Çince hava durumu ifadelerini öğrenerek günlük konuşmalarda havayı anlatabilir, basit hava durumu notlarını okuyup yazabiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Hava durumu kelimeleri
Çince hava durumundan söz ederken önce temel kelimeleri öğreniriz. 天气 (tiānqì) “hava durumu” demektir. 晴天 (qíngtiān) güneşli hava, 下雨 (xiàyǔ) yağmur yağması, 下雪 (xiàxuě) kar yağması, 刮风 (guāfēng) ise rüzgâr olması anlamına gelir.
Bazı kelimeler iki karakterden oluşur. 晴 (qíng) “güneşli”, 雨 (yǔ) “yağmur”, 雪 (xuě) “kar” ve 风 (fēng) “rüzgâr” demektir. Telaffuzda tonları korumaya çalışırız: qíng yükselen, yǔ önce alçalıp sonra yükselen, xuě yine alçalıp yükselen tondadır. Türkçe okunuş yaklaşık olarak “çing”, “yü”, “şüe” ve “fıng” şeklindedir; bu okunuşlar tonları tam olarak göstermez.
Örnek
今天是晴天。 (Jīntiān shì qíngtiān.) — Bugün hava güneşli. 今天下雨。 (Jīntiān xiàyǔ.) — Bugün yağmur yağıyor. Hava durumunu söylemek için önce günün adını, sonra hava ifadesini kullanabiliriz.
2. Dört ton ve kısa cümle kalıpları
Çince A1 düzeyinde pinyin ve dört tonu dikkatle dinlemek önemlidir. Birinci ton düz ve yüksek, ikinci ton yükselen, üçüncü ton alçalıp yükselen, dördüncü ton ise kısa ve düşen bir sestir. Örneğin tiān birinci tonla, qíng ikinci tonla, yǔ üçüncü tonla ve xià dördüncü tonla söylenir. Ton değişirse kelimenin anlamı da değişebilir.
Basit bir soru için 天气怎么样？(Tiānqì zěnmeyàng?) kalıbını kullanırız. Anlamı “Hava nasıl?”dır. Cevap verirken 天气很好。 (Tiānqì hěn hǎo.) “Hava çok iyi.” veya 天气不好。 (Tiānqì bù hǎo.) “Hava iyi değil.” diyebiliriz. Hava durumunu daha açık söylemek istersek 今天很冷。 (Jīntiān hěn lěng.) “Bugün çok soğuk.” cümlesini kullanırız.
Karakterleri yazarken çizgilerin yazılış sırasına dikkat ederiz. Genel olarak üstteki çizgiler alttakilerden, soldaki parçalar sağdakilerden önce yazılır; ancak her karakterin kendine özgü bir yazım sırası vardır. Öğrenci önce karakterin şeklini tanımalı, sonra pinyini ve tonunu söylemelidir. Yazma çalışmasında her ifadeyi birkaç kez yazıp anlamını Türkçe olarak hatırlamak öğrenmeyi kolaylaştırır.
Örnek
Soru-cevap örneği: 天气怎么样？ (Tiānqì zěnmeyàng?) — Hava nasıl? 天气很好。 (Tiānqì hěn hǎo.) — Hava çok iyi. Burada soru işareti soruyu, 很 (hěn) ise “çok” anlamını verir.
3. Yağmur, kar ve rüzgârı anlatma
Yağmur, kar ve rüzgâr için kısa cümleler kurabiliriz. 今天下雨。 (Jīntiān xiàyǔ.) “Bugün yağmur yağıyor.”, 今天下雪。 (Jīntiān xiàxuě.) “Bugün kar yağıyor.” ve 今天刮风。 (Jīntiān guāfēng.) “Bugün rüzgâr esiyor.” demektir. Bu cümlelerde 今天 (jīntiān) “bugün” anlamına gelir ve cümlenin başında yer alır.
Hava durumunu bir sıfatla da anlatabiliriz. 很冷 (hěn lěng) “çok soğuk”, 很热 (hěn rè) “çok sıcak”, 很凉快 (hěn liángkuai) “serin” demektir. 今天很冷。 (Jīntiān hěn lěng.) cümlesi “Bugün çok soğuk.” anlamındadır. Çince başlangıç düzeyinde sıfatın önünde çoğu zaman 很 (hěn) kullanılması cümlenin doğal olmasına yardım eder.
Kısa bir hava durumu notunda aynı gün için iki bilgi verebiliriz. Önce hava olayını, sonra sıcaklık veya genel durumu yazarız. Böylece notu okuyan kişi dışarıdaki durumu daha kolay anlayabilir.
Örnek
Somut olay: Bir öğrenci sabah defterine şunu yazar: 今天下雨，很冷。 (Jīntiān xiàyǔ, hěn lěng.) — Bugün yağmur yağıyor, çok soğuk. Arkadaşı sorar: 要带伞吗？ (Yào dài sǎn ma?) — Şemsiye getirmek gerekir mi? Öğrenci cevap verir: 要。 (Yào.) — Evet, gerekir.
4. Sıcaklığı söyleme ve yazma
Sıcaklığı söylerken sayıdan sonra 度 (dù) kullanılır. 今天二十度。 (Jīntiān èrshí dù.) “Bugün yirmi derece.” demektir. Sıcaklığı daha açık belirtmek için 今天的温度是二十度。 (Jīntiān de wēndù shì èrshí dù.) da denebilir. Başlangıç düzeyinde bir hava durumu kartında sayı ve 度 birlikte yazılabilir.
Sayıları doğru söylemek önemlidir. 十 (shí) on, 二十 (èrshí) yirmi, 三十 (sānshí) otuz demektir. Sıcaklık sıfırın altındaysa başlangıç düzeyinde 零下 (língxià) ifadesi kullanılabilir; örneğin 零下五度 (língxià wǔ dù) “sıfırın altında beş derece” demektir.
Yazarken derece işareti yerine Çince 度 karakterini de kullanabiliriz. Bir hava durumu cümlesinde gün, hava durumu ve sıcaklık birlikte verilebilir. Bu, kısa bir günlük notu veya sınıf panosu için yeterlidir.
Örnek
Çözümlü örnek: Verilen bilgiler “Bugün güneşli, 25 derece.” olsun. Önce “bugün” için 今天 (jīntiān), sonra “güneşli” için 晴天 (qíngtiān), son olarak “25 derece” için 二十五度 (èrshíwǔ dù) yazarız. Tam cümle: 今天是晴天，二十五度。 (Jīntiān shì qíngtiān, èrshíwǔ dù.) — Bugün hava güneşli, 25 derece.
5. Hava durumu diyaloğu ve kısa yazı
Günlük bir konuşmada önce soru sorulur, sonra kısa bir cevap verilir. 今天天气怎么样？ (Jīntiān tiānqì zěnmeyàng?) — Bugün hava nasıl? 今天下雪，很冷。 (Jīntiān xiàxuě, hěn lěng.) — Bugün kar yağıyor, çok soğuk. Bir karşılaştırma yapmak için başlangıçta iki farklı günün bilgilerini ayrı ayrı söylemek yeterlidir.
Kısa bir yazı hazırlarken üç adım izleyebiliriz: günü belirtmek, hava olayını söylemek ve sıcaklığı eklemek. Örneğin 星期一晴天，二十度。星期二下雨，十五度。 (Xīngqīyī qíngtiān, èrshí dù. Xīngqī'èr xiàyǔ, shíwǔ dù.) — Pazartesi güneşli, 20 derece. Salı yağmurlu, 15 derece. Burada 星期一 (xīngqīyī) “pazartesi”, 星期二 (xīngqī'èr) “salı”dır.
Bu ünitenin sonunda öğrencinin basit bir hava durumu kartını okuyabilmesi, bir arkadaşına hava hakkında soru sorabilmesi ve iki-üç cümlelik bir not yazabilmesi beklenir. İyi bir çalışma için önce dinleme, sonra tekrar etme, ardından karakterleri yazma sırası izlenebilir.
Örnek
Kısa diyalog: 今天天气怎么样？ (Jīntiān tiānqì zěnmeyàng?) — Bugün hava nasıl? 今天是晴天，二十五度。 (Jīntiān shì qíngtiān, èrshíwǔ dù.) — Bugün güneşli, 25 derece. 很好！ (Hěn hǎo!) — Çok iyi! Bu konuşma okulda, evde veya dışarı çıkmadan önce kullanılabilir.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Çince cümlede hava durumu kelimesinden önce Türkçedeki gibi “dır” anlamında her zaman 是 (shì) kullanılmalıdır. Doğrusu: Her zaman gerekmez. 今天下雨。 (Jīntiān xiàyǔ.) ve 今天很冷。 (Jīntiān hěn lěng.) cümlelerinde 是 kullanılmaz. 今天是晴天。 (Jīntiān shì qíngtiān.) da doğrudur; ancak bu yapı bir isim grubuyla kullanılır.
- Yanlış: Türkçedeki “hava yağmurlu” yapısı doğrudan kelime kelime çevrilerek söylenir. Doğrusu: Çince başlangıç düzeyinde yağmur olayı genellikle 下雨 (xiàyǔ) ile anlatılır. Doğal temel cümle 今天下雨。 (Jīntiān xiàyǔ.) — Bugün yağmur yağıyor.
- Yanlış: Pinyin yalnızca yazıyı kolaylaştıran bir yazımdır; tonların önemi yoktur. Doğrusu: Tonlar kelimenin anlamını ayırt etmeye yardım eder. Bu nedenle yǔ gibi ton işaretlerini görmek ve dinleyerek tekrar etmek önemlidir. Türkçe harflerle yaklaşık okunuş, gerçek Çince telaffuzun yerini tutmaz.
- Yanlış: Sıcaklık söylenirken sayı tek başına yeterlidir. Doğrusu: Sıcaklık için sayıdan sonra 度 (dù) kullanılır. 今天二十度。 (Jīntiān èrshí dù.) — Bugün 20 derece.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta hava durumu konusu daha uzun tahmin metinlerine ve gelecek zaman ifadelerine genişler. Öğrenciler yarın veya hafta sonu için basit tahminleri okuyup yazabilir. Ayrıca sıcaklıkları karşılaştırma, neden-sonuç bildirme ve hava durumuna göre plan anlatma çalışmaları yapılabilir. Dinleme etkinliklerinde farklı bölgelerin hava durumu bilgileri karşılaştırılarak daha uzun diyaloglar kurulabilir.
Özet
Hava durumunu anlatmak için güneşli, yağmurlu, karlı, rüzgârlı, sıcak ve soğuk ifadelerini öğrendik. Soru sorma, kısa cevap verme, sıcaklığı dereceyle söyleme ve iki-üç cümlelik hava durumu notu yazma becerisi geliştirdik. Pinyin tonlarına, doğal cümle kalıplarına ve Çince karakterlerin düzenli yazımına dikkat etmeliyiz.