Fransızcada subjonctif présent, iş hayatında zorunlulukları, istekleri ve dilekleri bir eyleme ilişkin tutumla birlikte daha doğru ve resmî biçimde ifade etmemizi sağlar.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. İş hayatında zorunluluk: il faut que
Zorunluluk bildirmek için en yaygın kalıplardan biri Il faut que + subjonctif yapısıdır. Türkçede genellikle “-meli/-malı” veya “gerekiyor ki” anlamına gelir. Örneğin Il faut que vous terminiez le rapport aujourd’hui. cümlesi “Raporu bugün bitirmeniz gerekiyor.” demektir.
Bu yapıda que sonrasında açıkça belirtilen özne ve subjonctif présent biçimindeki fiil bulunur; bu özne önceki cümlenin öznesiyle aynı da farklı da olabilir. Eylemin öznesi genel veya bağlamdan anlaşılıyorsa çoğu zaman mastar kullanılır: Il faut préparer la réunion. “Toplantıyı hazırlamak gerekiyor.” Belirli bir kişinin eylemi vurgulanıyorsa Il faut que mon collègue prépare la réunion. denir.
Telaffuz ipucu: Il faut que yaklaşık olarak “il fo kö” diye söylenir. Il est nécessaire que ise “il e neseser kö” biçiminde duyulabilir ve daha resmî bir zorunluluk anlatır.
Örnek
Somut durum: Bir proje yöneticisi toplantıda şöyle der: Il faut que chacun respecte les délais. Türkçesi: “Herkesin teslim tarihlerine uyması gerekiyor.” Burada respecte, respecter fiilinin subjonctif biçimidir; çünkü gereken eylemi chacun yapmaktadır.
2. Subjonctif présent nasıl kurulur?
Düzenli fiillerde subjonctif présent için çoğunlukla fiilin şimdiki zamanındaki ils biçiminin kökü alınır ve şu ekler getirilir: -e, -es, -e, -ions, -iez, -ent. Örneğin travailler fiilinde kök travaill- olur: que je travaille, que nous travaillions, qu’ils travaillent.
İş yaşamında sık geçen bazı düzensiz biçimleri ayrıca öğrenmek gerekir: que je sois “olayım”, que j’aie “sahip olayım”, que j’aille “gideyim”, que je fasse “yapayım”, que je puisse “yapabileyim” ve que je veuille “isteyeyim”. Bu biçimlerde que önündeki sesli harfle birleşebilir: qu’il, qu’elle, qu’on.
Subjonctif ekleri, kişi zamirine göre değişir. Özellikle nous ve vous biçimlerinde fiilin sonundaki sesin farklı duyulmasına dikkat edilmelidir: Il faut que nous travaillions ensemble. cümlesinde travaillions yaklaşık “travai-yon” diye okunur.
Örnek
Çözümlü örnek: “Yöneticinin hazır olması gerekiyor.” cümlesinde özne yöneticidir. Fransızca: Il faut que le directeur soit prêt. Être fiilinin il için subjonctif biçimi soit olduğundan est kullanılamaz.
3. Dilek, istek ve nazik rica
Subjonctif yalnızca zorunluluk için kullanılmaz; bir kişinin isteğini, dileğini veya arzusunu da anlatır. Je veux que vous vérifiiez ce document. “Bu belgeyi kontrol etmenizi istiyorum.” anlamındadır. Daha nazik bir ton için Je souhaiterais que vous vérifiiez ce document. denebilir; bu ifade “Bu belgeyi kontrol etmenizi rica ederim.” anlamına yaklaşır.
Bir isteği doğrudan emir gibi söylemek yerine, kişinin eylemini dilek çerçevesine yerleştirmek iletişimi yumuşatır. Örneğin J’aimerais que tu m’envoies le fichier avant midi. cümlesi, iş arkadaşına “Dosyayı öğleden önce göndermeni isterim.” demektir. Resmî ortamlarda Je préférerais que vous me répondiez par courriel. daha ölçülü bir seçenektir.
Kısa diyalog: — Que souhaitez-vous que je fasse ? — Je voudrais que vous appeliez le client. Türkçesi: “— Ne yapmamı istersiniz? — Müşteriyi aramanızı isterim.” Burada ilk cümlede souhaitez-vous, ikinci cümlede voudrais ve appeliez kullanılır.
Örnek
Somut olay: Bir çalışan, arkadaşından dosyayı hemen göndermesini ister ama kaba konuşmak istemez. Je vous prie de m’envoyer le dossier. da kullanılabilir; fakat subjonctifli ve daha açık bir dilek için Je souhaite que vous m’envoyiez le dossier aujourd’hui. denir. Türkçesi: “Dosyayı bugün göndermenizi rica ederim.”
4. Resmî e-postalarda kullanım
Resmî e-postalarda subjonctif, rica ve beklentileri dikkatli biçimde ifade etmek için kullanılır. Nous aimerions que vous confirmiez votre présence avant vendredi. cümlesi “Cuma gününden önce katılımınızı doğrulamanızı isteriz.” anlamına gelir. Il est important que vous conserviez une copie du contrat. ise “Sözleşmenin bir kopyasını saklamanız önemlidir.” demektir.
Amaç bildiren pour que yapısından sonra da subjonctif gelir. Örneğin Nous organisons une réunion pour que chacun puisse poser ses questions. cümlesi “Herkes sorularını sorabilsin diye bir toplantı düzenliyoruz.” anlamındadır. Burada puisse, pouvoir fiilinin subjonctif biçimidir.
E-posta sonunda nazik bir kalıp olarak Je vous serais reconnaissant(e) de bien vouloir répondre avant lundi. kullanılabilir. Bu kalıp subjonctif içermez; bu yüzden her nazik ifadenin subjonctif gerektirmediğini unutmamak gerekir.
Örnek
Örnek e-posta cümlesi: Bonjour Madame, Je souhaiterais que vous me confirmiez la date de l’entretien. Il est nécessaire que je reçoive les informations avant demain. Cordialement. Türkçesi: “Merhaba Hanımefendi, mülakat tarihini doğrulamanızı rica ederim. Bilgileri yarından önce almam gerekiyor. Saygılarımla.”
5. Sözleşmelerde zorunluluk ve tereddüt
Sözleşmelerde ve şirket yönetmeliklerinde zorunluluk çoğu zaman daha resmî ifadelerle verilir. Il est obligatoire que chaque employé respecte les règles de sécurité. cümlesi “Her çalışanın güvenlik kurallarına uyması zorunludur.” demektir. Il est essentiel que les documents soient signés avant le début du projet. ise “Belgelerin proje başlamadan önce imzalanması esastır.” anlamındadır.
Tereddüt veya duygusal değerlendirme anlatan bazı ifadelerden sonra da subjonctif gelebilir. Örneğin Je doute que cette clause soit claire. “Bu maddenin açık olduğundan şüpheliyim.” demektir. Buna karşılık olumlu kesinlik bildiren Je pense que cette clause est claire. cümlesinde genellikle indicatif kullanılır.
Sözleşme okurken yalnızca fiil biçimine değil, ifadenin anlamına da bakmak gerekir. Zorunluluk, istek, şüphe, amaç ve önem bildiren ana ifade, subjonctif için güçlü bir işarettir; fakat yapı her zaman otomatik olarak seçilmemelidir.
Örnek
Somut örnek: Çalışan bir maddeyi tam anlayamazsa şöyle sorabilir: Est-il nécessaire que je signe ce document aujourd’hui ? “Bu belgeyi bugün imzalamam gerekli mi?” Yetkili kişi şöyle cevap verebilir: Oui, il faut que vous le signiez avant six heures. “Evet, onu saat altıdan önce imzalamanız gerekiyor.”
6. Sık karıştırılan noktalar ve doğru seçim
En önemli ayrımlardan biri, bazı yapılarda aynı özne ile farklı özne kullanımının karşılaştırılmasıdır. Je veux partir. “Gitmek istiyorum.” cümlesinde iki eylemin öznesi aynıdır; bu nedenle mastar kullanılır. Je veux que mon collègue parte. cümlesinde ise gitme eylemini iş arkadaşı yaptığı için subjonctif gerekir.
Bazı bağlaçlar da subjonctif ister. Bien que le projet soit difficile, nous allons continuer. “Proje zor olsa da devam edeceğiz.” cümlesinde bien que sonrasında soit kullanılır. Buna karşılık parce que neden bildirir ve genellikle indicatif alır: Nous continuons parce que le client est satisfait.
B2 düzeyinde amaç, yalnızca biçimi ezberlemek değil, konuşanın tutumunu ayırt etmektir. Bir cümlede zorunluluk, dilek, şüphe, amaç veya değerlendirme varsa subjonctif olasılığı yüksektir; bilgi verme ve kesin bir durumu anlatma varsa indicatif daha doğal olabilir.
Örnek
Karşılaştırmalı örnek: Il faut envoyer le contrat. “Sözleşmeyi göndermek gerekiyor.” Eylemi kimin yapacağı belirtilmediği ve yapı genel zorunluluk bildirdiği için mastar vardır. Il faut que vous envoyiez le contrat. “Sözleşmeyi göndermeniz gerekiyor.” Burada eylemi yapacak kişi vous ile belirtildiği için envoyiez kullanılır.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Her que kelimesinden sonra subjonctif gelir. Doğrusu: Que tek başına subjonctif işareti değildir. Örneğin Je sais que le projet avance. cümlesinde kesin bilgi verildiği için indicatif kullanılır; Il faut que le projet avance. cümlesinde ise zorunluluk olduğu için subjonctif gelir.
- Yanlış: Aynı özne olsa da her zaman que ile subjonctif kullanılmalıdır. Doğrusu: Aynı özne için çoğunlukla mastar kullanılır: Je veux terminer le rapport. Farklı özne varsa Je veux que vous terminiez le rapport. denir.
- Yanlış: Il faut que sonrasında fiil, şimdiki zamanın il biçimiyle aynı kalır. Doğrusu: Fiil subjonctif biçimine dönüşür. Doğru kullanım Il faut que vous soyez ponctuels. cümlesidir; soyez, êtes biçiminin yerine geçer.
- Yanlış: Nazik olan her cümlede subjonctif vardır. Doğrusu: Bazı nazik kalıplar mastar kullanır: Veuillez répondre avant lundi. Subjonctif, özellikle je souhaite que, j’aimerais que ve je voudrais que gibi yapılardan sonra görülür.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta subjonctif présent ile subjonctif passé arasındaki farkı öğrenebilirsin. Örneğin Je suis content que vous ayez réussi. cümlesinde tamamlanmış bir eylem anlatılır. Ayrıca à condition que, à moins que ve quoique gibi daha ileri bağlaçlarla koşul ve karşıtlık kurulabilir. Meslekî yazışmalarda resmiyet derecesi, dolaylı anlatım ve farklı rica biçimleri de daha ayrıntılı incelenir.
Özet
Subjonctif présent, iş hayatında özellikle zorunluluk, istek, dilek, şüphe, amaç ve önem bildiren yapılardan sonra kullanılır. Eylemi yapacak kişi açıkça belirtilmişse Il faut que vous terminiez le rapport. gibi subjonctif; eylemin öznesi genel veya bağlamdan anlaşılıyorsa Il faut terminer le rapport. gibi mastar tercih edilir. En iyi öğrenme yolu, bu kalıpları toplantı, e-posta ve sözleşme bağlamlarında karşılaştırmalı olarak kullanmaktır.