Gelecek planlarını sormak ve anlatmak için zaman ifadelerini, 打算 yapısını ve uygun soru kalıplarını kullanabiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. 打算 yapısıyla plan sorma
Çince’de bir kişinin gelecekteki planını sormanın temel yolu 你打算做什么？ (nǐ dǎsuàn zuò shénme?) — Ne yapmayı planlıyorsun? cümlesidir. 打算 (dǎsuàn) — planlamak, niyet etmek anlamına gelir. 做什么 (zuò shénme) — ne yapmak anlamındadır.
Bu soru, gelecekte yapılması düşünülen işleri öğrenmekte kullanılır. Cevap verirken özne, 打算 (dǎsuàn) ve fiil sırası izlenir: 我打算看电影。 (wǒ dǎsuàn kàn diànyǐng.) — Film izlemeyi planlıyorum. Burada 我 (wǒ) — ben, 看电影 (kàn diànyǐng) — film izlemek demektir.
Örnek
A: 你打算做什么？ (nǐ dǎsuàn zuò shénme?) — Ne yapmayı planlıyorsun? B: 我打算看电影。 (wǒ dǎsuàn kàn diànyǐng.) — Film izlemeyi planlıyorum. Soru, genel bir planı sorar; cevapta yapılacak etkinlik doğrudan söylenir.
2. Zaman ifadeleriyle planı belirleme
Planın ne zaman yapılacağını söylemek için zaman ifadesi genellikle fiilden önce gelir. Örneğin 明天 (míngtiān) — yarın, 周末 (zhōumò) — hafta sonu, 下个星期 (xià ge xīngqī) — gelecek hafta ve 暑假 (shǔjià) — yaz tatili demektir.
Cümle düzeni çoğunlukla özne + zaman + 打算 (dǎsuàn) + fiil şeklindedir. 我明天打算学习中文。 (wǒ míngtiān dǎsuàn xuéxí Zhōngwén.) — Yarın Çince çalışmayı planlıyorum. Zaman ifadesini cümlenin başına da alabiliriz: 周末，我打算和朋友踢足球。 (zhōumò, wǒ dǎsuàn hé péngyou tī zúqiú.) — Hafta sonu arkadaşlarımla futbol oynamayı planlıyorum.
Örnek
A: 你下个星期打算做什么？ (nǐ xià ge xīngqī dǎsuàn zuò shénme?) — Gelecek hafta ne yapmayı planlıyorsun? B: 我打算去北京。 (wǒ dǎsuàn qù Běijīng.) — Pekin’e gitmeyi planlıyorum. 下个星期 (xià ge xīngqī) zaman ifadesi, 去北京 (qù Běijīng) eyleminden önce gelir.
3. Nereye gitme planını sorma
Bir kişinin gideceği yeri sormak için 你打算去哪儿？ (nǐ dǎsuàn qù nǎr?) — Nereye gitmeyi planlıyorsun? kalıbı kullanılır. 去 (qù) — gitmek, 哪儿 (nǎr) — neresi veya nereye anlamındadır. 哪儿 (nǎr) daha çok konuşma dilinde, 哪里 (nǎlǐ) ise daha nötr ve yazı dilinde kullanılabilir; ikisi de aynı temel anlamı taşır.
Cevap verirken yer adı 去 (qù) fiilinden sonra gelir: 我打算去上海。 (wǒ dǎsuàn qù Shànghǎi.) — Şanghay’a gitmeyi planlıyorum. Bir kişiyle birlikte gitme planı belirtmek için 和朋友 (hé péngyou) — arkadaşla veya arkadaşlarımla ifadesi kullanılabilir: 我打算和朋友去旅行。 (wǒ dǎsuàn hé péngyou qù lǚxíng.) — Arkadaşlarımla seyahate çıkmayı planlıyorum.
Örnek
A: 暑假你打算去哪儿？ (shǔjià nǐ dǎsuàn qù nǎr?) — Yaz tatilinde nereye gitmeyi planlıyorsun? B: 我打算去西安。 (wǒ dǎsuàn qù Xī’ān.) — Xi’an’a gitmeyi planlıyorum. A: 你和谁去？ (nǐ hé shéi qù?) — Kiminle gidiyorsun? B: 我和姐姐去。 (wǒ hé jiějie qù.) — Ablamla gidiyorum.
4. Sınıf içi etkileşim: soru, cevap ve karşı soru
Gerçek bir konuşmada yalnızca cevap vermek yerine karşı tarafa aynı soruyu sormak konuşmayı sürdürür. 你呢？ (nǐ ne?) — Ya sen? kısa ve kullanışlı bir karşı sorudur. Örneğin 我打算在家休息。你呢？ (wǒ dǎsuàn zài jiā xiūxi. nǐ ne?) — Evde dinlenmeyi planlıyorum. Ya sen?
Plan kesin değilse 可能 (kěnéng) — belki veya 还不知道 (hái bù zhīdào) — henüz bilmiyorum denebilir. 我还不知道。 (wǒ hái bù zhīdào.) — Henüz bilmiyorum. 可能去看朋友。 (kěnéng qù kàn péngyou.) — Belki arkadaşımı görmeye giderim. Bu ifadeler, her planın kesinleşmiş olmayabileceğini doğal biçimde gösterir.
Örnek
A: 周末你打算做什么？ (zhōumò nǐ dǎsuàn zuò shénme?) — Hafta sonu ne yapmayı planlıyorsun? B: 我打算在家看书。你呢？ (wǒ dǎsuàn zài jiā kàn shū. nǐ ne?) — Evde kitap okumayı planlıyorum. Ya sen? A: 我可能去看朋友。 (wǒ kěnéng qù kàn péngyou.) — Belki arkadaşımı görmeye giderim.
5. 打算, 想 ve 要 arasındaki temel fark
打算 (dǎsuàn) — planlamak, gelecekteki niyeti ve düşünülmüş planı anlatır. 想 (xiǎng) — istemek veya düşünmek anlamına gelir ve daha çok arzu ya da istek bildirir. 我想学汉语。 (wǒ xiǎng xué Hànyǔ.) — Çince öğrenmek istiyorum. 我打算明年学汉语。 (wǒ dǎsuàn míngnián xué Hànyǔ.) — Gelecek yıl Çince öğrenmeyi planlıyorum.
要 (yào) — istemek, gerekmek veya bir şeyin gerçekleşeceğini belirtmek için kullanılabilir. A2 düzeyinde güvenli bir ayrım yapmak için plan sorularında 打算 (dǎsuàn) yapısını kullanmak uygundur. 你要去学校吗？ (nǐ yào qù xuéxiào ma?) — Okula gidecek misin? cümlesi mümkün olsa da, birinin genel gelecek planını sormak için 你打算做什么？ (nǐ dǎsuàn zuò shénme?) daha doğrudan bir seçimdir.
Örnek
我想去日本，但是我还没有计划。 (wǒ xiǎng qù Rìběn, dànshì wǒ hái méiyǒu jìhuà.) — Japonya’ya gitmek istiyorum ama henüz planım yok. 我打算暑假去日本。 (wǒ dǎsuàn shǔjià qù Rìběn.) — Yaz tatilinde Japonya’ya gitmeyi planlıyorum. İlk cümlede istek, ikinci cümlede daha belirli plan vurgulanır.
6. Planı kısa bir metinle anlatma ve telaffuz
Kısa bir plan metni yazarken önce zamanı, sonra etkinliği ve gerekirse yeri belirtmek kolaydır. Örnek sıra şöyledir: 下个星期六，我打算和同学去图书馆学习。 (xià ge xīngqīliù, wǒ dǎsuàn hé tóngxué qù túshūguǎn xuéxí.) — Gelecek cumartesi sınıf arkadaşlarımla kütüphaneye gidip çalışmayı planlıyorum. Ardından 晚上我想看电影。 (wǎnshang wǒ xiǎng kàn diànyǐng.) — Akşam film izlemek istiyorum denebilir.
Telaffuzda 打算 (dǎsuàn) sözcüğündeki ilk hece üçüncü tondur; sesi aşağı indirip hafifçe yükseltmeye çalışın. 做 (zuò) — yapmak ve 坐 (zuò) — oturmak aynı tonla söylenir, fakat anlamları farklıdır; cümledeki kelimeye dikkat edin. 什么 (shénme) — ne ifadesinde ilk hece ikinci tondadır; Türkçe konuşurken düz söylemek yerine sesi hafifçe yükseltmek anlaşılmayı kolaylaştırır.
Örnek
下个周末，我打算和家人去公园。我们打算吃午饭，也想拍照片。你呢？ (xià ge zhōumò, wǒ dǎsuàn hé jiārén qù gōngyuán. wǒmen dǎsuàn chī wǔfàn, yě xiǎng pāi zhàopiān. nǐ ne?) — Gelecek hafta sonu ailemle parka gitmeyi planlıyorum. Öğle yemeği yemeyi ve fotoğraf çekmeyi de istiyoruz. Ya sen? Metinde zaman, kişi, yer ve etkinlik sıralı biçimde verilmiştir.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Türkçedeki gibi gelecek planı için mutlaka ayrı bir gelecek zaman eki aranır. Doğrusu: Çince’de bu anlam çoğu zaman zaman ifadesi ve bağlamla anlaşılır. 明天我打算学习。 (míngtiān wǒ dǎsuàn xuéxí.) — Yarın çalışmayı planlıyorum cümlesinde gelecek anlamını 明天 (míngtiān) ve 打算 (dǎsuàn) birlikte verir.
- Yanlış: 打算 (dǎsuàn) fiilden sonra gelir. Doğrusu: Temel cümlede plan bildiren 打算 (dǎsuàn) fiili ana fiilden önce gelir: 我打算去北京。 (wǒ dǎsuàn qù Běijīng.) — Pekin’e gitmeyi planlıyorum.
- Yanlış: 什么 (shénme) her zaman cümlenin başına taşınır. Doğrusu: Çince’de soru kelimeleri çoğunlukla cevapta bulunacak yerde kalır. 你打算做什么？ (nǐ dǎsuàn zuò shénme?) — Ne yapmayı planlıyorsun? cümlesinde 什么 (shénme) fiilden sonra yer alır.
- Yanlış: 去 (qù) fiilinden sonra Türkçedeki yönelme eki gibi ayrı bir ek getirilir. Doğrusu: Yer adı doğrudan 去 (qù) fiilinden sonra gelir: 去上海 (qù Shànghǎi) — Şanghay’a gitmek. Çince’de Türkçedeki “-a, -e” eki bu yapıda ayrı bir ek olarak kullanılmaz.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta öğrenciler yalnızca basit planları değil, nedenlerini ve koşullarını da açıklamaya başlayabilir. 因为 (yīnwèi) — çünkü ve 所以 (suǒyǐ) — bu yüzden bağlaçlarıyla planın sebebi anlatılabilir: 因为我喜欢旅行，所以我打算去中国。 (yīnwèi wǒ xǐhuan lǚxíng, suǒyǐ wǒ dǎsuàn qù Zhōngguó.) — Seyahat etmeyi sevdiğim için Çin’e gitmeyi planlıyorum. Ayrıca tarih, ulaşım, süre ve davet kabul etme ya da reddetme gibi daha ayrıntılı iletişim durumları çalışılır. Öğrenciler kısa bir takvim, mesaj veya hafta sonu planı hazırlayıp bunu sözlü olarak sunabilir.
Özet
Gelecek planını sormak için temel kalıp 你打算做什么？ (nǐ dǎsuàn zuò shénme?) — Ne yapmayı planlıyorsun? ifadesidir. Zaman, yer ve etkinlik bilgileri 打算 (dǎsuàn) yapısıyla birleştirilir; 你呢？ (nǐ ne?) — Ya sen? ifadesi konuşmayı sürdürür. 打算 (dǎsuàn) planı, 想 (xiǎng) isteği vurgular ve soru kelimeleri çoğunlukla cümlede cevap olacak yerde bulunur.