Japoncada bir kişinin ne yapmak istediğini sormak ve isteğini nazikçe belirtmek için fiilin ます biçiminin ます bölümü çıkarılır ve yerine たいです eklenir; temel soru 何をしたいですか (nani o shitai desu ka) şeklindedir.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. İstek sorma: なにをしたいですか
Bir kişinin ne yapmak istediğini sormak için temel kalıp 何をしたいですか (nani o shitai desu ka) şeklindedir. Alışverişte hangi şeyi almak istediğini sormak içinse fiil değiştirilir ve örneğin 何を買いたいですか (nani o kaitai desu ka) denir. Bu cümlede 何 (nani) ne, を (o) eylemin yöneldiği şeyi, したいです (shitai desu) ise yapmak istiyorum anlamını taşır. Türkçedeki ne yapmak istiyorsun sorusuna yakın bir kullanımdır; ancak Japoncada cümle sonundaki ですか (desu ka) soruyu nazik hâle getirir.
İçecek veya yiyecek seçerken de aynı yapı kullanılabilir. Örneğin 何を飲みたいですか (nani o nomitai desu ka) ne içmek istiyorsun, 何を食べたいですか (nani o tabetai desu ka) ise ne yemek istiyorsun demektir. Telaffuzda を (o) parçacığı çoğunlukla o diye okunur; wo diye okunmaz.
Örnek
Markette bir öğrenci arkadaşına sorar: 何を飲みたいですか (nani o nomitai desu ka). Arkadaşı cevap verir: 水を飲みたいです (mizu o nomitai desu). Türkçesi: Ne içmek istiyorsun? Su içmek istiyorum.
2. たいです ile istek cümlesi kurma
Japoncada istek belirtmek için fiilin ます biçimindeki son ます bölümü çıkarılır ve yerine たいです (tai desu) getirilir. Örneğin 読みます (yomimasu) okumak fiilinden 読みたいです (yomitai desu) okumak istiyorum, 見ます (mimasu) görmek veya izlemek fiilinden 見たいです (mitai desu) görmek istiyorum yapılır. Bu kalıp, konuşanın kendi isteğini anlatır.
Bazı temel örnekler şunlardır: 日本語を勉強したいです (nihongo o benkyou shitai desu) Japonca çalışmak istiyorum; 音楽を聞きたいです (ongaku o kikitai desu) müzik dinlemek istiyorum; 写真を撮りたいです (shashin o toritai desu) fotoğraf çekmek istiyorum. します (shimasu) fiili özel olarak したいです (shitai desu) olur. 知ります (shirimasu) fiilinden gelen 知りたいです (shiritai desu) ise bilmek istiyorum anlamındadır.
Örnek
Bir öğrenci boş kâğıda hobisini yazmak ister. Önce fiili seçer: 書きます (kakimasu). Sonra ます bölümünü çıkarıp たいです (tai desu) ekler: 書きたいです (kakitai desu). Tam cümle: 趣味を書きたいです (shumi o kakitai desu), yani Hobimi yazmak istiyorum.
3. Hobiler hakkında kısa diyalog
Hobiler konuşulurken soru ve cevap genellikle kısa olur. Önce kişi ne yapmak istediğini sorar, sonra karşısındaki kişi fiil ve たいです (tai desu) kalıbıyla cevap verir. Cevapta nesne varsa nesneden sonra を (o) gelir: バドミントンをしたいです (badominton o shitai desu) badminton oynamak istiyorum.
Birden fazla seçenek arasında karar veremediğimizde どちらがいいですか (dochira ga ii desu ka) hangisi daha iyi veya 何がいいですか (nani ga ii desu ka) hangisini istersin soruları da kullanılabilir. Fakat bu derste ana hedef, doğrudan 何をしたいですか (nani o shitai desu ka) sorusunu anlayıp uygun bir istek cümlesi kurmaktır. Telaffuzda したい (shitai) sözcüğündeki ş sesi Türkçedeki ş sesine yakındır.
Örnek
Kısa diyalog: A: 何をしたいですか (nani o shitai desu ka) B: 公園でバドミントンをしたいです (kouen de badominton o shitai desu) A: いいですね (ii desu ne). Türkçesi: A: Ne yapmak istiyorsun? B: Parkta badminton oynamak istiyorum. A: Güzel fikir.
4. Sınıfta rol yapma ve nazik cevaplar
Alışveriş rol oyunlarında bir öğrenci satıcı, diğeri müşteri olabilir. Müşteri istediği şeyi 買いたいです (kaitai desu) ile söyler: カメラを買いたいです (kamera o kaitai desu), kamera almak istiyorum. Satıcı seçenek sunarsa öğrenci これがいいです (kore ga ii desu), bunu tercih ediyorum veya それをください (sore o kudasai), onu lütfen verin diyebilir.
Kibar konuşmada cümlenin sonundaki です (desu) ve ください (kudasai) önemlidir. Arkadaşlar arasında bazen daha kısa biçimler duyulabilir; ancak sınıf içindeki temel alıştırmalarda nazik biçimleri kullanmak daha güvenlidir. İstek cümlesi bir emir değildir. カメラを買いたいです (kamera o kaitai desu) kişinin kendi isteğini anlatır; karşıdaki kişiye kamera al emri vermez.
Örnek
Rol oyunu: A: 何を買いたいですか (nani o kaitai desu ka) B: 飲み物を買いたいです (nomimono o kaitai desu) A: お茶ですか (ocha desu ka) B: はい、お茶をください (hai, ocha o kudasai). Türkçesi: A: Ne almak istiyorsun? B: İçecek almak istiyorum. A: Çay mı? B: Evet, çay lütfen.
5. Olumsuzluk, neden ve seçenek belirtme
Bir şeyi yapmak istemediğimizi söylemek için たいです (tai desu) kalıbının olumsuzu olan たくないです (takunai desu) kullanılabilir. Örneğin コーヒーを飲みたくないです (koohii o nomitakunai desu) kahve içmek istemiyorum demektir. Daha yumuşak bir cevap vermek için あまりしたくないです (amari shitakunai desu), pek yapmak istemiyorum denebilir.
İsteğimize neden eklemek için から (kara) kullanılır. Örneğin 音楽を聞きたいです。好きですから (ongaku o kikitai desu. Suki desu kara), müzik dinlemek istiyorum; çünkü seviyorum anlamındadır. İki etkinliği karşılaştırırken でも (demo) ama bağlacından yararlanabiliriz: 映画を見たいです。でも、時間がありません (eiga o mitai desu. Demo, jikan ga arimasen), film izlemek istiyorum ama zamanım yok.
Örnek
Markette iki seçenek vardır. Öğrenci şöyle söyler: ジュースを飲みたいです。でも、お茶もいいです (juusu o nomitai desu. Demo, ocha mo ii desu). Türkçesi: Meyve suyu içmek istiyorum. Ama çay da olur. Bu cevap, tek bir seçeneği zorunlu olarak seçmeden isteği nazikçe ifade eder.
6. Uygulama: soru-cevap ve kişisel hedef
Bu konuyu öğrenen bir öğrenci, en az üç hobi veya günlük etkinlik hakkında soru sorup cevap verebilir. Önce fiilin ます biçimini hatırlamak, sonra ます bölümünü çıkarıp たいです (tai desu) eklemek yararlı bir yöntemdir. Son olarak nesneyi を (o) ile bağlarız: 本を読みたいです (hon o yomitai desu), kitap okumak istiyorum.
Kendi cümlemizi kontrol ederken üç noktaya bakabiliriz: Fiil isteğe uygun biçime dönüştü mü, nesneden sonra を (o) geldi mi, soru cümlesinin sonunda ですか (desu ka) kullanıldı mı? Örneğin 何をしたいですか (nani o shitai desu ka) sorusuna 写真を撮りたいです (shashin o toritai desu) diye cevap verilebilir. Bu yapı, kısa ama gerçek bir iletişim görevini tamamlamaya yeterlidir.
Örnek
Çalışma görevi: Öğrenci üç kart seçer ve arkadaşına sorar: 何をしたいですか (nani o shitai desu ka). Kartlardan biri kitap okumaysa cevap 本を読みたいです (hon o yomitai desu), biri müzikse 音楽を聞きたいです (ongaku o kikitai desu), biri fotoğrafsa 写真を撮りたいです (shashin o toritai desu) olur. Böylece aynı soru kalıbı farklı fiillerle kullanılır.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Fiilin sözlük biçimine doğrudan たいです (tai desu) eklenir. Doğrusu: Önce fiilin ます biçimindeki ます bölümü çıkarılır. Örneğin 飲みます (nomimasu) fiili 飲みたいです (nomitai desu) olur; 飲むたいです (nomutai desu) denmez.
- Yanlış: 何をしたいですか (nani o shitai desu ka) sorusundaki を (o) wo diye okunur veya yazılmaz. Doğrusu: Bu parçacık yazıda を, telaffuzda çoğunlukla o şeklindedir. Nesne kullanıldığında temel yapı nesne + を + たいです (nesne + o + tai desu) olur.
- Yanlış: したいです (shitai desu) yalnızca fiziksel bir şeyi yapmak anlamına gelir. Doğrusu: Bu yapı birçok etkinlik ve hobi için kullanılabilir. 勉強したいです (benkyou shitai desu) çalışmak istiyorum ve 見たいです (mitai desu) izlemek veya görmek istiyorum anlamında kullanılabilir.
- Yanlış: たいです (tai desu) karşıdaki kişiye emir verir. Doğrusu: Bu kalıp genellikle konuşanın kendi isteğini bildirir. Birinden kibarca bir şey istemek için ayrıca ください (kudasai) kullanılabilir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta öğrenciler yalnızca ne yapmak istediklerini değil, ne zaman, nerede ve kiminle yapmak istediklerini de anlatmaya başlayabilir. Örneğin 土曜日に友達と映画を見たいです (doyoubi ni tomodachi to eiga o mitai desu) cümlesi cumartesi günü arkadaşımla film izlemek istiyorum demektir. Ayrıca たいです (tai desu) ile つもりです (tsumori desu) arasındaki fark öğrenilebilir; ilki isteği, ikincisi plan veya niyeti daha belirgin anlatır. Öğrenciler kısa mesaj, takvim planı ve iki kişilik etkinlik diyaloğu yazabilir.
Özet
Japoncada ne yapmak istediğimizi sormak için 何をしたいですか (nani o shitai desu ka) kullanılır. İstek cümlesi kurarken fiilin ます bölümü çıkarılır ve たいです (tai desu) eklenir; nesne genellikle を (o) ile belirtilir. Bu yapı, hobiler, alışveriş ve günlük planlar hakkında kısa ve nazik konuşmalar yapmamızı sağlar.