Japoncada bir yerin nerede olduğunu sormak için どこ (doko) kullanılır; cansız varlıkların ve yerlerin varlığını ve konumunu belirtirken あります (arimasu) kullanılır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Yer sormak: どこ (doko)
Japoncada “Nerede?” anlamında どこ (doko) kullanılır. Bir yerin konumunu sormak için yer adından sonra は (wa), どこに (doko ni) ve uygun varlık fiili gelir. Temel soru kalıbı şöyledir: 「Yer」は どこに ありますか。 (「Yer」wa doko ni arimasu ka.)
Bu kalıpta に (ni), varlığın bulunduğu konumu gösterir. Cümlenin sonundaki か (ka) cümleyi soru yapar. Örneğin “Postane nerede?” demek için ゆうびんきょくは どこに ありますか。 (Yūbinkyoku wa doko ni arimasu ka.) denir. Burada ゆうびんきょく (yūbinkyoku) “postane” anlamındadır.
Örnek
Soru: けいさつしょは どこに ありますか。 (Keisatsusho wa doko ni arimasu ka.) Cevap: えきの ちかくに あります。 (Eki no chikaku ni arimasu.) Türkçesi: “Polis merkezi nerede?” — “İstasyonun yakınında.”
2. あります (arimasu): cansız varlıklar ve yerler
あります (arimasu), canlı olmayan varlıkların bulunduğunu veya bir yerde olduğunu anlatır. Binalar, eşyalar, parklar, nehirler ve istasyonlar için bu fiil kullanılır. Örneğin “Park var” demek için こうえんが あります。 (Kōen ga arimasu.) denir.
Bir yerin konumunu söylerken yer bildiren ifadeler kullanabiliriz. ちかく (chikaku) “yakın”, となり (tonari) “yanında” ve まえ (mae) “önünde” anlamına gelir. Örnek: かわは こうえんの ちかくに あります。 (Kawa wa kōen no chikaku ni arimasu.) Bu cümle “Nehir parkın yakınındadır” demektir.
Örnek
Soru: こうえんは どこに ありますか。 (Kōen wa doko ni arimasu ka.) Cevap: かわの となりに あります。 (Kawa no tonari ni arimasu.) Türkçesi: “Park nerede?” — “Nehrin yanında.” Burada の (no), iki isim arasında ilişki kurar: “nehrin yanı”.
3. います (imasu): canlı varlıklar
います (imasu), insan ve hayvan gibi canlıların bulunduğunu anlatır. Örneğin “Öğretmen burada” demek için せんせいが ここに います。 (Sensei ga koko ni imasu.) denir. “Kedi nerede?” sorusu ise ねこは どこに いますか。 (Neko wa doko ni imasu ka.) şeklindedir.
Bir bina veya market için います (imasu) kullanılmaz; bu tür varlıklar cansız kabul edilir ve あります (arimasu) ile anlatılır. “Market nerede?” cümlesi コンビニは どこに ありますか。 (Konbini wa doko ni arimasu ka.) biçimindedir. コンビニ (konbini), günlük Japoncada “kolaylık mağazası” veya “convenience store” anlamında kullanılan bir kelimedir; Türkçede çoğu zaman “market” diye çevrilir.
Örnek
Soru: コンビニは どこに ありますか。 (Konbini wa doko ni arimasu ka.) Cevap: えきの ちかくに あります。 (Eki no chikaku ni arimasu.) Türkçesi: “Market nerede?” — “İstasyonun yakınında.” Buna karşılık istasyonda bir görevliyi sorarsak えきいんは どこに いますか。 (Ekiin wa doko ni imasu ka.) diyebiliriz.
4. Şehirde yer adları ve kısa cevaplar
Şehirde yön bulmak için birkaç temel yer adı öğrenmek yeterlidir: ぎんこう (ginkō) “banka”, びょういん (byōin) “hastane”, としょかん (toshokan) “kütüphane” ve えき (eki) “tren istasyonu” demektir. Bu kelimelerle soru kurarken isimden sonra は (wa) gelir. Örneğin ぎんこうは どこに ありますか。 (Ginkō wa doko ni arimasu ka.) “Banka nerede?” demektir.
Cevap tam bir cümle olabilir veya konuşmada kısa tutulabilir. ここです。 (Koko desu.) “Burada”, そこです。 (Soko desu.) “Orada” ve あそこです。 (Asoko desu.) “Şurada, uzakta” anlamındadır. Ancak yerin ilişkisini açıklamak için えきの まえに あります。 (Eki no mae ni arimasu.) gibi daha açık bir cevap vermek daha yararlıdır.
Örnek
Kısa diyalog: Ａ: ぎんこうは どこに ありますか。 (A: Ginkō wa doko ni arimasu ka.) Ｂ: えきの まえに あります。 (B: Eki no mae ni arimasu.) Türkçesi: A: “Banka nerede?” B: “İstasyonun önünde.”
5. Nazikçe soru sorma ve telaffuz
Yabancı birine veya yaşça büyük birine yol sorarken soru cümlesini nazik bir ses tonuyla söylemek önemlidir. すみません。 (Sumimasen.) “Affedersiniz” anlamında kullanılır ve konuşmaya başlamak için uygundur. Ardından びょういんは どこに ありますか。 (Byōin wa doko ni arimasu ka.) denebilir.
Telaffuzda どこ (doko) yaklaşık olarak “doko”, あります (arimasu) “arimasu” ve います (imasu) “imasu” diye okunur. Romajideki uzun ünlüler, örneğin こうえん (kōen) içindeki “ō”, önceki “o” sesinin biraz uzatıldığını gösterir; bu kelime yaklaşık olarak “koo-en” gibi duyulabilir. Japoncada cümle sonundaki か (ka) soruyu gösterir; Türkçedeki soru ekinin birebir karşılığı değildir.
Şehirde yol sorarken yalnızca kelimeleri bilmek yetmez; dinlemek, haritaya bakmak ve teşekkür etmek de gerekir. Yardım aldıktan sonra ありがとうございます。 (Arigatō gozaimasu.) denebilir. Bu ifade “Çok teşekkür ederim” anlamında nazik bir kullanımdır.
Örnek
Somut olay: Öğrenci hastaneyi bulamaz ve yaşlı bir kişiye yaklaşır. すみません。びょういんは どこに ありますか。 (Sumimasen. Byōin wa doko ni arimasu ka.) Kişi şöyle cevap verir: こうえんの となりに あります。 (Kōen no tonari ni arimasu.) Öğrenci de ありがとうございます。 (Arigatō gozaimasu.) der. Türkçesi: “Affedersiniz. Hastane nerede?” — “Parkın yanında.” — “Çok teşekkür ederim.”
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: います (imasu) bütün varlıklar için kullanılır. Doğrusu: います (imasu) insanlar ve hayvanlar gibi canlılar içindir. Bina, park, nehir, banka ve market gibi cansız varlıklarla あります (arimasu) kullanılır.
- Yanlış: “Nerede?” demek için yer adından sonra doğrudan どこ (doko) getirilir. Doğrusu: Temel kalıp Yerは どこに ありますか。 (Yer wa doko ni arimasu ka.) biçimindedir. は (wa), konuşulan şeyi; に (ni) ise konumu gösterir.
- Yanlış: は (wa) her zaman “ha” diye okunur. Doğrusu: Konu belirteci olarak kullanıldığında は (wa) şeklinde okunur. Yazımı “ha” olsa da bu kalıplarda telaffuzu “wa”dır.
- Yanlış: Japoncada soru yapmak için cümlenin başına Türkçedeki “mi” gibi bir kelime eklenir. Doğrusu: Nazik temel sorularda cümlenin sonuna か (ka) eklenir. Örneğin えきは どこに ありますか。 (Eki wa doko ni arimasu ka.) “İstasyon nerede?” demektir.
Bir adım ileri
Bir sonraki düzeyde konum anlatımı daha ayrıntılı hâle gelir ve “sağında”, “solunda”, “karşısında” gibi ifadeler öğrenilir. Ayrıca harita üzerinde birden fazla yeri tarif etmek ve kısa yönlendirmeleri anlamak çalışılır. Canlı ve cansız varlıklarla kullanılan fiil ayrımı, geçmiş ve olumsuz biçimlerle genişletilebilir; örneğin bir yerde bir şeyin bulunmadığını söylemek öğrenilir. Daha sonra Japonca yazıda kanji kullanımı kademeli olarak başlayabilir; ancak temel yer ve konum cümleleri önce kana ile sağlamlaştırılmalıdır.
Özet
Yer sormak için どこ (doko) kullanılır ve temel soru kalıbında どこに ありますか (doko ni arimasu ka) yer alır. Cansız yerler ve eşyalar için あります (arimasu), insanlar ve hayvanlar için います (imasu) kullanılır. Nazik bir yol sorusuna すみません (sumimasen) ile başlayıp yardım sonunda ありがとうございます (arigatō gozaimasu) demek uygundur.