Resmi hitap вы (vı), samimi hitap ты (tı) A1'de her iki biçimde de görülür; gişede вы (vı) daha uygundur. Somut metin örneği bir yurt panosundaki karttır: öğrenci kartı Kiril harfleriyle yüksek sesle okur. Böylece okuma, vurgu ve anlam aynı anda çalışır. Yanlış sıra, dinleyenin kafasındaki haritayı bozar.
Örnek
Tam diyalog: — Привет! Откуда ты? (privet! atkuda tı) — Привет! Я из Турции. Я турок. Я врач. (privet! ya iz Turtsii. ya turok. ya vraç.) Türkçesi: Selam! Nerelisin? / Selam! Ben Türkiye'denim. Ben Türküm. Ben doktorum.
Telaffuz tuzakları ve günlük hayatta üç cümle
Türkçe konuşanların en sık düştüğü tuzaklar bellidir. Birincisi ülke ile milliyeti aynı kelime sanmak: Я Турция (ya Turtsiya) demek yanlıştır. İkincisi cinsiyet: kız öğrenci Я турок (ya turok) derse dinleyici onu erkek sanır; doğru biçim Я турчанка (ya turçanka) dır. Üçüncüsü Türkçe bir kelimesini meslek cümlesine taşımaktır; Я врач (ya vraç) yeter. Dördüncüsü ц (ts) ile ч (ç) sesini karıştırmaktır.
Турция (Turtsiya) içinde ts, врач (vraç) içinde ç vardır. вы (vı) içindeki ы (ı) Türkçe ı ya yakındır, i değildir. Vurguyu yanlış yere koyunca kelime tanınmaz. Günlük hayatta bu üç kelime pasaport kuyruğunda ve hastane kayıt masasında çıkar. Dünyada konu sık sık kimlik kartı doldurma oyunuyla öğretilir: öğrenci kâğıda Kiril ile Турция (Turtsiya), турок (turok), врач (vraç) yazar ve kartı sesli okur.
Örnek
Yanlış zincir: Я Турция врач (ya Turtsiya vraç). Doğru zincir: Я из Турции. Я турок. Я врач. (ya iz Turtsii. ya turok. ya vraç.)
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Я Турция demek ben Türküm demektir. Doğrusu: Я Турция yanlıştır. Ülke için Я из Турции, milliyet için erkekse Я турок, kadınsa Я турчанка denir.
- Yanlış: Kadın da Я турок diyebilir çünkü Türkçede bu kelimede cinsiyet yoktur. Doğrusu: Rusçada milliyet isimleri cinsiyet alır. Kadın konuşmacı Я турчанка demelidir.
- Yanlış: Я врач cümlesine Türkçedeki bir eklenmeli, yoksa cümle eksik kalır. Doğrusu: Rusçada bu cümlede artikel yoktur. Я врач yeter ve doğrudur.
- Yanlış: врач kelimesi vrah veya vıraç okunur. Doğrusu: Doğru okunuş vraç şeklindedir; ч harfi Türkçe ç dir, h değildir.
- Yanlış: Турция ve турок aynı kök olduğu için cümlede birbirinin yerine geçer. Doğrusu: Biri ülke adı, öbürü kişi milliyetidir. Harita ülkeyi, ben cümlesi milliyeti gösterir.
Bir adım ileri
Bir üst basamakta öğrenci aynı üç kalıba başka ülke ve meslek adları ekler. Milliyet sıfatı турецкий (turetskiy) ile Türk dili gibi tamlamalar gelir. A2 civarında çoğul milliyetler ve daha uzun tanıtım cümleleri devreye girer. Şimdilik A1 hedefi üç cümleyi doğru cinsiyet, doğru vurgu ve doğru kelime seçimiyle söylemektir.
Özet
Rusça A1'de Türkiye Турция (Turtsiya), erkek milliyet турок (turok), kadın milliyet турчанка (turçanka), doktor врач (vraç) ile karşılanır. Kendini tanıtmak üç kısa cümledir: Я из Турции (ya iz Turtsii); Я турок (ya turok) veya Я турчанка (ya turçanka); Я врач (ya vraç). Ülke ile milliyeti ve cinsiyeti karıştırmamak bu ünitenin asıl can-do hedefidir.