Hava durumunu sormak ve kıyafeti buna göre seçmek, A1 düzeyinde her gün kullanabileceğin somut bir Fransızca can-do becerisidir.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Hava sormak: Quel temps fait-il ?
Dünyada neredeyse bütün başlangıç Fransızca kitaplarında hava ünitesi ilk yılın başlarında gelir. Konu somuttur, her gün vardır ve resimle kolay gösterilir. CEFR A1 can-do hedefi şudur: Öğrenci bugünün havasını sorabilir ve tek kısa cümleyle cevaplayabilir. Klasik soru Quel temps fait-il ? (kel tan fe-til) şeklindedir; Türkçesi Hava nasıl? Kelime kelime bakarsan quel (kel) hangi, temps (tan) hava ya da zaman, fait-il (fe-til) yapıyor-o demektir. Bu bir kalıptır, Türkçeye kelime kelime çevrilmez. Telaffuz ipucu: temps sözcüğündeki p ve s okunmaz, fait sözcüğündeki t de düşer.
Cevaplar A1’de çok kısadır ve özne hemen her zaman il (il) olur; bu il bir kişiyi değil, havanın kalıbını taşır. Güzel hava: Il fait beau. (il fe bo) Hava güzel. Sıcak: Il fait chaud. (il fe şo) Hava sıcak. Soğuk: Il fait froid. (il fe frua) Hava soğuk. Kötü hava: Il fait mauvais. (il fe move) Hava kötü. Güneşli gün: Il y a du soleil. (i li ya dü soleğ) Güneş var. Aujourd'hui (ojurdüi) bugün demektir ve soruya eklenebilir: Quel temps fait-il aujourd'hui ? (kel tan fe-til ojurdüi?) Bugün hava nasıl? Sınıfta bu soruyu her sabah tekrarlamak, birçok ülkede alışılmış bir A1 ritüelidir.
Kısa diyalog ezberlenir, sonra kendi gününe uyarlanır. - Bonjour ! Quel temps fait-il aujourd'hui ? (bonjur kel tan fe-til ojurdüi?) Merhaba! Bugün hava nasıl? - Il fait beau. Il y a du soleil. (il fe bo. i li ya dü soleğ.) Hava güzel. Güneş var. - Super ! (süper) Harika! Bonjour (bonjur) merhaba, super (süper) harika. A1’de amaç uzun cümle kurmak değil, bu iskeleti hatasız ve anlaşılır söylemektir.
Örnek
Durum: Bugün hava güzel ve güneşli. İki kısa cümle söyle. Doğru: Il fait beau. Il y a du soleil. Yalnız Il fait beau. da yeter. Yanlış yol: Il est beau demek; o cümle o (erkek) yakışıklı anlamına gelir, havayı anlatmaz.
Sıcak hava ve yaz kıyafetleri
Sıcak hava A1’de en kolay sahnedir çünkü kıyafet listesi kısadır. Temel cümle Il fait chaud. (il fe şo) Hava sıcak. Güçlendirmek için Il fait très chaud. (il fe tre şo) Hava çok sıcak. Très (tre) çok demektir; s harfi bağlanmaz, tre diye biter. Kıyafet sormak için A1 kalıbı Qu'est-ce que tu portes ? (kes kö tü port) Ne giyiyorsun? Cevap iskeleti Je porte... (jö port) Ben ... giyiyorum. Porter (porte) giymek fiilidir; A1’de şimdiki zamanda je porte, tu portes (tü port) yeter. Telaffuz: sondaki e neredeyse duyulmaz, port gibi.
Yaz sözlüğü A1 sınırında kalsın: un t-shirt (ön tişört) tişört, un short (ön şort) şort, une robe (ün rob) elbise, une jupe (ün jüp) etek, un pantalon (ön pantalon) pantolon, des sandales (de sandal) sandalet, un chapeau (ön şapo) şapka, des lunettes de soleil (de lünet dö soleğ) güneş gözlüğü. Un (ön) eril tekil, une (ün) dişil tekil, des (de) çoğul. Tavsiye kalıbı: Il faut un t-shirt et un short. (il fo ön tişört e ön şort) Tişört ve şort gerekir. Il faut (il fo) gerekir; et (e) ve. Güneş için ayrıca Il faut un chapeau. (il fo ön şapo) Şapka gerekir.
Diyalog. - Quel temps fait-il ? (kel tan fe-til) Hava nasıl? - Il fait très chaud ! (il fe tre şo) Hava çok sıcak! - Qu'est-ce que tu portes ? (kes kö tü port) Ne giyiyorsun? - Je porte un t-shirt, un short et des sandales. (jö port ön tişört ön şort e de sandal) Tişört, şort ve sandalet giyiyorum. - Il faut aussi des lunettes de soleil. (il fo osi de lünet dö soleğ) Güneş gözlüğü de gerekir. Aussi (osi) de, ayrıca. Günlük hayatta plaj, bahçe, okul bahçesi ve tatil fotoğrafı bu sahnenin doğal yeridir.
Örnek
Durum: Güneş var, hava çok sıcak. Ne dersin, ne giyersin? Örnek metin: Il fait très chaud. Il y a du soleil. Je porte un t-shirt et un short. Il faut des lunettes de soleil et un chapeau. (il fe tre şo. i li ya dü soleğ. jö port ön tişört e ön şort. il fo de lünet dö soleğ e ön şapo.)
Soğuk hava ve kış kıyafetleri
Soğuk havada kalıp yine il fait ile kurulur: Il fait froid. (il fe frua) Hava soğuk. Daha güçlü: Il fait très froid. (il fe tre frua) Hava çok soğuk. Kar yağıyorsa ayrı bir fiil gelir: Il neige. (il nej) Kar yağıyor. Neiger kar yağmak demektir; A1’de yalnız il neige yeter. Telaffuz: froid frua, d okunmaz; neige nej, g yumuşak j gibi. Birçok ülkede kış ünitesi resimlerle öğretilir çünkü palto, atkı ve eldiven somut nesnelerdir ve cinsiyet çalışmasına da yarar.
Kış sözlüğü: un manteau (ön manto) palto, un pull (ön pül) kazak, un pantalon (ön pantalon) pantolon, une écharpe (ün eşarp) atkı, des gants (de gan) eldiven, un bonnet (ön bone) bere, des bottes (de bot) çizme. Une écharpe dişildir, un manteau erildir; article’ı ezberle. Cümleler: Je porte un manteau et une écharpe. (jö port ön manto e ün eşarp) Palto ve atkı giyiyorum. Il faut des gants. (il fo de gan) Eldiven gerekir. J'ai froid. (je frua) Üşüyorum; bu cümle havayı değil, kişinin üşüdüğünü söyler. Hava soğuksa Il fait froid, sen üşüyorsan J'ai froid.
Diyalog. - Quel temps fait-il ? (kel tan fe-til) Hava nasıl? - Il fait très froid. Il neige. (il fe tre frua. il nej) Hava çok soğuk. Kar yağıyor. - Qu'est-ce que tu portes ? (kes kö tü port) Ne giyiyorsun? - Je porte un manteau, un pull et une écharpe. (jö port ön manto ön pül e ün eşarp) Palto, kazak ve atkı giyiyorum. - Il faut aussi des gants et un bonnet. (il fo osi de gan e ön bone) Eldiven ve bere de gerekir. Okul bahçesinde, otobüs durağında ve kış gezisinde bu diyalog bire bir kullanılır.
Örnek
Durum: Kar yağıyor, hava çok soğuk. Kısa metin: Il neige. Il fait très froid. Je porte un manteau, une écharpe et des gants. Il faut un bonnet. (il nej. il fe tre frua. jö port ön manto ün eşarp e de gan. il fo ön bone.)
Yağmurlu hava ve uygun giysiler
Yağmur, Türkçe konuşan öğrencilerin en çok kalıp ezberlemesi gereken havadır çünkü Türkçede yağmur yağıyor deriz, Fransızcada ise tek fiil yeter: Il pleut. (il plö) Yağmur yağıyor. Pleuvoir yağmur yağmak demektir; A1’de yalnız il pleut kullanılır. Kötü havayı genel söylemek istersen Il fait mauvais. (il fe move) Hava kötü. İkisini yan yana getirebilirsin: Il fait mauvais. Il pleut. Telaffuz: pleut plö, eu ö gibi, t okunmaz. Dünyada bu sahne şemsiye resmiyle öğretilir; şemsiye hem kelime hem de pratik nesnedir.
Yağmur sözlüğü: un parapluie (ön paraplüi) şemsiye, un imperméable (ön empermeabl) yağmurluk, des bottes (de bot) çizme, un manteau (ön manto) palto. Cümleler: Il faut un parapluie. (il fo ön paraplüi) Şemsiye gerekir. Je prends un parapluie. (jö pran ön paraplüi) Bir şemsiye alıyorum. Prendre (prand) almak; A1’de je prends (jö pran) yeter. J'ai un parapluie. (je ön paraplüi) Şemsiyem var. Yağmurda Je porte un imperméable et des bottes. (jö port ön empermeabl e de bot) Yağmurluk ve çizme giyiyorum.
Diyalog. - Quel temps fait-il ? (kel tan fe-til) Hava nasıl? - Il pleut. Il fait mauvais. (il plö. il fe move) Yağmur yağıyor. Hava kötü. - Tu as un parapluie ? (tü a ön paraplüi) Şemsiyen var mı? - Oui, je prends un parapluie. Je porte un imperméable. (ui jö pran ön paraplüi. jö port ön empermeabl) Evet, şemsiye alıyorum. Yağmurluk giyiyorum. Oui (ui) evet, tu as (tü a) senin var. Okul çıkışı, durak ve piknik iptali bu konuşmanın gerçek yeridir.
Örnek
Durum: Dışarı yağmur yağıyor, çıkman gerekiyor. Söyle: Il pleut. Il fait mauvais. Il faut un parapluie. Je porte un imperméable et des bottes. (il plö. il fe move. il fo ön paraplüi. jö port ön empermeabl e de bot.)
Rüzgarlı gün: ne giymeli?
Rüzgar A1’de il fait ile değil, il y a ile gelir: Il y a du vent. (i li ya dü van) Rüzgar var. Vent (van) rüzgar; t okunmaz, van gibi. Güçlü rüzgar için A1’de Il y a beaucoup de vent. (i li ya boku dö van) Çok rüzgar var. Beaucoup de (boku dö) çok ... . Rüzgar soğukla birleşince Il fait froid et il y a du vent. (il fe frua e i li ya dü van) Hava soğuk ve rüzgar var. Telaffuz ipucu: il y a i li ya, üç hece gibi bağlanır. Birçok ders kitabında rüzgar, saç ve ceket resmiyle gösterilir çünkü hareketi görünür.
Rüzgarlı günde işe yarayan giysiler: un manteau (ön manto) palto, un pull (ön pül) kazak, une écharpe (ün eşarp) atkı, un bonnet (ön bone) bere, un pantalon (ön pantalon) pantolon. İnce yaz giysisi yetmez. Tavsiye: Il faut un manteau. (il fo ön manto) Palto gerekir. Je porte une écharpe. (jö port ün eşarp) Atkı giyiyorum. Şapka uçmasın diye un bonnet bere daha pratiktir; un chapeau rüzgarda zor durur. A1 can-do: Öğrenci rüzgarı söyleyebilir ve bir giysi önerebilir.
Diyalog. - Quel temps fait-il ? (kel tan fe-til) Hava nasıl? - Il y a du vent. Il fait froid. (i li ya dü van. il fe frua) Rüzgar var. Hava soğuk. - Qu'est-ce que je porte ? (kes kö jö port) Ne giyeyim? - Un manteau et une écharpe. Il faut un bonnet. (ön manto e ün eşarp. il fo ön bone) Palto ve atkı. Bere gerekir. - D'accord. Merci. (dakor. mersi) Tamam. Teşekkürler. D'accord (dakor) tamam, merci (mersi) teşekkürler. Bahçe, servis duracağı ve spor sahası bu konuşmanın günlük yeridir.
Örnek
Durum: Rüzgar var, hava da soğuk. Arkadaşına söyle: Il y a du vent. Il fait froid. Il faut un manteau et une écharpe. Je porte un pull et un bonnet. (i li ya dü van. il fe frua. il fo ön manto e ün eşarp. jö port ön pül e ön bone.)
Türkçe konuşanların sık düştüğü tuzaklar
Türkçeden bire bir çeviri, bu konuda en büyük tuzaktır. Türkçe Hava nasıl? sorusunu Comment temps ? diye kurmak yanlıştır; doğru kalıp yalnız Quel temps fait-il ? (kel tan fe-til) dir. Türkçe Hava sıcak cümlesini Il est chaud diye çevirmek de yanlıştır. Hava için Il fait chaud. (il fe şo) denir. Il est chaud nesne sıcak ya da o (erkek) çekici gibi başka anlamlara kayabilir. Kişi sıcak hissediyorsa J'ai chaud. (je şo) Sıcaklıyorum. Üşüyorsan J'ai froid. (je frua) Üşüyorum. Hava soğuksa Il fait froid. Bu üçlüyü ayırmak A1’in en önemli can-do düzeltmesidir.
İkinci tuzak yağmur ve rüzgardır. Türkçe Yağmur yağıyor cümlesini La pluie tombe diye kurmak A1’de gerekmez ve doğal değildir; doğru ve yeterli cümle Il pleut. (il plö) Rüzgar var için Le vent est deme; doğru Il y a du vent. (i li ya dü van) Güneş var için Le soleil est deme; doğru Il y a du soleil. Üçüncü tuzak article ve çoğuldur: un manteau, une écharpe, des gants, des bottes. Türkçede eşya cinsiyetsizdir; Fransızcada her giysi un veya une ile ezberlenir. Je porte manteau eksiktir; Je porte un manteau. denir.
Dördüncü tuzak soru kalıplarıdır. Qu'est-ce que tu portes ? (kes kö tü port) Ne giyiyorsun? içinde qu'est-ce que (kes kö) A1’de blok olarak öğrenilir, parçalanmaz. Tu as un parapluie ? (tü a ön paraplüi) Şemsiyen var mı? cümlesinde Türkçedeki var mı için as (a) yeter; est-ce que tu as da doğrudur ama A1’de yükselen sesle Tu as... ? yeter. Telaffuzu yüksek sesle tekrarla: fait fe, pleut plö, froid frua, chaud şo, vent van. Küçük bir kontrol listesi: hava için il fait veya il pleut veya il y a; kişi için j'ai chaud / j'ai froid; giysi için je porte artı un / une / des.
Örnek
Yanlış: Il est chaud. Je porte manteau. Comment temps ? Doğru zincir: Quel temps fait-il ? Il fait chaud. J'ai chaud. Je porte un t-shirt. Soğuk versiyon: Il fait froid. J'ai froid. Je porte un manteau et une écharpe. Yağmur: Il pleut. Il faut un parapluie. Rüzgar: Il y a du vent.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Hava sıcak için Il est chaud demek. Doğrusu: Hava için doğru cümle Il fait chaud. Kişi sıcak hissediyorsa J'ai chaud. Il est chaud havayı anlatmaz.
- Yanlış: Hava nasıl? sorusunu Comment temps ? veya Comment est le temps ? diye kurmak. Doğrusu: A1’de ezberlenecek tek soru Quel temps fait-il ? (kel tan fe-til) kalıbıdır.
- Yanlış: Yağmur yağıyor için La pluie tombe veya rüzgar için Le vent est demek. Doğrusu: Doğal A1 cümleleri Il pleut. ve Il y a du vent. şeklindedir.
- Yanlış: Je porte manteau gibi article’sız giysi söylemek; écharpe ve manteau cinsiyetini karıştırmak. Doğrusu: Her giysiyle un, une veya des gelir: un manteau, une écharpe, des gants.
- Yanlış: Üşüyorum ile hava soğuk aynı cümledir sanmak. Doğrusu: Hava soğuk: Il fait froid. Sen üşüyorsun: J'ai froid. İkisi farklıdır ve ikisi de A1’de gerekir.
Bir adım ileri
Bir sonraki basamakta, A2’de hava cümlelerine derece eklenir: Il fait 20 degrés. Gelecek ve yakın gelecek gelir: yarın yağmur yağabilir, Il va pleuvoir. Mevsimler, rüzgar yönü ve basit hava tahmini dinleme metinleri devreye girer. Kıyafette renk, beden ve kumaş; Je vais mettre gibi giyineceğim kalıbı da eklenir. A1’deki il fait / il pleut / il y a / je porte / il faut iskeleti bozulmaz, üzerine sayı, zaman ve gerekçe konur.
Özet
A1’de hava sormak Quel temps fait-il ? ile, cevap vermek Il fait beau / chaud / froid / mauvais, Il pleut, Il neige, Il y a du soleil / du vent ile olur. Kıyafet Je porte ve tavsiye Il faut ile bağlanır; article un, une, des unutulmaz. Türkçeden çeviri tuzakları il est chaud, comment temps ve article’sız giysi cümleleridir; bunları ayıran öğrenci her gün bu sohbeti yapabilir.