Japonca'da ettirgen-edilgen yapı olan させられる (saserareru), birine bir işi yaptırmak ya da zorunlu kılmak için kullanılır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
させられる (saserareru) yapısının temel anlamı ve kullanımı
させられる (saserareru) yapısı, birine bir işi yaptırmak veya zorunlu kılmak anlamına gelir. Bu yapı, ettirgen-edilgen (causative-passive) form olarak adlandırılır ve kişinin istemediği halde bir işi yapmak zorunda kalmasını ifade eder. (sa-se-ra-re-ru)
Örneğin, bir yönetici çalışanına bir görev verdiğinde, çalışan bu görevi yapmak zorunda kalır. Bu durumda させられる yapısı kullanılır. (o-rei-ni, i-chi-ji-yo-u, ka-ri-ya-ku-ni, sa-se-ra-re-ru, ka-ta-yo-u)
Örnek
部長にレポートを書かせられました。 (Buchou ni repooto o kakaseraremashita.) - Müdür tarafından rapor yazdırıldım. (bu-chou ni re-po-o-to o ka-ka-se-ra-re-ma-shi-ta)
させる (saseru) ile させられる (saserareru) arasındaki fark
させる (saseru) yapısı, birine bir işi yaptırmak anlamına gelir ve ettirgen (causative) formdur. Örneğin, öğretmen öğrencilere ödev yaptırabilir. (sa-se-ru, o-shi-e-te, o-do-e, ya-ta-ri-ru)
させられる (saserareru) ise ettirgen-edilgen (causative-passive) formdur ve kişinin istemediği halde bir işi yapmak zorunda kalmasını ifade eder. Yani, させられる daha çok zorunluluk ve istem dışı yaptırma durumlarını anlatır. (sa-se-ra-re-ru, i-ya-da-ga-ra, ya-ta-ri-ru, ka-ta)
Örnek
先生は学生に宿題をさせます。 (Sensei wa gakusei ni shukudai o sasemasu.) - Öğretmen öğrencilere ödev yaptırır. (sen-se-i wa ga-ku-se-i ni shu-ku-da-i o sa-se-ma-su) 学生は先生に宿題をさせられました。 (Gakusei wa sensei ni shukudai o saseraremashita.) - Öğrenci öğretmen tarafından ödev yaptırıldı (zorunlu kaldı). (ga-ku-se-i wa sen-se-i ni shu-ku-da-i o sa-se-ra-re-ma-shi-ta)
İş hayatında させられる yapısının kullanımı
İş yerinde yöneticiler çalışanlara görev verirken させられる yapısını kullanabiliriz. Bu, çalışanın istemese bile görevi yapmak zorunda olduğunu gösterir. (i-shi-ba, yo-u-ki, ka-ri-ya-ku, sa-se-ra-re-ru, ka-ta)
Örneğin, bir çalışan acil bir rapor hazırlamak zorunda kalabilir. Bu durumda, "レポートを書かせられた" (repooto o kakaserareta) denir. (o-rei-ni, a-chi-ru, re-po-o-to, ka-ku, sa-se-ra-re-ta)
Örnek
新しいプロジェクトに参加させられました。 (Atarashii purojekuto ni sanka saseraremashita.) - Yeni projeye katılmaya zorlandım. (a-ta-ra-shi-i pu-ro-je-ku-to ni san-ka sa-se-ra-re-ma-shi-ta)
Grup çalışması ve させられる yapısı
Grup çalışmalarında bazen bir kişi diğerleri tarafından belirli görevleri yapmak zorunda bırakılabilir. Bu durumda させられる yapısı uygun olur. (gu-ru-pu, sa-ba, hi-to, gi-mu, ya-ta-ri-ru, sa-se-ra-re-ru)
Öğretmen, öğrencileri grup çalışmasına katılmaya zorlayabilir. Bu da させられる yapısıyla ifade edilir. (o-shi-e-te, ga-ku-se-i, gu-ru-pu, sa-ba, sa-se-ra-re-ru)
Örnek
先生にグループディスカッションに参加させられました。 (Sensei ni guruupu disukasshon ni sanka saseraremashita.) - Öğretmen tarafından grup tartışmasına katılmaya zorlandım. (sen-se-i ni gu-ru-pu di-su-ka-ssho-n ni san-ka sa-se-ra-re-ma-shi-ta)
させられる yapısının olumsuz ve soru halleri
させられる yapısının olumsuz hali させられない (saserarenai) şeklindedir ve "yaptırılmamak" anlamı taşır. (sa-se-ra-re-na-i, o-ru-mu-zu, ha-ru, ka-ta-yo-u)
Soru hali ise させられますか? (saseraremasu ka?) şeklinde kullanılır ve "yaptırılır mı?" anlamına gelir. (so-u-ha-ru, sa-se-ra-re-ma-su ka)
Örnek
そんなことをさせられたくないです。 (Sonna koto o saseraretakunai desu.) - Böyle bir şeyi yaptırılmak istemiyorum. (son-na ko-to o sa-se-ra-re-ta-ku-na-i de-su) この仕事をさせられますか？ (Kono shigoto o saseraremasu ka?) - Bu işi yaptırılır mıyım? (ko-no shi-go-to o sa-se-ra-re-ma-su ka)
Sık yapılan hatalar ve dikkat edilmesi gerekenler
Birçok öğrenci させる (ettirgen) ve させられる (ettirgen-edilgen) yapısını karıştırır. させる sadece yaptırmak anlamına gelirken, させられる zorunluluk ve istem dışı yaptırmayı ifade eder. (mo-ta-no, o-rei, sa-se-ru, sa-se-ra-re-ru, ka-ri-ya-ku, ka-ta-yo-u)
Ayrıca, させられる yapısının kullanımı sırasında özne ve nesnenin doğru yerleştirilmesi önemlidir. Yanlış yerleştirilen öğeler anlam karışıklığına yol açar. (sa-se-ra-re-ru, ri-yoo, o-ji, ne-sho, ta-da-shi-ku)
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: させる ve させられる yapıları aynı anlama gelir ve birbirinin yerine kullanılabilir. Doğrusu: させる yaptırmak anlamına gelirken, させられる zorunlu bırakılmak ve istem dışı yaptırılmak anlamındadır; bu iki yapı farklıdır.
- Yanlış: させられる yapısında özne her zaman işi yaptırandır. Doğrusu: させられる yapısında özne genellikle işi yapmak zorunda kalan kişidir, yaptıran kişi ise genellikle に ile belirtilir.
- Yanlış: させられる yapısı sadece resmi durumlarda kullanılır. Doğrusu: させられる yapısı hem resmi hem de günlük konuşma dilinde kullanılabilir.
- Yanlış: させられる yapısında nesne kullanımı zorunludur. Doğrusu: させられる yapısında nesne her zaman gerekli değildir; cümlenin anlamına göre değişir.
- Yanlış: させられる yapısının olumsuz hali させない şeklindedir. Doğrusu: させられる yapısının olumsuz hali させられない şeklindedir; させない ise sadece ettirgenin olumsuzudur.
Bir adım ileri
B2 seviyesinden sonra, bu yapıların daha karmaşık kullanımları ve farklı kiplerle birleşimleri öğrenilir. Örneğin, させられている (şimdiki zaman ettirgen-edilgen) veya させられたら (şart kipi) gibi formlar işlenir. Ayrıca, bu yapılarla duyguların ve niyetlerin daha ince anlatımları yapılır. İş hayatında resmi yazışmalarda ve sunumlarda bu yapının farklı tonları da öğrenilir.
Özet
させられる yapısı, birine bir işi zorla yaptırmak veya istemediği halde yaptırılmak anlamına gelir. させる ve させられる yapıları farklıdır; biri ettirgen, diğeri ettirgen-edilgendir. İş hayatında ve grup çalışmalarında sık kullanılır ve doğru özne-nesne yerleşimi önemlidir.