İş ilanında, okul tanıtımında veya bir meslektaşı anlatırken kişi, nesne ve yeri tek akıcı cümlede bağlamanın B1 yolu que, quien ve donde ilgi zamirleridir.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
İlgi cümlesi nedir ve B1 can-do ne ister?
B1 düzeyinde öğrenci iş ve eğitim bağlamında basit ilgi cümleleriyle ekstra bilgi verebilir. İlgi cümlesi, ana cümledeki bir adı açıklayan yan cümledir; Türkçede çoğu zaman olan kişi, yaptığım iş, okuduğum yer diye karşılarız. Üç temel araç yeter: que (okunuşu: ke), quien (okunuşu: kien) ve donde (okunuşu: donde). Öğretmen harita üzerinden örnek verirken aslında bu, gördüğün şehir kalıbını canlı gösterir.
Dünyada bu konu genelde resim tarif etme, iş ilanı okuma ve bilgi boşluğu etkinliğiyle işlenir. İspanyolca ilgi zamirleri Latincedeki akrabalarından gelir; günlük konuşmada que neredeyse her tanımlamayı karşılar. Ortaöğretim B1’de önce virgülsüz, gerekli bilgi veren tanımlayıcı cümle öğrenilir. Virgülle ayrılan yorum cümleleri henüz bu basamağın hedefi değildir.
Örnek
La ciudad que ves en el mapa es Valencia. (Haritada gördüğün şehir Valensiya’dır.) Telaffuz: ves bes gibi, mapa mapa, que her zaman ke.
que ile işi, dersi ve nesneyi tanımlamak
que B1’in joker zamiridir: iş, eşya, ders ve kişi için kullanılabilir. İş başvuru formunda deneyimi bağlarsın: El trabajo que tuve en verano era en una tienda. (Yazın yaptığım iş bir dükkândaydı.) Okulda: El examen que tenemos mañana es de español. (Yarınki sınavımız İspanyolcadır.) Türkçedeki ki bağlacını sözcük sözcük yapıştırma; burada zamir cümlenin öznesi veya nesnesi olur.
Ezber kalıplar işe yarar: el puesto que busco (aradığım kadro), la empresa que contrata estudiantes (öğrenci işe alan şirket), el curso que me interesa (ilgilendiğim kurs). que cinsiyet ve çoğul almaz, hiç değişmez. Telaffuz tuzağı: kue deme, kısa ke de. Formdaki satırları cümleye çevirmek en somut alıştırmadır çünkü gerçek hayatta da CV böyle okunur.
Örnek
Kısa diyalog: — ¿Cuál es el trabajo que te gusta? (Hoşuna giden iş hangisi?) — El trabajo que me gusta es de profesor. (Hoşuma giden iş öğretmenliktir.) — ¿La empresa que elegiste es grande? (Seçtiğin şirket büyük mü?) — Sí, es una empresa que tiene muchas oficinas. (Evet, birçok ofisi olan bir şirkettir.)
quien ile kişileri, özellikle edattan sonra bağlamak
quien yalnızca insanlar içindir. B1’de özellikle edattan sonra görünür: con quien (kendisiyle), a quien (kendisine). Çoğulu quienes (okunuşu: kienes). Örnek: El alumno con quien estudio es de Ankara. (Birlikte ders çalıştığım öğrenci Ankaralıdır.) Masa, kitap veya kadro için quien asla kullanılmaz.
İş hayatında: La jefa con quien hablo es clara. (Konuştuğum patron açık sözlüdür.) Eğitimde: Los profesores a quienes respeto son justos. (Saygı duyduğum öğretmenler adildir.) Telaffuz: quien kien, quienes kienes; kuien deme. Öznesi kişi olan basit cümlede que de doğrudur ve çok yaygındır: La persona que llama es mi compañero. (Arayan kişi iş arkadaşım.) Tahtada yazarken edatı unutmamak en sık pratiktir.
Örnek
El director a quien vi en la entrevista fue amable. (Görüşmede gördüğüm müdür nazikti.) Kalıp: a quien vi (gördüğüm kişiye / gördüğüm kişi).
donde ile okulu, ofisi ve şehri bağlamak
donde yer zamiridir; orada olan yer anlamını tek sözcükte taşır. El instituto donde estudio está lejos. (Okuduğum lise uzaktır.) La cafetería donde comemos es barata. (Yemek yediğimiz kantin ucuzdur.) Şehir rehberinde parmakla bir nokta gösterip cümle kurmak bu yapının doğal sahnesidir. Zaman için donde kullanılmaz.
İş: La oficina donde trabajo tiene tres plantas. (Çalıştığım ofisin üç katı vardır.) Gezi: El museo donde fuimos ayer era interesante. (Dün gittiğimiz müze ilginçti.) Telaffuz: donde don-de, iki hece. B1’de en el que gibi daha uzun biçimler zorunlu değildir; yer sorusunun cevabını gömmek için donde yeter ve nettir.
Örnek
Diyalog: — ¿Dónde está el parque? (Park nerede?) — Es el parque donde hay un mapa grande. (Büyük bir haritanın olduğu parktır.) — ¿Y la biblioteca donde estudias? (Ya ders çalıştığın kütüphane?) — Está cerca del colegio donde doy clases de apoyo. (Destek dersi verdiğim okula yakındır.)
İş görüşmesi ve okul koridorunda üç zamiri karıştırmak
Gerçek konuşmada üç zamir yan yana gelir ama her biri kendi işini yapar. İş yerinde: Trabajo en una empresa que ofrece prácticas. (Staj sunan bir şirkette çalışıyorum.) El jefe con quien hablo es joven. (Konuştuğum patron gençtir.) La oficina donde empiezo el lunes es nueva. (Pazartesi başladığım ofis yenidir.) Hepsi şimdiki veya geçmiş bildirme kipindedir; B1’de bu yeter.
Okul koridoru aynı resmi verir: La clase donde tenemos español es pequeña. (İspanyolca işlediğimiz sınıf küçüktür.) El chico con quien hablo quiere ser médico. (Konuştuğum çocuk doktor olmak istiyor.) El libro que leo es para el examen. (Okuduğum kitap sınav içindir.) Bu üç cümle can-do hedefinin tam karşılığıdır: yer, kişi, nesne. Cümleyi kısa tut, zamiri doğru seç, fiili bildiğin çekimle bitir.
Örnek
Görüşme parçası: — ¿Qué buscas? (Ne arıyorsun?) — Busco un trabajo que tiene horario de mañana. (Sabah mesaisi olan bir iş arıyorum.) — ¿Con quien trabajas ahora? (Şimdi kiminle çalışıyorsun?) — Trabajo con un equipo que es muy bueno, en un colegio donde hay muchos alumnos. (Çok iyi bir ekiple, birçok öğrencinin olduğu bir lisede çalışıyorum.)
Telaffuz, dünyada öğretim ve Türkçe kaynaklı tuzaklar
Telaffuzu bir kez daha sabitle: que ke, quien kien, quienes kienes, donde don-de, trabajo trabaho, compañero kompañero (ñ sesi ny gibi). En büyük Türkçe kaynaklı tuzak, cümleyi önce Türkçe kurup sözcük sözcük çevirmektir. Çalıştığım yer diye düşünüp el lugar que yo trabajo demek yanlıştır çünkü yer ise donde gerekir.
Avrupa B1 kitapları çoğu zaman önce que, sonra yer için donde, sonra edatlı quien sırasını izler. Sınıfta harita, başvuru formu ve tahta yazısı bu yüzden seçilir: gözle bağ kurulur. Emin olmadığın resmi uzun yapıları uydurma. B1’de kısa, doğru ve günlük cümle kazanır; bir sonraki basamağın araçlarını şimdi zorlamak kafa karıştırır.
Örnek
Yanlış: La oficina que yo trabajo es grande. Doğru: La oficina donde trabajo es grande. (Çalıştığım ofis büyüktür.) Yanlış: El amigo quien hablo es de Izmir. Doğru: El amigo con quien hablo es de Izmir. (Konuştuğum arkadaş İzmirlidir.)
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Kişiler için her zaman quien gerekir, que sadece eşya içindir. Doğrusu: Özne konumunda kişi için que çok yaygındır ve B1’de doğrudur. quien özellikle edattan sonra parlar.
- Yanlış: quien masayı, kitabı, kadroyu da tanımlayabilir çünkü kim/hangi diye düşünülür. Doğrusu: quien yalnızca insan içindir. Nesne, iş ve ders için que kullanılır.
- Yanlış: Yer anlatırken Türkçe ki orada diye que yapıştırmak yeter: la oficina que trabajo. Doğrusu: Yer tanımlarken B1’de en net ve doğal seçim donde dir: la oficina donde trabajo.
- Yanlış: İlgi zamiri Türkçedeki ki gibi araya sıkışır ve cinsiyete göre değişir. Doğrusu: que hiç değişmez. Fiil İspanyolca çekime uyar; zamiri Türkçe bağlaç gibi ekleme.
- Yanlış: Edatı atıp el compañero quien trabajo demek. Doğrusu: Birlikte anlamı edat ister: el compañero con quien trabajo (birlikte çalıştığım arkadaş).
Bir adım ileri
Bir üst düzeyde sahiplik için cuyo ve cuya, daha resmi iş mektubunda el que / la que ve virgülle ayrılan ek yorum cümleleri gelir. Olmayan iş veya aranan profil anlatılırken ilgi cümlesinde dilek kipine geçilebilir. Akademik metin bazen el cual ailesini kullanır. Şimdi temeli kısa ve doğru tutarsan o kapı sonra açılır.
Özet
B1’de iş ve okul dünyasını tanımlamak için üç araç yeter: her şey için que, kişilerde özellikle edattan sonra quien, yerler için donde. Cümleyi Türkçeden sözcük sözcük çevirme, edatı unutma, eşyaya quien deme. Harita, form ve kısa diyalog bu yapıların gerçek hayat evidir.