Fransızcada yaşını ve sahip olduklarını anlatmak, olmak fiiliyle değil avoir fiilinin j’ai ve tu as biçimleriyle yapılır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Yaş ve sahiplik neden aynı fiille söylenir?
Türkçe on dört yaşındayım, İngilizce I am fourteen der; her iki dil de yaş için olmak fiiline yaslanır. Fransızca ise Latin kökenli avoir fiiliyle yaşını yıllara sahip olmak diye kurar; benzer yol İspanyolca ve İtalyancada da vardır. Bu yüzden J’ai quatorze ans. sözcüğü sözcüğüne on dört yılım var demektir. Dünya genelinde A1 sınıfları bu farkı aile ağacı ve kimlik kartıyla gösterir; çünkü ağaç hem yakınları hem yaşı aynı tahtada birleştirir.
CEFR A1 can-do hedefi şudur: yaşımı söyleyebilirim, karşımdakine basitçe yaşını sorabilirim ve ailemde ya da yanımdaki bir şeyi j’ai ile anlatabilirim. Bu konuda yalnızca iki kişi öğrenilir: ben ve sen. j’ai okunuşu je, anlamı benim var / ben sahibim; tu as okunuşu tü a, anlamı senin var / sen sahipsin. Fiilin adı avoir okunuşu avuar olsa da A1’de ezberlenecek asıl parçalar bu iki kısa biçimdir.
Örnek
Öğretmen ağaçtaki çocuk kutusunu gösterir: J’ai treize ans. On üç yaşındayım. Yanındaki öğrenciye sorar: Tu as quel âge ? Kaç yaşındasın? Öğrenci: J’ai quatorze ans. On dört yaşındayım. Aynı ağaçta sahiplik: J’ai une grand-mère. Bir anneannem var. Tu as un grand-père ? Bir deden var mı?
Yaş kalıbı: J’ai ... ans
Yaş cümlesinin iskeleti sabittir: j’ai artı sayı artı ans. ans okunuşu an, sondaki s okunmaz; anlamı yıl / yaştır. J’ai onze ans. On bir yaşındayım. J’ai quinze ans. On beş yaşındayım. Soru A1’de iki kısa yoldan gelir: günlük Tu as quel âge ? ve biraz daha düzgün Quel âge as-tu ? İkisinin Türkçesi de Kaç yaşındasın? Cevap asla je suis ile kurulmaz; her zaman J’ai ... ans. olur.
Kimlik kartı, okul formu ve tanışma çemberi bu kalıbı somutlaştırır. Karttaki yaş alanına bakan öğrenci yüksek sesle J’ai quatorze ans. der. Telaffuz ipuçları Türkçe harflerle şöyledir: j’ai tek parça je, âge aj, ans burun sesiyle an. A1’de yaş sayıları ortaöğretim için on bir-on altı bandında yeter: onze, douze, treize, quatorze, quinze, seize on bir, on iki, on üç, on dört, on beş, on altı.
Örnek
Kart örneğinde yaş 14 görünür. Öğrenci der: J’ai quatorze ans. On dört yaşındayım. Arkadaşı sorar: Tu as quel âge ? Kaç yaşındasın? Cevap aynı kalıptır. Yanlış deneme Je suis quatorze ans. sınıfta hemen düzeltilir; doğrusu yine J’ai quatorze ans. olur.
Sahiplik kalıbı: J’ai un / une
Sahiplikte de aynı fiil vardır. J’ai un chien. Bir köpeğim var. J’ai une sœur. Bir kız kardeşim var. un okunuşu öen, eril tekil bir; une okunuşu ün, dişil tekil bir demektir. A1 sözlüğü dar tutulur: un frère bir erkek kardeş, une mère bir anne, un père bir baba, un chat bir kedi, un sac bir çanta, un vélo bir bisiklet. Soru da aynı fiille gelir: Tu as un chien ? Bir köpeğin var mı?
Dünyada bu konu sıkça göster ve söyle etkinliğiyle öğretilir. Öğrenci telefon galerisinden köpeğinin fotoğrafını açar, parmağıyla gösterir ve J’ai un chien. der. Öğretmen hemen ikinci kişiyi çalıştırır: Tu as un chat ? Cevap Oui, j’ai un chat. veya kısa Non. olabilir. Amaç kural ezberi değil, gerçek bir nesneyi işaret ederek cümle kurmaktır. Günlük hayatta çanta, telefon, hayvan ve hediye konuşması hep bu mini kalıba yaslanır.
Örnek
Öğrenci ekranı çevirir: J’ai un chien. Bir köpeğim var. Öğretmen: Tu as un chat ? Bir kedin var mı? Öğrenci: Non. J’ai un chien. Hayır. Bir köpeğim var. Cinsiyet ipucu: chien eril olduğu için un, sœur dişil olduğu için une alınır.
Aile ve yakınlar: j’ai ile kimler var?
Aile sözcükleri avoir ile birleşince ailemde kimler var cümlesi doğar. J’ai un père et une mère. Bir babam ve bir annem var. J’ai deux frères. İki erkek kardeşim var. A1’de sayı artı aile üyesi yeterlidir; uzun sıfat dizisi istenmez. Sık sözcükler: une sœur bir kız kardeş, une grand-mère bir anneanne / babaanne, un grand-père bir dede, un ami bir erkek arkadaş / dost, une amie bir kız arkadaş / dost. Öğretmen fotoğraftaki yüzü işaret ederek önce kendi cümlesini model alır, sonra tu as ile öğrenciye devreder.
Fotoğraf, soyut sözcük listesinden daha kalıcıdır çünkü öğrenci gerçek yakınını gösterir. Tu as une sœur ? Bir kız kardeşin var mı? Oui, j’ai une sœur. Evet, bir kız kardeşim var. Tu as un frère ? Bir erkek kardeşin var mı? Bu soru-cevap, Fransa’daki sınıflarda da Türkiye’deki yabancı dil dersinde de aynı can-do’ya hizmet eder: basitçe ailemi tanıtabilirim. Telaffuz: frère frer, sœur sör, mère mer, père per, famille famiy.
Örnek
Öğretmen fotoğrafı kaldırır: J’ai une mère et un père. Bir annem ve bir babam var. Öğrenciye: Tu as une grand-mère ? Bir anneannen var mı? Öğrenci: Oui, j’ai une grand-mère. Evet, bir anneannem var. İkinci tur: Tu as un ami ? Bir arkadaşın var mı? Oui, j’ai un ami. Evet, bir arkadaşım var.
Kısa diyalog: tanışırken yaş ve aile
A1 diyaloğu üç hamleden uzun olmaz: selam, yaş, bir sahiplik sorusu. Her hedef dil cümlesinin hemen ardından Türkçesi gelir; öğrenci kalıbı ezberlemez, sahneyi tekrarlar. Salut ! Selam! Tu as quel âge ? Kaç yaşındasın? J’ai quinze ans. Et toi ? On beş yaşındayım. Ya sen? J’ai quinze ans aussi. Ben de on beş yaşındayım. aussi okunuşu osi, anlamı de / da. Ardından fotoğraf çıkar: Tu as un frère ? Bir erkek kardeşin var mı? Non. J’ai une sœur. Hayır. Bir kız kardeşim var.
Öğretmenin işi cümleyi kurdurmaktır, uzun çeviri yaptırmak değil. Öğrenci fotoğrafı gösterir, öğretmen parmakla bir yüzü işaret eder ve Tu as ... ? kalıbını bekler. Sınıf korosu önce j’ai cümlesini, sonra komşuya tu as sorusunu söyler. Bu ritim dünyada TPR ve çift çalışması olarak yaygındır. Günlük hayatta aynı mini diyalog serviste, kampta ve ilk derste işe yarar; çünkü karşı tarafın yaşı ve ailesi hakkında A1’in kaldırabileceği tek bilgi tam da budur.
Örnek
A: Salut ! Tu as quel âge ? Selam! Kaç yaşındasın? B: J’ai treize ans. Et toi ? On üç yaşındayım. Ya sen? A: J’ai quatorze ans. Tu as une sœur ? On dört yaşındayım. Bir kız kardeşin var mı? B: Oui, j’ai une sœur. Tu as un chien ? Evet, bir kız kardeşim var. Bir köpeğin var mı? A: Non. J’ai un chat. Hayır. Bir kedim var.
Telaffuz ipuçları ve Türkçe kaynaklı hatalar
j’ai İngilizce jay gibi okunmaz; Türkçedeki j ile je der gibi tek hecedir. tu as tü a, iki kısa parça, s okunmaz. ans an, burun sesi, s sessiz. un öen, une ün. âge aj. Bu beş ses A1 yaş ve sahiplik konuşmasının omurgasıdır. Öğrenci önce koro halinde, sonra çiftler halinde yalnızca bu biçimleri yüksek sesle tekrarlar; yazı ikinci plandadır çünkü hata çoğu kez kulaktan değil Türkçe kalıbı bire bir çevirmekten doğar.
En sık tuzak, yaşındayım cümlesini être ile kurmaktır. İkinci tuzak, ans yerine Türkçe yaş veya Fransızca année koymaktır. Üçüncü tuzak, un / une unutmaktır: J’ai frère denmez. Dördüncü tuzak, sahiplik sorusunda tu es kullanmaktır; tu es sen’sin demektir, senin var demek değildir. Dersin düzeltme bölümü bu dört hatayı tek tek örnekleyip hemen doğrusunu söyletir; öğrenci yanlışın nedenini Türkçeden gelen kopya olarak görür.
Örnek
Yanlış: Je suis treize ans. Doğru: J’ai treize ans. Yanlış: J’ai treize yaş. Doğru yine J’ai treize ans. Yanlış: J’ai sœur. Doğru: J’ai une sœur. Yanlış: Tu es un chien ? Doğru: Tu as un chien ?
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Yaş için Je suis quatorze ans. demek (yaşındayım / I am kalıbını kopyalamak). Doğrusu: Fransızcada yaş être ile kurulmaz. Doğrusu J’ai quatorze ans. On dört yaşındayım.
- Yanlış: J’ai quatorze yaş. veya J’ai quatorze année. demek. Doğrusu: Yaş birimi bu kalıpta her zaman ans olur. Türkçe yaş sözcüğü de année de buraya girmez.
- Yanlış: J’ai frère. veya J’ai chien. gibi artikelsiz sahiplik. Doğrusu: A1’de tekil sahiplikte un veya une gerekir: J’ai un frère. J’ai un chien.
- Yanlış: Sahiplik veya yaş sorusunda Tu es ... ? kullanmak. Doğrusu: tu es sen’sin demektir. Yaş ve sahiplik tu as ister: Tu as quel âge ? Tu as un frère ?
- Yanlış: ans sözcüğündeki s’yi okumak veya j’ai demek yerine İngilizce jay demek. Doğrusu: ans an okunur, s sessizdir. j’ai je okunur.
Bir adım ileri
Bir üst adımda üçüncü kişi gelir: o var anlamındaki biçimler. Sonra biz ve siz eklenir; olumsuz pas de ile sahibim değil cümlesi genişler. İyelik sıfatları mon, ma, ton, ta aile sözcüğünün önüne geçer. Kısa sıfatlar kişi ve aileyi bir cümlede birleştirmeye başlar. A2’de öğrenci yaşını, bir yakınını ve bir eşyasını kısa bir tanıtım paragrafında yan yana getirebilir.
Özet
j’ai ve tu as hem yaşı hem sahipliği taşıyan iki A1 biçimidir. Yaş her zaman J’ai ... ans. ile, tekil sahiplik J’ai un / une ... ile söylenir. Türkçedeki yaşındayım kalıbını je suis diye çevirmek bu konunun en sık ve en çabuk düzeltilen hatasıdır.