Çince karşılaştırmalarda 比 (bǐ), 没有 (méiyǒu) ve 一样 (yíyàng) yapılarıyla iki kişi ya da nesnenin daha fazla, daha az veya eşit derecede bir özelliğe sahip olduğunu açıkça anlatabiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Daha fazla veya daha az özelliği anlatmak: 比
比 (bǐ) kelimesi iki kişi veya nesne arasında karşılaştırma yapar. Temel sıra şöyledir: karşılaştırılan kişi ya da nesne + 比 (bǐ) + diğer kişi ya da nesne + sıfat. Türkçedeki “-den daha” anlamı bu yapıyla verilir; sıfatın önüne ayrıca “daha” koymak çoğu zaman gerekmez.
Örneğin 我比他高。 (Wǒ bǐ tā gāo.) Ben ondan daha uzunum. Burada 我 (wǒ) ben, 他 (tā) o ve 高 (gāo) uzun anlamındadır. Çince cümlede karşılaştırılan iki unsurun da açıkça söylenmesi, anlamın daha kolay anlaşılmasını sağlar.
Örnek
小王比小李高。 (Xiǎo Wáng bǐ Xiǎo Lǐ gāo.) Xiao Wang, Xiao Li'den daha uzundur. 这本书比那本书难。 (Zhè běn shū bǐ nà běn shū nán.) Bu kitap şu kitaptan daha zordur. İkinci cümlede 难 (nán) zor anlamındadır; ders kitaplarının zorluğunu karşılaştırırken bu yapı kullanılabilir.
2. Daha düşük düzeyi anlatmak: 没有
没有 (méiyǒu) karşılaştırmada “... kadar ... değil” veya “...den daha ... değil” anlamı verir. Temel sıra şöyledir: kişi ya da nesne + 没有 (méiyǒu) + karşılaştırma ölçütü + sıfat. Bu yapı, birinci unsurun ikinci unsur kadar o özelliğe sahip olmadığını gösterir.
我的本子没有你的本子贵。 (Wǒ de běnzi méiyǒu nǐ de běnzi guì.) Benim defterim senin defterin kadar pahalı değil. Burada 贵 (guì) pahalı anlamındadır. 没有 (méiyǒu) ile kurulan cümlede sıfat yine cümlenin sonuna gelir; sıfatın önüne ayrıca “değil” anlamında başka bir kelime getirilmez.
Örnek
这本书没有那本书难。 (Zhè běn shū méiyǒu nà běn shū nán.) Bu kitap şu kitap kadar zor değil. Bu cümle, “Bu kitap şu kitaptan daha kolay” anlamına da yakındır; ancak Çince cümle doğrudan kolaylığı değil, zorluk bakımından eşit olmadığını söyler.
3. Aynı özelliğe sahip olmayı anlatmak: 一样
一样 (yíyàng) “aynı” veya “aynı derecede” anlamına gelir. İki varlığın bir özellik bakımından eşit olduğunu söylemek için sık kullanılan kalıp A 和 B 一样 + sıfat biçimindedir. 和 (hé) “ve” veya “ile” anlamında iki unsuru bağlar.
Örneğin 这个苹果和那个苹果一样大。 (Zhè ge píngguǒ hé nà ge píngguǒ yíyàng dà.) Bu elma ile şu elma aynı büyüklüktedir. Burada 大 (dà) büyük anlamındadır. Eşitlik anlatılırken 一样 (yíyàng) kelimesinden sonra sıfat gelir; bu nedenle 一样大 “aynı büyüklükte” demektir.
Örnek
我的手机和你的手机一样贵。 (Wǒ de shǒujī hé nǐ de shǒujī yíyàng guì.) Benim telefonumla senin telefonun aynı fiyattadır. 我们一样高吗？ (Wǒmen yíyàng gāo ma?) Biz aynı boyda mıyız? Soru yapmak için cümlenin sonuna 吗 (ma) getirilebilir.
4. Üç yapıyı bir seçim durumunda kullanmak
Gerçek bir seçim yaparken üç yapı aynı konuşmada kullanılabilir. Bir telefon başka bir telefondan pahalıysa A 比 B 贵 biçimi, B kadar pahalı değilse A 没有 B 贵 biçimi, fiyatları eşitse A 和 B 一样贵 biçimi kullanılır. Böylece yalnızca “iyi” veya “kötü” demek yerine hangi özelliği karşılaştırdığımızı belirtiriz.
Karşılaştırma yaparken sıfatı doğru seçmek önemlidir: 贵 (guì) pahalı, 便宜 (piányi) ucuz, 大 (dà) büyük, 小 (xiǎo) küçük ve 难 (nán) zor anlamındadır. Telaffuzda 比 (bǐ) “bi” diye söylenir ve üçüncü tona sahiptir; ses önce alçalır, sonra yükselir. 没有 (méiyǒu) yaklaşık “mey-yov” gibi, 一样 (yíyàng) ise “yi-yang” gibi söylenir; tonları ezberlerken kelimeleri cümle içinde tekrar etmek yararlıdır.
Örnek
这个手机比那个手机贵。 (Zhè ge shǒujī bǐ nà ge shǒujī guì.) Bu telefon şu telefondan daha pahalıdır. 这个手机没有那个手机贵。 (Zhè ge shǒujī méiyǒu nà ge shǒujī guì.) Bu telefon şu telefon kadar pahalı değildir. 这两个手机一样贵。 (Zhè liǎng ge shǒujī yíyàng guì.) Bu iki telefon aynı fiyattadır.
5. Kısa diyalogla karşılaştırma ve tercih belirtme
Karşılaştırma cümlesinden sonra tercih belirtmek için kısa bir neden ekleyebiliriz. A2 düzeyinde 我喜欢…… (Wǒ xǐhuan...) “...yı seviyorum” ve 我想买…… (Wǒ xiǎng mǎi...) “... satın almak istiyorum” kalıpları yeterlidir. Böylece öğrenci yalnızca iki şeyi karşılaştırmaz, kendi seçimini de söyler.
Aşağıdaki diyalogda bir öğrenci iki defteri karşılaştırır ve daha ucuz olanı seçer. Konuşurken önce karşılaştırma ölçütünü, sonra tercihi söylemek anlaşılır bir iletişim sağlar. 哪一个 (nǎ yí ge) “hangisi” anlamındadır; seçim sorularında sık kullanılır.
Örnek
甲：这两个本子一样大吗？ (Jiǎ: Zhè liǎng ge běnzi yíyàng dà ma?) A: Bu iki defter aynı büyüklükte mi? 乙：一样大，但是这个没有那个贵。 (Yǐ: Yíyàng dà, dànshì zhè ge méiyǒu nà ge guì.) B: Aynı büyüklükteler, ama bu defter şu defter kadar pahalı değil. 甲：那我买这个。 (Jiǎ: Nà wǒ mǎi zhè ge.) A: O zaman ben bunu alıyorum.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Türkçedeki “Ali, Ayşe'den daha uzun” cümlesi Çinceye doğrudan “Ali + sıfat + 比 + Ayşe” sırasıyla çevrilir. Doğrusu: Doğru sıra 阿里比艾希高。 (Ālǐ bǐ Àixī gāo.) Ali, Ayşe'den daha uzundur biçimindedir. 比 (bǐ) karşılaştırılan iki unsurun arasına gelir ve sıfat cümlenin sonunda bulunur.
- Yanlış: 没有 (méiyǒu) yalnızca “sahip olmamak” anlamında kullanılır; karşılaştırmada kullanılamaz. Doğrusu: 没有 (méiyǒu) sahip olmamak anlamının yanında karşılaştırmada “... kadar ... değil” anlamı da verir. 我没有他高。 (Wǒ méiyǒu tā gāo.) Ben onun kadar uzun değilim.
- Yanlış: 一样 (yíyàng) kelimesi tek başına her zaman “aynı” demek için yeterlidir; hangi özelliğin aynı olduğu söylenmez. Doğrusu: Çoğu karşılaştırmada özelliği de belirtmek gerekir: 我们一样大。 (Wǒmen yíyàng dà.) Biz aynı yaştayız veya aynı büyüklükteyiz. Hangi anlamın uygun olduğu bağlama bağlıdır.
- Yanlış: Çince karşılaştırmalarda Türkçedeki “daha” kelimesinin doğrudan karşılığı mutlaka sıfatın önüne getirilmelidir. Doğrusu: 比 (bǐ) yapısı zaten “daha” anlamını verir: 这本书比那本书难。 (Zhè běn shū bǐ nà běn shū nán.) Bu kitap şu kitaptan daha zordur. A2 düzeyinde temel cümlede sıfatı ayrıca değiştirmek gerekmez.
Bir adım ileri
Bir üst düzeyde karşılaştırmalar daha uzun cümlelerde ve birden fazla özellikle kullanılabilir. Öğrenciler yalnızca “daha büyük” demek yerine nedenini açıklamayı, iki ölçütü birlikte karşılaştırmayı ve tercihlerini gerekçelendirmeyi öğrenir. Ayrıca üstünlük anlamı, miktar ifadeleri ve farklı bağlamlarda daha doğal konuşma kalıpları üzerinde çalışılır. Bu ünitedeki temel sıra doğru öğrenilirse sonraki aşamada uzun karşılaştırma cümleleri kurmak kolaylaşır.
Özet
比 (bǐ) iki unsurdan birinin daha fazla özelliğe sahip olduğunu anlatır. 没有 (méiyǒu) birinci unsurun ikinci unsur kadar olmadığını, 一样 (yíyàng) ise iki unsurun aynı özellikte olduğunu gösterir. Doğru karşılaştırma için kişi veya nesnelerin sırasına, sıfatın yerine ve cümlede karşılaştırılan özelliğe dikkat edilmelidir.