Çince’de çocukların yaşını sormak için genellikle 你几岁？ (nǐ jǐ suì?), yaş söylemek için ise 我……岁。 (wǒ ... suì.) kalıbı kullanılır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Yaş sorma kalıbını tanıyalım
Çince’de küçük çocukların yaşını sormak için 你几岁？ (nǐ jǐ suì?) denir. Bu cümle kelime kelime düşünüldüğünde sen kaç yaş anlamına gelir; Türkçedeki doğal karşılığı ise Kaç yaşındasın? olur. 你 (nǐ) sen, 几 (jǐ) kaç, 岁 (suì) yaşında veya yaş birimi anlamındadır. Cümlede ayrıca olmak anlamındaki bir fiile gerek yoktur.
Bu kalıpta telaffuz önemlidir. 你 (nǐ) üçüncü tondadır; ses önce biraz alçalır, sonra yükselir. 几 (jǐ) de üçüncü tondadır. 岁 (suì) dördüncü tondadır; ses belirgin biçimde aşağı iner. Pinyin’deki ton işaretlerini atlamadan söylemek, kelimeleri daha anlaşılır kılar.
Örnek
Öğretmen bir öğrenciye sorar: 你几岁？ (nǐ jǐ suì?) Öğrenci cevap verir: 我十二岁。 (wǒ shí'èr suì.) Türkçesi: Kaç yaşındasın? On iki yaşındayım.
2. Yaşımızı söyleyelim
Yaş söylemek için temel yapı 我……岁。 (wǒ ... suì.) biçimindedir. 我 (wǒ) ben anlamına gelir; sayı ile 岁 (suì) arasına kişinin yaşı yerleştirilir. Örneğin on yaşındayım demek için 我十岁。 (wǒ shí suì.), on dört yaşındayım demek için 我十四岁。 (wǒ shísì suì.) denir. Çince’de bu kısa cümlede Türkçedeki -yım eki ayrı bir sözcük olarak bulunmaz.
Kısa bir konuşmada soru ve cevap sırası değişmez: önce yaş sorulur, sonra cevap verilir. Konuşurken sayıyı açık ve yavaş söylemek, özellikle iki basamaklı sayılarda önemlidir. Arkadaşlar arasında şu diyalog kullanılabilir: 你几岁？ (nǐ jǐ suì?) 我十三岁。 (wǒ shísān suì.) Bunun Türkçesi Kaç yaşındasın? On üç yaşındayım demektir.
Örnek
Somut olay: Bir öğrenci yeni arkadaşına sorar: 你几岁？ (nǐ jǐ suì?) Arkadaşı parmaklarıyla on beşi gösterip 我十五岁。 (wǒ shíwǔ suì.) der. Bu tam cevapta sayıdan sonra yaş birimi olan 岁 (suì) bulunur.
3. Sayıları ve tonları birlikte kullanalım
Yaş söylemek için önce sayıların doğru öğrenilmesi gerekir. Temel sayılar şöyledir: 一 (yī) bir, 二 (èr) iki, 三 (sān) üç, 四 (sì) dört, 五 (wǔ) beş, 六 (liù) altı, 七 (qī) yedi, 八 (bā) sekiz, 九 (jiǔ) dokuz, 十 (shí) on. On bir için 十一 (shíyī), on iki için 十二 (shí'èr) denir. İki basamaklı sayılarda önce onlar, sonra birler söylenir. İki yaş için doğal kullanım ise 两岁 (liǎng suì) biçimindedir.
Pinyin’deki ton işaretleri sesin anlamını ayırt eder. Birinci ton düz ve yüksek, ikinci ton yükselen, üçüncü ton alçalıp yükselen, dördüncü ton ise düşen sestir. Örneğin 十 (shí) ikinci tonda, 四 (sì) dördüncü tonda söylenir. Bu yüzden 十四岁 (shísì suì) ifadesini yaklaşık olarak şı-sı-suey gibi söyleyebiliriz; bu yazım yalnızca Türkçe konuşanlar için bir telaffuz ipucudur, pinyin’in yerine geçmez.
Örnek
Çözümlü örnek: 16 yaşını söylemek için önce 10, sonra 6 söylenir: 十六 (shíliù). Sonuna 岁 (suì) eklenir. Sonuç: 我十六岁。 (wǒ shíliù suì.) Türkçesi: On altı yaşındayım.
4. Kime ve nasıl sormalıyız?
Temel kalıp doğru olsa da her kişiye aynı doğrudanlıkla yaş sorulmaz. 你几岁？ (nǐ jǐ suì?) özellikle çocuklara ve yaşı yakın arkadaşlara uygundur. Bir öğretmene, tanımadığımız bir yetişkine veya yaşlı bir kişiye bu soruyu doğrudan yöneltmek kaba ya da rahatsız edici bulunabilir. Önce konuşmanın amacını ve ortamı düşünmek gerekir.
A1 düzeyinde öğrenilmesi gereken önemli nokta şudur: Dil bilgisi bakımından doğru olan bir cümle, her sosyal durumda uygun olmayabilir. Çocuklar arasında kısa bir konuşma doğal olabilir: 你好！你几岁？ (nǐ hǎo! nǐ jǐ suì?) 我十一岁。 (wǒ shíyī suì.) Yetişkinlerin yaşını öğrenmek gerekiyorsa öğretmen veya güvenilir bir yetişkin uygun ifadeyi seçebilir; öğrenci ise soruyu herkese otomatik olarak sormamalıdır.
Örnek
Somut olay: İki yaşıt öğrenci tanışırken biri 你好！你几岁？ (nǐ hǎo! nǐ jǐ suì?) der. Diğeri 我十二岁。你呢？ (wǒ shí'èr suì. nǐ ne?) diye cevap verir. 你呢？ (nǐ ne?) ise Ya sen? anlamında, konuşmayı karşı tarafa yönelten kısa bir kalıptır.
5. Yaşı belgeye bakmadan söylemek
Yaş, görünüşe bakılarak güvenilir biçimde tahmin edilemez. Bir kişinin doğum tarihini, belgesini veya özel bilgilerini izinsiz incelemek de doğru değildir. Bu derste amaç belge okumak değil, kişinin kendi söylediği yaşı anlayıp uygun biçimde cevap vermektir. Bu nedenle en güvenli öğrenme etkinliği, öğrencilerin yaşlarını isteğe bağlı olarak söylemeleri veya kartlardaki hayali kişileri kullanmalarıdır.
Çince’de yaş sorusunun cevabı genellikle sayı ve 岁 (suì) ile kurulur. Öğrenci soruyu anladığını göstermek için sayıyı tekrar edebilir: 你几岁？ (nǐ jǐ suì?) 我十四岁。 (wǒ shísì suì.) Yaşı söylemek istemeyen bir kişi cevap vermeyebilir; dil öğrenirken de gerçek kişisel bilgi yerine örnek yaş kullanılabilir. Böylece hem iletişim becerisi hem de kişisel sınırlara saygı geliştirilir.
Örnek
Sınıf etkinliği: Öğretmen bir kartta hayali bir öğrenci için 13 sayısını gösterir. Öğrenci tam cümle kurar: 他十三岁。 (tā shísān suì.) Türkçesi: O, on üç yaşında. Burada 他 (tā) erkek bir kişi için o anlamındadır; gerçek bir kişinin belgesine bakılmaz.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Yaş sorarken 你是几岁？ (nǐ shì jǐ suì?) demek zorunludur. Doğrusu: A1 düzeyinde çocukların yaşını sormak için doğal temel kalıp 你几岁？ (nǐ jǐ suì?) şeklindedir. Bu cümlede 是 (shì) kullanmak gerekli değildir.
- Yanlış: Çince’de yaş söylerken yalnızca sayı söylemek yeterlidir. Doğrusu: Temel yaş cümlesinde sayıdan sonra 岁 (suì) kullanılır: 我十岁。 (wǒ shí suì.) Bu cümle On yaşındayım demektir.
- Yanlış: 二 (èr) her durumda iki olarak kullanılır ve tonlar önemli değildir. Doğrusu: Çince’de iki yaş için doğal kullanım genellikle 两岁 (liǎng suì) biçimindedir; ancak 12 ve 22 gibi sayılarda 二 (èr) kullanılır. Ayrıca ton değişirse kelimenin anlamı değişebilir; bu yüzden pinyin’deki ton işaretleri ve doğru ses yönü önemlidir.
- Yanlış: 你几岁？ (nǐ jǐ suì?) bütün yetişkinlere ve yaşlılara rahatça sorulabilir. Doğrusu: Kalıp özellikle çocuklar ve yaşı yakın kişiler için uygundur. Yetişkinlere veya tanımadığımız kişilere doğrudan yaş sormadan önce ortamı ve sosyal nezaketi düşünmeliyiz.
Bir adım ileri
Bir sonraki aşamada öğrenciler yaş bilgisini doğum günü ve doğum tarihiyle ilişkilendirebilir. 你的生日是什么时候？ (nǐ de shēngrì shì shénme shíhou?) sorusu Doğum günün ne zaman? anlamına gelir; ancak bu yapı A1’in bu konusundan daha geniş bir kelime bilgisi ister. Ayrıca 多大？ (duō dà?) kalıbıyla bir kişinin yaşı hakkında daha genel soru sormayı öğrenebilirler. İlerleyen düzeylerde yaş, okul sınıfı, aile üyeleri ve günlük tanışma konuşmaları içinde daha uzun diyaloglarla kullanılacaktır.
Özet
Çocukların yaşını sormak için 你几岁？ (nǐ jǐ suì?), yaş söylemek için 我……岁。 (wǒ ... suì.) kullanılır. Sayıdan sonra 岁 (suì) gelir ve pinyin tonları doğru telaffuz için önemlidir. Dil bilgisi kadar, yaş sorusunun kime ve hangi ortamda yöneltildiğine dikkat etmek de iyi iletişimin parçasıdır.