Japoncada bir kuralı veya zorunluluğu kibarca anlatmak için fiilin ない'lı olumsuz biçiminden ない çıkarılıp なければなりません (nakereba narimasen) yapısı oluşturulur.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Zorunluluk yapısının temel anlamı
Japoncada bir şeyi yapmak zorunda olduğumuzu söylemek için なければなりません (nakereba narimasen) kullanılır. Bu yapının genel anlamı yapmalıyım, yapmak zorundayım veya yapılması gerekir şeklindedir. Yapı kibar olduğu için okulda, iş yerinde ve resmî konuşmalarda uygundur.
Fiilin önce ない'lı olumsuz biçimi yapılır; ardından bu biçimdeki ない çıkarılıp なければなりません (nakereba narimasen) oluşturulur. Örneğin 来る (kuru) gelmek fiilinin olumsuz biçimi 来ない (konai) olur; buradan 来なければなりません (konakereba narimasen) gelmeliyim anlamı çıkar. Telaffuzda nakereba bölümünü na-ke-re-ba, narimasen bölümünü na-ri-ma-sen şeklinde söyleyebilirsin.
Örnek
毎日、学校へ来なければなりません (mainichi, gakkou e konakereba narimasen). Türkçesi: Her gün okula gelmeliyim. Burada 来る (kuru) fiili zorunluluk yapısına dönüştürülmüştür.
2. Saat sormak: 何時に来なければなりませんか
Belirli bir saatte yapılması gereken işi sormak için 何時に (nanji ni) kullanılır. 何時 (nanji) saat kaç, に (ni) ise eylemin gerçekleştiği zamanı gösterir. Bu nedenle 何時に来なければなりませんか (nanji ni konakereba narimasen ka) cümlesi Saat kaçta gelmeliyim veya Saat kaçta gelmem gerekiyor anlamına gelir.
Sorunun sonundaki か (ka), cümleyi soru yapar. Cevap verirken saatten sonra に (ni) getirip zorunluluk yapısını kullanabiliriz. Japoncada saat söylerken 三時 (sanji) üç, 八時 (hachiji) sekiz ve 十時 (juuji) on anlamına gelir; bu saatleri söylerken doğru telaffuza dikkat etmek gerekir.
Örnek
A: 何時に来なければなりませんか (nanji ni konakereba narimasen ka)? Türkçesi: Saat kaçta gelmeliyim? B: 八時に来なければなりません (hachiji ni konakereba narimasen). Türkçesi: Saat sekizde gelmelisin veya Saat sekizde gelmen gerekiyor.
3. Kural diyaloğu: geç kalınca ne söylenir?
Geç kalma gibi bir durumda önce özür dileyip sonra kuralı hatırlatabiliriz. すみません (sumimasen) özür dilerim veya affedersiniz anlamındadır. Öğretmen, öğrencinin belirli bir saatte gelmesi gerektiğini 8時に来なければなりません (hachiji ni konakereba narimasen) diyerek açıklayabilir.
Bu yapı emir kadar sert değildir; ancak zorunluluğu açıkça bildirir. Ses tonu da önemlidir. Öğretmen sakin bir ton kullanırsa cümle bir açıklama gibi duyulur; sert bir ton kullanılırsa öğrenci uyarılmış hissedebilir.
Örnek
Öğretmen: 何時に来なければなりませんか (nanji ni konakereba narimasen ka)? Türkçesi: Saat kaçta gelmelisin? Öğrenci: 八時に来なければなりません。すみません (hachiji ni konakereba narimasen. Sumimasen). Türkçesi: Saat sekizde gelmeliyim. Özür dilerim. Öğretmen: はい、次は気をつけてください (hai, tsugi wa ki o tsukete kudasai). Türkçesi: Evet, bir dahaki sefere dikkat et lütfen.
4. Ödev ve sınıf kuralları
Zorunluluk yapısı yalnızca gelmek fiiliyle kullanılmaz. Ödev teslim etmek için 出す (dasu), okumak için 読む (yomu), yazmak için 書く (kaku) fiillerini kullanabiliriz. Örneğin 宿題を出さなければなりません (shukudai o dasanakereba narimasen) Ödevi teslim etmeliyim anlamına gelir.
Zaman sınırı belirtmek için までに (made ni) kullanılır. Bu ifade en geç veya ...e kadar anlamı verir. Böylece bir görevin yalnızca yapılmasının değil, belirli bir zamana kadar tamamlanmasının da zorunlu olduğunu anlatabiliriz.
Örnek
金曜日までに宿題を出さなければなりません (kinyoubi made ni shukudai o dasanakereba narimasen). Türkçesi: Cuma gününe kadar ödevi teslim etmeliyim. Somut durum: Öğrenci cuma gününden sonraki pazartesi ödevi getirirse kuralı kaçırmış olur; çünkü teslim zamanı cuma günüdür.
5. Zorunlu olmama ve izin arasındaki fark
Bir şeyi yapmak zorunda olmadığımızı söylemek için なければなりません (nakereba narimasen) yapısını tek başına kullanmayız. Bunun yerine なくてもいいです (nakutemo ii desu) yapısı kullanılır. Bu yapı yapmasan da olur veya yapmak zorunda değilsin anlamına gelir.
Örneğin 毎日、制服を着なければなりません (mainichi, seifuku o kinakereba narimasen) Her gün üniforma giymeliyim demektir. Buna karşılık 制服を着なくてもいいです (seifuku o kinakutemo ii desu) Üniforma giymesen de olur anlamındadır. Birincisi zorunluluk, ikincisi izin veya zorunluluğun olmaması anlamı taşır.
Örnek
A: 明日、学校へ来なければなりませんか (ashita, gakkou e konakereba narimasen ka)? Türkçesi: Yarın okula gelmek zorunda mıyım? B: いいえ、来なくてもいいです (iie, konakutemo ii desu). Türkçesi: Hayır, gelmesen de olur. Dikkat: Bu cevap gelmek yasaktır anlamına gelmez; yalnızca gelmenin zorunlu olmadığını bildirir.
6. Yapıyı kurma ve günlük konuşmada kullanım
A2 düzeyinde yapıyı kurarken önce fiilin biçimini tanımak önemlidir. 来る (kuru) için 来なければなりません (konakereba narimasen), 食べる (taberu) için 食べなければなりません (tabenakereba narimasen), 勉強する (benkyou suru) için 勉強しなければなりません (benkyou shinakereba narimasen) denir. Bu örneklerde fiilin olumsuz biçimindeki ない (nai) bölümü değişerek なければ (nakereba) olur.
Günlük konuşmada bu yapının daha kısa ve daha rahat biçimleriyle de karşılaşabiliriz; ancak bu derste kibar ve güvenli biçim olan なければなりません (nakereba narimasen) kullanılmalıdır. Bir kuralı anlamadığımızda もう一度お願いします (mou ichido onegaishimasu) Bir kez daha, lütfen diyebiliriz. Böylece hem zorunluluğu hem de iletişim nezaketini doğru biçimde ifade ederiz.
Örnek
A: 明日、何をしなければなりませんか (ashita, nani o shinakereba narimasen ka)? Türkçesi: Yarın ne yapmalıyım? B: テストを受けなければなりません (tesuto o ukenakereba narimasen). Türkçesi: Sınava girmelisin. A: もう一度お願いします (mou ichido onegaishimasu). Türkçesi: Bir kez daha, lütfen.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: なければなりません (nakereba narimasen) yapısı doğrudan yasak anlamına gelir. Doğrusu: Bu yapı yasak değil, zorunluluk bildirir. Yasak için てはいけません (te wa ikemasen) kullanılır; örneğin ここで写真を撮ってはいけません (koko de shashin o totte wa ikemasen), Burada fotoğraf çekmek yasaktır demektir.
- Yanlış: 何時に (nanji ni) ifadesindeki に (ni) her zaman yönelme anlamı taşır. Doğrusu: に (ni) saatle kullanıldığında zamanı gösterir. 八時に来ます (hachiji ni kimasu), Saat sekizde gelirim anlamındadır; burada に (ni) yön değil zaman belirtir.
- Yanlış: なければなりません (nakereba narimasen) kullanıldığında özne mutlaka ben olmalıdır. Doğrusu: Özne cümlede açıkça söylenmeyebilir ve anlam bağlama göre değişir. 早く寝なければなりません (hayaku nenakereba narimasen), Erken yatmalıyım veya Erken yatmalısın şeklinde çevrilebilir.
- Yanlış: なくてもいいです (nakutemo ii desu), yapmaman yasaktır anlamına gelir. Doğrusu: Bu yapı yapmasan da olur veya yapmak zorunda değilsin anlamındadır. Yasak anlamı için てはいけません (te wa ikemasen) yapısı gerekir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta zorunluluk yapısının daha resmî veya daha kısa biçimleriyle karşılaşacaksın. Örneğin ねばなりません (neba narimasen) daha resmî, ないといけません (nai to ikemasen) ise daha kısa ve günlük bir biçim olarak benzer anlamlar taşıyabilir. Ayrıca okul kuralları, iş yeri duyuruları ve resmî belgelerde zorunluluğun daha nesnel biçimde nasıl yazıldığını inceleyeceksin. Sonraki adımda zorunluluk, izin, yasak ve tavsiye ifadelerini aynı diyalog içinde karşılaştırman beklenir.
Özet
なければなりません (nakereba narimasen) yapmak zorundayım veya yapmam gerekir anlamında kibar bir zorunluluk yapısıdır. 何時に来なければなりませんか (nanji ni konakereba narimasen ka) Saat kaçta gelmeliyim anlamına gelir. なくてもいいです (nakutemo ii desu) zorunluluğun olmadığını, てはいけません (te wa ikemasen) ise yasak olduğunu bildirir.