Geçmişte tamamlanmış bir olayı anlatmak için pretérito indefinido kullanılır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Pretérito indefinido ne zaman kullanılır?
İspanyolcada pretérito indefinido, geçmişte gerçekleşip tamamlanmış eylemleri anlatır. Eylem tamamlanmış olarak sunulur ve konuşan kişi çoğu zaman belirli bir zaman ifadesi kullanır. Örneğin El verano pasado viajé a España. cümlesi “Geçen yaz İspanya’ya seyahat ettim.” anlamına gelir.
Bu zamanla sık kullanılan ifadeler şunlardır: ayer “dün”, anteayer “önceki gün”, la semana pasada “geçen hafta”, el año pasado “geçen yıl”, hace dos días “iki gün önce” ve en 2024 “2024’te”. Bu ifadeler, olayın tamamlanmış ve geçmişte kalmış olduğunu gösterir.
Örnek
Örnek: El sábado visité un museo y compré una postal. = Cumartesi bir müzeyi ziyaret ettim ve bir kartpostal satın aldım. Burada visité ve compré fiilleri tamamlanmış iki eylemdir.
2. Düzenli fiillerin çekimi
Düzenli fiillerde fiilin gövdesi korunur, sonuna geçmiş zaman ekleri getirilir. -ar fiilleri için ekler şöyledir: -é, -aste, -ó, -amos, -asteis, -aron. Örneğin viajar fiili viajé, viajaste, viajó ve viajaron biçimlerine dönüşür.
-er ve -ir fiilleri aynı ekleri alır: -í, -iste, -ió, -imos, -isteis, -ieron. Örneğin comer fiilinden comí, comiste ve comieron; salir fiilinden ise salí, saliste ve salieron oluşur. Özne çoğu zaman söylenmez, çünkü fiil eki kişiyi gösterir.
Örnek
Çözümlü örnek: “Biz Barselona’da paella yedik.” cümlesinde özne nosotros, fiil comer ve zaman geçmişte tamamlanmış bir olaydır. Comer fiilinin nosotros biçimi comimos olur: Comimos paella en Barcelona. = Barselona’da paella yedik.
3. Sık kullanılan düzensiz fiiller
Bazı çok kullanılan fiiller, düzenli ekleri almaz veya gövdelerini değiştirir. Seyahat anlatılarında özellikle ir “gitmek” ve ser “olmak” fiillerinin geçmiş çekimi önemlidir. Bu iki fiilin çekimleri aynıdır: fui, fuiste, fue, fuimos, fuisteis, fueron. Anlamı cümledeki bağlam belirler.
Diğer önemli düzensiz fiillerden bazıları tener “sahip olmak” fiilinin tuve, hacer “yapmak” fiilinin hice, estar “bulunmak” fiilinin estuve ve poder “-ebilmek” fiilinin pude biçimleridir. Bu fiilleri kısa kalıplarla öğrenmek, uzun çekim listelerini ezberlemekten daha yararlıdır.
Örnek
Örnek: Fuimos a Madrid y tuvimos mucho tiempo. = Madrid’e gittik ve çok zamanımız oldu. Fuimos burada “gittik”, tuvimos ise “sahip olduk” anlamındadır. Başka bir örnek: Hice muchas fotos durante el viaje. = Yolculuk sırasında çok fotoğraf çektim.
4. Olumlu, olumsuz ve soru cümleleri
Olumlu cümlede çekimli fiil genellikle öznenin ardından gelir. Örneğin Esperamos el avión. cümlesi “Uçağı bekledik.” demektir. Olumsuz cümle kurmak için çekimli fiilden önce no kullanılır: No esperamos mucho tiempo. = Çok uzun süre beklemedik.
Soru cümlelerinde geçmiş zaman eki değişmez. Sadece soru sözcüğü veya ses tonu kullanılır. ¿Cuándo llegó el avión? “Uçak ne zaman geldi?”, ¿Visitaste el museo? ise “Müzeyi ziyaret ettin mi?” demektir. Kısa cevaplarda sí ve no kullanılabilir: Sí, lo visité. = Evet, onu ziyaret ettim.
Örnek
Kısa diyalog: —¿Llegaste temprano al aeropuerto? = Havaalanına erken mi geldin? —Sí, llegué a las ocho, pero no desayuné. = Evet, saat sekizde geldim ama kahvaltı yapmadım. Burada llegué olumlu, no desayuné olumsuz geçmiş zaman cümlesidir.
5. Seyahat anısını sıraya koyarak anlatma
Bir tatil anısını anlatırken olayları sıraya koymak için primero “önce”, después “sonra”, luego “daha sonra” ve finalmente “son olarak” gibi bağlayıcılar kullanılır. Her tamamlanmış eylem için uygun pretérito indefinido biçimi seçilir. Böylece dinleyen kişi olayların sırasını kolayca anlar.
Anlatımda özneyi her cümlede tekrar etmek zorunda değiliz. Örneğin Llegué a la playa, nadé en el mar y tomé muchas fotos. cümlesinde üç eylemin öznesi de konuşan kişidir. Türkçede “geldim, yüzdüm ve fotoğraf çektim” dediğimiz gibi İspanyolcada da fiil ekleri bu bilgiyi taşır.
Örnek
Kısa anı metni: El verano pasado fui a Antalya con mi familia. Primero llegamos al hotel. Después nadamos en el mar y comimos en un restaurante. Finalmente volvimos a casa el domingo. = Geçen yaz ailemle Antalya’ya gittim. Önce otele vardık. Sonra denizde yüzdük ve bir restoranda yemek yedik. Son olarak pazar günü eve döndük.
6. Türkçe kaynaklı sık hatalardan kaçınma
Türkçe konuşan öğrenciler bazen geçmişte tamamlanmış her eylem için aynı eki kullanmaya çalışır. Oysa İspanyolcada fiilin hangi gruba ait olduğuna ve kişiye göre ek değişir. Ayrıca Türkçedeki “-di” anlamı her zaman tek bir İspanyolca biçimle karşılanmaz; cümlenin tamamlanmış bir olay mı, geçmişte süren bir durum mu anlattığına bakmak gerekir.
Bir başka önemli nokta, geçmiş zaman ekindeki vurgu işaretleridir. viaje “seyahat” anlamına gelen bir isim olabilirken viajé “seyahat ettim” demektir. termino “bitiriyorum” veya “son” anlamına gelebilir; terminó ise “bitirdi” demektir. Yazıda vurgu işaretlerini kullanmak, anlam karışıklığını önler.
Örnek
Doğru seçim örneği: “Geçen yıl Madrid’e gittim.” cümlesinde tamamlanmış bir seyahat vardır; El año pasado fui a Madrid. denir. “Her yaz Madrid’e giderim.” cümlesi ise alışkanlıktır ve Cada verano voy a Madrid. biçimindedir. Zaman ifadesi ve anlam, hangi zamanın seçileceğini belirler.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Bütün geçmiş zaman fiillerinde aynı son ek kullanılır. Doğrusu: Doğrusu, fiilin -ar, -er veya -ir grubuna ve özneye göre ek değişir. Ayrıca ir, ser ve tener gibi sık kullanılan düzensiz fiiller özel biçimlere sahiptir.
- Yanlış: Fui her zaman “oldum” anlamına gelir. Doğrusu: Fui, bağlama göre ir fiilinden “gittim” veya ser fiilinden “oldum” anlamına gelebilir. Fui a Sevilla. “Sevilla’ya gittim.”, Fui estudiante. ise “Öğrenciydim.” demektir.
- Yanlış: Geçmişte gerçekleşen her olayda pretérito indefinido kullanılır. Doğrusu: Bu zaman özellikle tamamlanmış olaylar ve olay dizileri içindir. Geçmişte devam eden durumlar, alışkanlıklar ve arka plan bilgileri için ileride pretérito imperfecto adı verilen başka bir yapı öğrenilecektir.
- Yanlış: Özne mutlaka her cümlede yazılmalıdır. Doğrusu: Fiil eki özneyi gösterdiği için özne çoğu zaman söylenmez. Viajé a México. cümlesi zaten “Meksika’ya seyahat ettim.” anlamını verir; yo eklemek zorunlu değildir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta pretérito indefinido ile pretérito imperfecto arasındaki fark daha ayrıntılı öğrenilecektir. Tamamlanmış olayları anlatmak için pretérito indefinido, geçmişte süren durumları veya alışkanlıkları anlatmak için pretérito imperfecto kullanılacaktır. Örneğin Ayer llovió “Dün yağmur yağdı.” tamamlanmış bir olayı, Cuando era niño, viajaba mucho ise “Çocukken çok seyahat ederdim.” geçmişteki alışkanlığı anlatır. Daha sonra iki zaman aynı hikâyede birlikte kullanılarak olay ve arka plan ayrımı yapılacaktır.
Özet
Pretérito indefinido, geçmişte tamamlanmış olayları ve olay sıralarını anlatır. Düzenli fiillerde ekler fiil grubuna ve kişiye göre değişir; bazı sık kullanılan fiiller düzensizdir. Zaman ifadelerine, vurgu işaretlerine ve olayın tamamlanmış olup olmadığına dikkat ederek seyahat anılarımızı açıkça anlatabiliriz.