Bilimsel İspanyolcada C2 yazarı disiplin terimleriyle nesnelliği kurar, çekince ve kesinleme dilcesiyle de iddiasının gücünü bilinçli ayarlar.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Disiplin terimleri ve C2 can-do
C2 can-do hedefi şudur: öğrenci kendi alanına uzak kalsa bile uzun bilimsel metindeki terimi bağlamdan çözer ve yerli yerinde kullanır. Disiplin terimi, günlük sözcüğün paylaşılabilir akademik karşılığıdır. prueba (pru-e-ba) gündelik dilde sınav veya kanıt olabilir; bilim metninde çoğu kez evidencia empírica (e-bi-den-si-a em-pi-ri-ka) tercih edilir. Terim duyguyu değil ölçülebilirliği taşır.
Dünyada konu İngilizce akademik yazma geleneğinden İspanyolcaya español con fines académicos (es-pan-yol kon fi-nes a-ka-de-mi-kos) adıyla geçmiştir. 20. yüzyıl dergileri kişisel yo creo yerine kişisiz se observa (se ob-ser-ba), se analiza, se concluye yapısını yerleştirmiştir. Aynı dil hastane epikrizi, çevre raporu ve bilirkişi yazısında da çıkar. Somut cümle: La validez interna se ve amenazada por el sesgo de selección. (la ba-li-des in-ter-na se be a-me-na-sa-da por el ses-go de se-lek-si-yon) İç geçerlik, seçim yanlılığı nedeniyle tehdit altındadır.
Örnek
Kalıp: se observa que (se ob-ser-ba ke). Cümle: Se observa que la temperatura aumenta de forma no lineal. (se ob-ser-ba ke la tem-pe-ra-tu-ra au-men-ta de for-ma no li-ne-al) Sıcaklığın doğrusal olmayan biçimde arttığı gözlemlenir. Diyalog: —¿Qué término usarías en lugar de cosa? (ke ter-mi-no u-sa-ri-as en lu-gar de ko-sa) —Variable independiente. (ba-ri-ab-le in-de-pen-di-en-te) Bağımsız değişken.
Çekince dilcesi: iddiayı yumuşatmak
Çekince, bilimin dürüstlük dilidir: veri tam kanıtlamıyorsa yazar kapıyı aralık bırakır. Temel kalıplar: los datos sugieren que (los da-tos su-hie-ren ke); podría (po-dri-a); es posible que artı dilek kipi; cabría interpretar (kab-ri-a in-ter-pre-tar); con cautela (kon kau-te-la). sugieren içindeki g Türkçedeki yumuşak ğ değildir; su-hie-ren ye yakındır. C2 yazarı çekinceyi zayıflık sanmaz; kanıt eşiğini okura gösterir.
Konferans cümlesi: Los hallazgos son prometedores, aunque no concluyentes. (los a-yas-gos son pro-me-te-do-res aun-ke no kon-klu-yen-tes) Bulgular umut vericidir ancak kesin sonuçlu değildir. Ardından: Se sugiere replicar el estudio con una muestra más amplia. (se su-hie-re re-pli-kar el es-tu-dio kon u-na mues-tra mas am-pli-a) Çalışmanın daha geniş örneklemle yinelenmesi önerilir. Diyalog: —¿El fármaco es seguro? (el far-ma-ko es se-gu-ro) —No se puede afirmar con certeza. Los efectos adversos fueron infrecuentes, pero la muestra es limitada. (no se pwe-de a-fir-mar kon ser-te-sa)
Örnek
Çekince dönüştürme. Sert: tedavi etkilidir. C2: Los resultados sugieren que el tratamiento podría ser eficaz. (los re-sul-ta-dos su-hie-ren ke el tra-ta-mi-en-to po-dri-a ser e-fi-kas) Sonuçlar tedavinin etkili olabileceğini düşündürmektedir. es posible que sonrası dilek kipi: Es posible que el efecto se deba al placebo. (es po-si-ble ke el e-fek-to se de-ba al pla-se-bo)
Kesinleme dilcesi ve çekinceyle yan yana duruş
Kesinleme, kanıt eşiği aşıldığında seçilir. Kalıplar: queda demostrado que (ke-da de-mos-tra-do ke); los resultados confirman (los re-sul-ta-dos kon-fir-man); es evidente que (es e-bi-den-te ke); indudablemente (in-du-dab-le-men-te); sin lugar a dudas (sin lu-gar a du-das). C2 yazarı bunları her cümlede değil, yöntem sağlam ve etki tekrarlanabilir olduğunda kullanır. Kesinleme daha bilimsel değildir; yalnızca eşiği aşmış kanıta bağlıdır.
Yan yana iki cümle. Çekince: Los datos parecen indicar una correlación. (los da-tos pa-re-sen in-di-kar u-na ko-rre-la-si-on) Veriler bir bağıntıya işaret ediyor gibi görünmektedir. Kesinleme: Los resultados establecen una relación causal. (los re-sul-ta-dos es-tab-le-sen u-na re-la-si-on kau-sal) Sonuçlar nedensel bir ilişki kurar. İkinci cümle rastgele atama, kontrol ve yineleme yoksa ağır kaçır. Okur önce yönteme, sonra zarfa bakar.
Örnek
Eşik kontrolü. Deney, çift kör ve yeterli örneklem varsa: Queda demostrado que la hipótesis nula se rechaza. (ke-da de-mos-tra-do ke la i-po-te-sis nu-la se re-ça-sa) Gözlemsel tarama ise: Conviene interpretar estos hallazgos con cautela. (kon-bie-ne in-ter-pre-tar es-tos a-yas-gos kon kau-te-la)
Çalışmanın sınırlılıkları
Limitaciones del estudio (li-mi-ta-si-o-nes del es-tu-dio) C2 metninin etik omurgasıdır. Yazar örneklem büyüklüğünü, evrene genellenememeyi, ölçüm duyarlığını ve dış geçerliği açık eder. Tipik cümle: El tamaño muestral impide generalizar los resultados a toda la población. (el ta-ma-nyo mues-tral im-pi-de he-ne-ra-li-sar los re-sul-ta-dos a to-da la po-bla-si-on) Örneklem büyüklüğü sonuçların tüm evrene genellenmesini engeller. Sınırlılık yazmak metni zayıflatmaz; yazarın neyi bilmediğini de bildiğini gösterir.
Başka kalıp: Estos hallazgos deben interpretarse con cautela debido al diseño transversal. (es-tos a-yas-gos de-ben in-ter-pre-tar-se kon kau-te-la de-bi-do al di-se-nyo trans-ber-sal) Bu bulgular kesitsel desen nedeniyle ihtiyatla yorumlanmalıdır. Se requiere replicación en otros contextos. (se re-kie-re re-pli-ka-si-on en o-tros kon-teks-tos) Başka bağlamlarda yineleme gerekir. Türkçe okul kompozisyonundaki kanıtlanmıştır ki alışkanlığı bu bölümde özellikle yanıltıcıdır.
Örnek
Sınırlılık iskeleti: La muestra no es representativa. (la mues-tra no es re-pre-sen-ta-ti-ba) No se pueden extraer conclusiones causales. (no se pwe-den eks-tra-er kon-klu-si-o-nes kau-sa-les) El instrumento presenta limitaciones de fiabilidad. (el ins-tru-men-to pre-sen-ta li-mi-ta-si-o-nes de fi-a-bi-li-dad)
Yöntem bölümünde terim ve çekince
Yöntem bölümü terimlerin en yoğun olduğu yerdir: muestra (mues-tra) örneklem, aleatorización (a-le-a-to-ri-sa-si-on) rastgele atama, doble ciego (dob-le si-e-go) çift kör, variable dependiente (ba-ri-ab-le de-pen-di-en-te) bağımlı değişken, fiabilidad (fi-a-bi-li-dad) güvenirlik. Cümle çoğu kez kişisizdir: Se empleó un diseño cuasiexperimental. (se em-ple-o un di-se-nyo kwa-si-eks-pe-ri-men-tal) Yarı deneysel bir desen kullanıldı. C2 okuru bu sözcükleri günlük önemli veya şey ile değiştirmez.
Çekince yöntemde de vardır çünkü hiçbir ölçüm kusursuz değildir. Se procuró minimizar el sesgo, aunque no puede descartarse por completo. (se pro-ku-ro mi-ni-mi-sar el ses-go aun-ke no pwe-de des-kar-tar-se por kom-ple-to) Yanlılık en aza indirilmeye çalışıldı ancak tümüyle dışlanamaz. aproximadamente (ap-rok-si-ma-da-men-te) ve en torno a (en tor-no a) nicel çekincedir. Küçük zarf iddiayı milim milim kaydırır.
Örnek
Yöntem mini metin: Se seleccionó una muestra de 120 participantes. Se procedió a la aleatorización. La variable independiente fue el tipo de instrucción. (se se-lek-si-o-no u-na mues-tra de si-en-to bein-te par-ti-si-pan-tes) Çekince ekle: Los resultados deben tomarse como preliminares. (los re-sul-ta-dos de-ben to-mar-se ko-mo pre-li-mi-na-res)
Türkçe kaynaklı hatalar ve tarihteki yer
Türkçe bilimsel alışkanlık İspanyolcaya sert geçebilir. Kanıtlanmıştır ki birçok kompozisyonda otomatiktir; İspanyolca makale aynı yerde los resultados sugieren der. Akademik metinde creo que (kre-o ke) yerine se considera que (se kon-si-de-ra ke) veya cabe sostener que (ka-be sos-te-ner ke) gelir. significativo (sig-ni-fi-ka-ti-bo) günlük önemli değildir; çoğu kez istatistiksel anlamlılık demektir. actualmente (ak-tu-al-men-te) aslında değil, şu anda demektir.
es posible que sonrası dilek kipi unutulmamalıdır: es posible que el efecto se deba a... (es po-si-ble ke el e-fek-to se de-ba a). Çekince, deneysel bilimin spekülasyondan kaçınma ilkesine dayanır; İspanyolca akademi bunu kişisiz se ve dilek kipi ile kodlar. Günlük hayatta aşı haberi, iklim raporu ve uzman görüşünde aynı işaretler çıkar. Manşet kesin tedavi bulundu derse asıl metinde podría aranır.
Örnek
Hata: Bence ilaç kesin işe yarıyor. Düzeltme: Se considera que el fármaco podría ser eficaz, si bien se requiere más evidencia. (se kon-si-de-ra ke el far-ma-ko po-dri-a ser e-fi-kas si-bi-en se re-kie-re mas e-bi-den-si-a) Hata: Actualmente, los datos son falsos anlamında aslında. Düzeltme: şu anda için actualmente; aslında için en realidad (en re-a-li-dad).
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Çekince kullanmak metni zayıf ve kararsız gösterir. Doğrusu: Çekince, kanıt eşiğini okura gösteren akademik olgunluktur; sınırlılık bölümü güveni azaltmaz, artırır.
- Yanlış: Kesinleme her zaman daha bilimsel ve daha C2 bir üsluptur. Doğrusu: Kesinleme yalnızca yöntem ve yineleme eşiği aşıldığında uygundur; aksi halde abartıdır.
- Yanlış: Akademik İspanyolcada bence demek için creo que yeterlidir. Doğrusu: Uzmanlık metninde se considera que veya los datos sugieren que tercih edilir; kişisel kanı arka plandadır.
- Yanlış: significativo günlük dildeki önemli ile aynıdır. Doğrusu: Bilim metninde bu sözcük çoğu kez istatistiksel anlamlılık bildirir; pratik önem ayrı tartışılır.
- Yanlış: es posible que den sonra şimdiki zaman indicativo yeter. Doğrusu: Bu kalıptan sonra dilek kipi gerekir: es posible que se deba, se debe değil.
Bir adım ileri
Bir üst basamakta öğrenci hakem raporundaki çekinceyi okuyup yanıt cümlesi yazar. Yayın etiği, çıkar çatışması ve veri paylaşımı kalıpları mesleki dile girer. İstatistiksel anlamlılık ile pratik anlamlılık ayrımı yöntem tartışmasında derinleşir. Kısa resumen ve posterdan sonra proje başvurusu, aynı dilin daha uzun ve daha keskin biçimidir.
Özet
C2 bilimsel İspanyolca, disiplin terimiyle nesnelliği, çekince ve kesinlemeyle de iddia gücünü ayarlar. Sınırlılık ve yöntem bölümleri bu dilin en görünür yeridir; Türkçeden sert kalıp aktarımı başlıca tuzaktır. Okur manşete değil, sugieren ile demuestran arasındaki milimetreye bakar.