Doktorda temel şikâyetleri açık ve kısa cümlelerle anlatmak, doktorun sorularını anlamak ve gerekli bilgiyi doğru vermek sağlık iletişiminin önemli bir parçasıdır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Doktorda ilk cümle: Kendimi iyi hissetmiyorum
Doktora girerken konuşmaya en genel şikâyetle başlayabiliriz: 我不舒服 (wǒ bù shūfu). “Kendimi iyi hissetmiyorum.” Bu cümlede 我 (wǒ) “ben”, 不 (bù) olumsuzluk bildiren sözcük ve 舒服 (shūfu) “rahat, iyi” anlamındadır. Pinyin okunuşu yaklaşık olarak “uo bu şu-fu” şeklindedir; 不 (bù) sözcüğü burada dördüncü tonda, kısa ve düşen bir sesle söylenir.
Doktor genellikle 怎么了？(zěnme le?) diye sorar. “Ne oldu?” veya “Neyiniz var?” demektir. Hasta şu şekilde cevap verebilir: 我头疼。 (wǒ tóu téng) “Başım ağrıyor.” ya da 我肚子疼。 (wǒ dùzi téng) “Karnım ağrıyor.” Sağlık konuşmalarında kısa cümleler kullanmak yeterlidir; uzun ve karmaşık açıklamalar yapmaya gerek yoktur.
Örnek
Doktor: 怎么了？(zěnme le?) “Ne oldu?” Hasta: 我不舒服。我头疼。 (wǒ bù shūfu. wǒ tóu téng) “Kendimi iyi hissetmiyorum. Başım ağrıyor.”
2. Ağrının yerini söylemek
Çince ağrı anlatırken vücut bölgesinden sonra sıkça 疼 (téng) kullanılır: (我) + 身体部位 + 疼. 头疼 (tóu téng) “baş ağrısı” veya “başım ağrıyor”, 肚子疼 (dùzi téng) “karın ağrısı” veya “karnım ağrıyor” ve 喉咙疼 (hóulóng téng) “boğaz ağrısı” veya “boğazım ağrıyor” demektir. Buradaki 疼 (téng) “ağrımak” anlamındadır. Pinyin’de 头 (tóu) yaklaşık “tou”, 肚子 (dùzi) “du-dzı”, 喉咙 (hóulóng) ise “hou-long” gibi söylenebilir.
Ağrının derecesini basitçe belirtmek için 很疼 (hěn téng) “çok ağrıyor” ve 有一点儿疼 (yǒu yìdiǎnr téng) “biraz ağrıyor” denebilir. 我的嗓子疼。 (wǒ de sǎngzi téng) cümlesi de “Boğazım ağrıyor.” anlamına gelir. Ancak başlangıç düzeyinde 喉咙疼 (hóulóng téng) kalıbı daha kolay ve doğrudan kullanılabilir.
Örnek
Resimdeki hasta başını gösteriyorsa şu cümle uygundur: 我头疼，很疼。 (wǒ tóu téng, hěn téng) “Başım ağrıyor, çok ağrıyor.”
3. Diğer yaygın belirtiler
Ağrı dışında bazı temel belirtileri de öğrenmek gerekir. 我发烧。 (wǒ fāshāo) “Ateşim var.”, 我咳嗽。 (wǒ késou) “Öksürüyorum.” ve 我流鼻涕。 (wǒ liú bítì) “Burnum akıyor.” demektir. 我想吐。 (wǒ xiǎng tǔ) “Kusacak gibi hissediyorum.” anlamına gelir. Bu cümlelerde özne çoğunlukla 我 (wǒ) “ben”dir ve belirti doğrudan arkasından gelir.
Doktorun sorusunu anlamadığımızda 请再说一遍。 (qǐng zài shuō yí biàn) diyebiliriz. “Lütfen bir daha söyleyin.” demektir. Doktor bir bölgeyi gösterip 这里疼吗？(zhèlǐ téng ma?) diye sorarsa “Burada ağrıyor mu?” demektedir. 吗 (ma) cümlenin sonuna gelerek basit bir evet-hayır sorusu oluşturur. Bu soruya olumlu cevap için 疼。 (téng) “Ağrıyor.”, olumsuz cevap için 不疼。 (bù téng) “Ağrımıyor.” denebilir.
Örnek
Doktor: 喉咙疼吗？(hóulóng téng ma?) “Boğazınız ağrıyor mu?” Hasta: 疼，我喉咙疼。 (téng, wǒ hóulóng téng) “Ağrıyor, boğazım ağrıyor.”
4. Ne zamandır ve ne kadar?
Doktor, belirtinin ne zamandır sürdüğünü sorabilir: 你什么时候开始不舒服？(nǐ shénme shíhou kāishǐ bù shūfu?) “Ne zaman kendinizi kötü hissetmeye başladınız?” A2 düzeyinde daha kısa bir soru da kullanılabilir: 多久了？(duō jiǔ le?) “Ne kadar zamandır?” Hasta 两天了。 (liǎng tiān le) “İki gündür.” veya 昨天开始的。 (zuótiān kāishǐ de) “Dün başladı.” diyebilir.
Süre söylerken sayıdan sonra zaman birimi gelir. 一天 (yì tiān) “bir gün”, 两天 (liǎng tiān) “iki gün” ve 一个星期 (yí ge xīngqī) “bir hafta” anlamındadır. 了 (le), durumun başladığını veya değiştiğini gösterebilir. Türkçedeki “-dir” ekinin her durumda doğrudan karşılığı değildir; bu nedenle süre cümlelerini kalıp olarak öğrenmek daha doğrudur.
Örnek
Doktor: 肚子疼多久了？(dùzi téng duō jiǔ le?) “Karnınız ne zamandır ağrıyor?” Hasta: 两天了。 (liǎng tiān le) “İki gündür.”
5. Doktorun basit talimatlarını anlamak
Muayene sırasında doktor veya hemşire bazı basit talimatlar verebilir. 请坐。 (qǐng zuò) “Lütfen oturun.”, 请张嘴。 (qǐng zhāng zuǐ) “Lütfen ağzınızı açın.” ve 请量体温。 (qǐng liáng tǐwēn) “Lütfen ateşinizi ölçün.” anlamındadır. 请 (qǐng) sözcüğü rica ve nezaket bildirir. Pinyin’de yaklaşık “çing” diye okunur; üçüncü tonlu 请 (qǐng) sözcüğünde ses önce alçalır, sonra yükselir.
Hastanın da doktorla nazik konuşması önemlidir. 谢谢医生。 (xièxie yīshēng) “Teşekkür ederim doktor.” denebilir. İlacı veya talimatı anlamadığımızda 我不明白。 (wǒ bù míngbai) “Anlamıyorum.” ve 请说慢一点。 (qǐng shuō màn yìdiǎn) “Lütfen biraz yavaş konuşun.” ifadeleri işe yarar. Sağlık ortamında doğru bilgi vermek kadar, anlamadığımızı açıkça söylemek de güvenlidir.
Örnek
Hemşire: 请坐，量体温。 (qǐng zuò, liáng tǐwēn) “Lütfen oturun, ateşinizi ölçün.” Hasta: 好的，谢谢。 (hǎo de, xièxie) “Tamam, teşekkür ederim.”
6. Kısa diyalog ve konuşma çalışması
Aşağıdaki diyalog, doktorda temel bir görüşmenin örneğidir. Öğrenci önce doktor rolünü, sonra hasta rolünü okuyabilir. Hedef, bütün kelimeleri ezberlemekten çok şikâyetin yerini, süresini ve başka bir belirtiyi açıkça söylemektir.
Diyalogda doktor önce genel soruyu sorar, sonra ağrının yerini ve süresini öğrenir. Hasta kısa cevaplar verir: 我肚子疼。 (wǒ dùzi téng) “Karnım ağrıyor.”, 两天了。 (liǎng tiān le) “İki gündür.” ve 我没有发烧。 (wǒ méiyǒu fāshāo) “Ateşim yok.” 没有 (méiyǒu) “sahip olmamak, yok” anlamındadır.
Örnek
Doktor: 怎么了？(zěnme le?) “Ne oldu?” Hasta: 我不舒服。我肚子疼。 (wǒ bù shūfu. wǒ dùzi téng) “Kendimi iyi hissetmiyorum. Karnım ağrıyor.” Doktor: 多久了？(duō jiǔ le?) “Ne zamandır?” Hasta: 两天了。我没有发烧。 (liǎng tiān le. wǒ méiyǒu fāshāo) “İki gündür. Ateşim yok.”
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Türkçedeki “Benim başım ağrıyor.” cümlesi kelime kelime çevrilerek 我的头是疼。 (wǒ de tóu shì téng) denmelidir. Doğrusu: Günlük ve doğal kullanım 我头疼。 (wǒ tóu téng) biçimindedir. Çince bu tür belirtilerde özne ve vücut bölgesinden sonra doğrudan 疼 (téng) kullanılabilir; araya 是 (shì) koymak gerekmez.
- Yanlış: 不舒服 (bù shūfu) yalnızca fiziksel ağrı demektir. Doğrusu: Bu ifade genel olarak “kendini iyi hissetmemek” anlamındadır. Belirli bir ağrı varsa 头疼 (tóu téng) veya 肚子疼 (dùzi téng) gibi daha açık bir ifade eklemek gerekir.
- Yanlış: Çince’de her “de” sesi aynı karakter ve aynı görevle yazılır. Doğrusu: 我的头 (wǒ de tóu) ifadesindeki 的 (de) aitlik bildirir. 好的 (hǎo de) ifadesindeki 的 (de) ise cümle sonunda kullanılan ve “tamam, olur” anlamındaki nazik bir cevap oluşturan parçacıktır. Sesleri benzer olsa da karakterleri ve görevleri her zaman aynı değildir.
- Yanlış: Türkçedeki “iki gündür” ifadesi mutlaka yalnızca 两天 (liǎng tiān) olarak söylenir. Doğrusu: Süreyi anlatırken çoğu zaman cümlenin sonunda 了 (le) bulunur: 两天了。 (liǎng tiān le) “İki gündür.” 了 (le) burada durumun başladığını ve şu anda da sürdüğünü bağlama göre gösterebilir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta öğrenciler yalnızca şikâyeti söylemekle kalmayıp randevu alma, eczanede ilaç sorma ve geçmişte yaşanan bir hastalığı anlatma çalışmalarına geçebilir. Ağrının derecesi, ateş ölçümü ve doktorun önerilerini anlama gibi daha ayrıntılı iletişim becerileri geliştirilebilir. Ayrıca 应该 (yīnggāi) “-meli/-malı” ve 可以 (kěyǐ) “-ebilir” gibi yapılarla öneri ve izin ifadeleri öğrenilebilir. Ancak gerçek bir sağlık durumunda dil çalışması tıbbi değerlendirme yerine geçmez; ciddi belirtilerde bir sağlık çalışanına başvurmak gerekir.
Özet
Bu derste 我不舒服 (wǒ bù shūfu) diyerek genel şikâyet bildirmeyi ve ağrının yerini 头疼 (tóu téng), 肚子疼 (dùzi téng) gibi kalıplarla anlatmayı öğrendik. 多久了？(duō jiǔ le?) sorusuna süre vererek cevapladık ve temel doktor talimatlarını inceledik. Kısa, doğru ve nazik cümlelerle konuşmak, sağlık ortamında iletişimi kolaylaştırır.