Sağlık sorunlarını basit cümlelerle anlatmak ve doktorun sorularına doğru cevap vermek, günlük iletişimde kendimizi güvende hissetmemizi sağlar.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Doktorun ilk sorusu: مَا بِكَ؟ (mâ bika?)
Doktor, hastanın şikâyetini öğrenmek için genellikle مَا بِكَ؟ (mâ bika?) diye sorar. Bu cümle erkek hastaya yöneltilir ve Neyin var? veya Hangi sağlık sorunun var? anlamına gelir. Kadın hastaya مَا بِكِ؟ (mâ biki?) denir; yazılışta son harfin harekesi değişir.
Doktorla konuşmaya selamlaşarak başlamak iletişimi kolaylaştırır. Doktor السَّلَامُ عَلَيْكُمْ. (es-selâmü aleyküm.) dediğinde hasta وَعَلَيْكُمُ السَّلَامُ. (ve aleykümü’s-selâm.) diyebilir. Ardından doktor مَا بِكَ؟ (mâ bika?) diye sorar; hasta kısa ve açık bir cevap verir.
Örnek
Doktor: السَّلَامُ عَلَيْكُمْ. مَا بِكَ؟ (es-selâmü aleyküm. mâ bika?) — Selamünaleyküm. Neyin var? Hasta: وَعَلَيْكُمُ السَّلَامُ. أَنَا مَرِيضٌ. (ve aleykümü’s-selâm. ene merîdun.) — Aleykümselam. Hastayım.
2. Ağrı ve sağlık sorununu söylemek
Bir ağrıyı anlatmak için عِنْدِي أَلَمٌ فِي... (indî alamun fî...) kalıbı kullanılabilir. Bu kalıp Bende ... ağrısı var anlamındadır. Örneğin عِنْدِي أَلَمٌ فِي حَلْقِي. (indî alamun fî halkî.) cümlesi Boğazım ağrıyor demektir.
Bazı belirtiler farklı kalıplarla söylenir. عِنْدِي صُدَاعٌ. (indî sudâun.) Başım ağrıyor; عِنْدِي سُعَالٌ. (indî suâlun.) Öksürüğüm var; عِنْدِي حُمَّى. (indî hummâ.) Ateşim var anlamına gelir. Belirtiyi söylerken عِنْدِي (indî) kalıbından sonra ilgili kelimeyi kullanmak yeterlidir.
Örnek
Hasta: مَا بِكَ؟ (mâ bika?) — Neyin var? Diğer hasta: عِنْدِي أَلَمٌ فِي حَلْقِي، وَعِنْدِي سُعَالٌ. (indî alamun fî halkî, ve indî suâlun.) — Boğazım ağrıyor ve öksürüğüm var.
3. Vücut bölümlerini belirtmek
Doktor ağrının yerini anlamak için vücut bölümlerini sorabilir. Temel kelimeler şunlardır: الرَّأْسُ (er-re’sü) baş, الْحَلْقُ (el-halku) boğaz, الْبَطْنُ (el-batnu) karın, الظَّهْرُ (ez-zahru) sırt ve الْأُذُنُ (el-uzunu) kulak. Bu kelimelerle أَيْنَ الأَلَمُ؟ (eyne’l-alamu?) Ağrı nerede? sorusuna cevap verilebilir.
Sahiplik bildirmek için kelimenin sonuna uygun ek gelir. رَأْسِي (re’sî) başım, حَلْقِي (halkî) boğazım ve بَطْنِي (batnî) karnım demektir. Öğrenci, doktorun gösterdiği bölümü dikkatle dinlemeli ve gerekirse eliyle göstermelidir. هُنَا (hunâ) burada, هَذَا مَكَانُ الأَلَمِ. (hâzâ mekânu’l-alami.) Burası ağrının olduğu yer anlamında kullanılabilir.
Örnek
Doktor: أَيْنَ الأَلَمُ؟ (eyne’l-alamu?) — Ağrı nerede? Hasta: الأَلَمُ فِي بَطْنِي. (el-alamu fî batnî.) — Ağrı karnımda. Doktor: هَلْ هُنَا؟ (hel hunâ?) — Burada mı? Hasta: نَعَمْ، هُنَا. (naam, hunâ.) — Evet, burada.
4. Belirtinin süresini ve şiddetini söylemek
Doktor, sorunun ne zamandır devam ettiğini öğrenmek için مُنْذُ مَتَى؟ (münzü metâ?) diye sorar. Bu soru Ne zamandır? anlamındadır. Basit cevaplar arasında مُنْذُ يَوْمٍ. (münzü yevmin.) Bir gündür, مُنْذُ أُسْبُوعٍ. (münzü usbûin.) Bir haftadır ve مُنْذُ أَمْسِ. (münzü emsi.) Dünden beri vardır.
Ağrının şiddetini anlatmak için الأَلَمُ شَدِيدٌ. (el-alamu şedîdun.) Ağrı şiddetli veya الأَلَمُ خَفِيفٌ. (el-alamu hafîfun.) Ağrı hafif denebilir. Doktor bazen هَلْ عِنْدَكَ حُمَّى؟ (hel indaka hummâ?) Ateşin var mı? diye sorar. Erkek hastaya عِنْدَكَ (indaka), kadın hastaya عِنْدَكِ (indaki) kullanılır.
Örnek
Doktor: مُنْذُ مَتَى؟ (münzü metâ?) — Ne zamandır? Hasta: مُنْذُ أَمْسِ. الأَلَمُ خَفِيفٌ. (münzü emsi. el-alamu hafîfun.) — Dünden beri. Ağrı hafif. Doktor: هَلْ عِنْدَكَ حُمَّى؟ (hel indaka hummâ?) — Ateşin var mı? Hasta: لَا، لَيْسَ عِنْدِي حُمَّى. (lâ, leyse indî hummâ.) — Hayır, ateşim yok.
5. Doktorun önerisini anlamak ve eczanede konuşmak
Muayeneden sonra doktor basit öneriler verebilir. اِشْرَبْ مَاءً كَثِيرًا. (işrab mâen kesîran.) Bol su iç, اِرْتَحْ فِي الْبَيْتِ. (irteh fî’l-beyti.) Evde dinlen ve خُذْ هَذَا الدَّوَاءَ. (huz hâzâ’d-devâe.) Bu ilacı al ifadeleri erkek hastaya söylenir. Kadın hastaya emirlerde genellikle اِشْرَبِي (işrabî), اِرْتَاحِي (irtâhî) ve خُذِي (huzî) biçimleri kullanılır.
Eczanede hasta ilacın nasıl kullanılacağını sorabilir. كَيْفَ أَسْتَعْمِلُ هَذَا الدَّوَاءَ؟ (keyfe esta‘milü hâzâ’d-devâe?) Bu ilacı nasıl kullanırım? demektir. Eczacı مَرَّتَيْنِ فِي الْيَوْمِ. (merrateyni fi’l-yevmi.) Günde iki kez diyebilir. İlacı kullanmadan önce doktorun veya eczacının açıklamasını anlamak önemlidir.
Örnek
Hasta: كَيْفَ أَسْتَعْمِلُ هَذَا الدَّوَاءَ؟ (keyfe esta‘milü hâzâ’d-devâe?) — Bu ilacı nasıl kullanırım? Eczacı: مَرَّتَيْنِ فِي الْيَوْمِ بَعْدَ الطَّعَامِ. (merrateyni fi’l-yevmi ba‘de’t-ta‘âmi.) — Yemekten sonra günde iki kez. Hasta: شُكْرًا. (şükran.) — Teşekkürler.
6. Baştan sona kısa doktor diyaloğu
Aşağıdaki diyalog, doktora girişten öneri almaya kadar temel adımları bir araya getirir. Öğrenci önce doktorun sorusunu dinlemeli, sonra sağlık sorununu bir veya iki cümleyle açıklamalıdır. Diyalogda selamlaşma, belirti, vücut bölümü, süre ve öneri ifadeleri birlikte kullanılır.
Konuşurken çok uzun cümlelere gerek yoktur. Bilinmeyen bir kelime olduğunda لَا أَفْهَمُ. (lâ efhem.) Anlamıyorum veya مِنْ فَضْلِكَ، أَعِدْ. (min fadlike, eid.) Lütfen tekrar edin denebilir. Böylece öğrenci, iletişimi kesmeden yardım isteyebilir.
Örnek
Doktor: السَّلَامُ عَلَيْكُمْ. مَا بِكَ؟ (es-selâmü aleyküm. mâ bika?) — Selamünaleyküm. Neyin var? Hasta: وَعَلَيْكُمُ السَّلَامُ. عِنْدِي أَلَمٌ فِي حَلْقِي وَسُعَالٌ. (ve aleykümü’s-selâm. indî alamun fî halkî ve suâlun.) — Aleykümselam. Boğazım ağrıyor ve öksürüyorum. Doktor: مُنْذُ مَتَى؟ هَلْ عِنْدَكَ حُمَّى؟ (münzü metâ? hel indaka hummâ?) — Ne zamandır? Ateşin var mı? Hasta: مُنْذُ أَمْسِ. لَا، لَيْسَتْ عِنْدِي حُمَّى. (münzü emsi. lâ, leyset indî hummâ.) — Dünden beri. Hayır, ateşim yok. Doktor: اِشْرَبْ مَاءً كَثِيرًا وَخُذْ هَذَا الدَّوَاءَ. (işrab mâen kesîran ve huz hâzâ’d-devâe.) — Bol su iç ve bu ilacı al. Hasta: شُكْرًا يَا دُكْتُورُ. (şükran yâ düktûr.) — Teşekkürler doktor.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: مَا بِكَ؟ (mâ bika?) yalnızca Ne istiyorsun? anlamına gelir. Doğrusu: Bu ifade sağlık bağlamında Neyin var? veya Hangi sağlık sorunun var? anlamındadır. Genel günlük konuşmada da kullanılabilir; anlamı bağlama göre belirlenir.
- Yanlış: Erkek ve kadın hastaya her zaman aynı بِكَ (bika) biçimi söylenir. Doğrusu: Erkek hastaya مَا بِكَ؟ (mâ bika?), kadın hastaya مَا بِكِ؟ (mâ biki?) denir. Okunuşları çok benzer olsa da son hareke ve yazım farklıdır.
- Yanlış: عِنْدِي صُدَاعٌ (indî sudâun) cümlesi Karnım ağrıyor demektir. Doğrusu: Bu cümle Başım ağrıyor anlamındadır. Karın ağrısı için عِنْدِي أَلَمٌ فِي بَطْنِي. (indî alamun fî batnî.) denebilir.
- Yanlış: مُنْذُ مَتَى؟ (münzü metâ?) sorusuna yalnızca saatle cevap verilir. Doğrusu: Bu soru Ne zamandır? anlamındadır ve gün, hafta veya dün gibi cevaplarla kullanılabilir. Örneğin مُنْذُ يَوْمٍ. (münzü yevmin.) Bir gündür demektir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta sağlık konusu daha ayrıntılı belirtiler, randevu alma ve geçmişte yaşanan sağlık sorunlarıyla genişletilebilir. Öğrenciler doktorun tavsiyelerini daha uzun cümlelerle açıklamayı ve farklı kişilere göre uygun fiil biçimlerini kullanmayı öğrenebilir. Ayrıca hastane bölümleri, reçete bilgileri ve acil durum ifadeleri üzerinde çalışılabilir. Sonraki adım, kısa bir telefon görüşmesini veya hastane formunu temel düzeyde anlamaktır.
Özet
Doktora giderken مَا بِكَ؟ (mâ bika?) sorusunu anlamak ve sağlık sorununu عِنْدِي... (indî...) kalıbıyla anlatmak temel becerilerdir. Vücut bölümü, belirti, süre ve ağrı şiddeti kısa cümlelerle söylenebilir. Doktorun önerisini anlamadığımızda tekrar istemek, gerçek iletişimde doğru ve güvenli bir davranıştır.