Çarşıda ve mağazada bir eşyanın fiyatını sormak için بِكَمْ هَذَا؟ (bi-kem hâzâ) kalıbını kullanır ve verilen fiyatı anlayarak uygun şekilde cevap veririz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Fiyat sorma kalıbını tanıyalım
Bir eşyanın fiyatını sormak için temel kalıp بِكَمْ هَذَا؟ (bi-kem hâzâ) sözüdür. Bu ifade, Türkçede Bu ne kadar? veya Bunun fiyatı ne kadar? anlamına gelir. بِكَمْ (bi-kem) ne kadar, هَذَا (hâzâ) ise bu demektir.
Kalıbı söylerken بِكَمْ (bi-kem) bölümünde soru tonunu hafifçe yükseltebiliriz. هَذَا (hâzâ) kelimesindeki uzun a sesine ve sonundaki ذ sesine dikkat edilir. Arapçadaki ذ (zâl) sesinin Türkçede tam bir karşılığı yoktur; İngilizcedeki this kelimesindeki th sesine benzer ve dil ucu üst dişlere hafifçe yaklaşır.
Örnek
الطَّالِبُ: بِكَمْ هَذَا؟ (et-tâlibu: bi-kem hâzâ?) Öğrenci: Bu ne kadar? الْبَائِعُ: عَشَرَةُ لِيرَاتٍ. (el-bâiu: aşeretu lîrâtin.) Satıcı: On lira.
2. Bu: هَذَا ile هَذِهِ
Arapçada işaret edilen eşyanın kelime olarak eril veya dişil oluşuna göre farklı kelimeler kullanılır. Eril kabul edilen tekil bir eşya için هَذَا (hâzâ) kullanılır: بِكَمْ هَذَا؟ (bi-kem hâzâ?). Dişil kabul edilen tekil bir eşya için هَذِهِ (hâzihi) kullanılır: بِكَمْ هَذِهِ؟ (bi-kem hâzihi?).
Başlangıç düzeyinde her eşyanın cinsiyetini ezberlemek yerine sık kullanılan kelimeleri kalıpla birlikte öğrenmek yararlıdır. Örneğin defter için دَفْتَر (defter) ve kalem kutusu için مِقْلَمَة (mikleme) denir. Öğrenci önce eşyayı işaret ederek sorabilir; böylece uzun bir cümle kurmasına gerek kalmaz.
Örnek
بِكَمْ هَذَا الدَّفْتَرُ؟ (bi-kem hâzâ ed-defteru?) Bu defter ne kadar? بِكَمْ هَذِهِ الْمِقْلَمَةُ؟ (bi-kem hâzihi el-miklematu?) Bu kalem kutusu ne kadar? İlk cümlede هَذَا (hâzâ), ikinci cümlede هَذِهِ (hâzihi) kullanılır.
3. Fiyatı anlamak ve cevap vermek
Satıcı fiyatı genellikle sayı ve para birimiyle söyler. A1 düzeyinde عَشَرَةُ لِيرَاتٍ (aşeretu lîrâtin) on lira, خَمْسَةُ رِيَالَاتٍ (hamsetu rîlâtin) beş riyal ve عِشْرُونَ جُنَيْهًا (işrûne cüneyhen) yirmi cüneyh gibi basit cevaplar öğrenilebilir. Ülkeye göre para biriminin adı değişebilir.
Fiyatı tam anlayamazsak satıcıdan tekrar etmesini isteyebiliriz. Bunun için مِنْ فَضْلِكَ، مَرَّةً أُخْرَى. (min fadlike, merraten uhrâ.) yani Lütfen, bir daha diyebiliriz. Satıcıya hitap ederken erkek için مِنْ فَضْلِكَ (min fadlike), kadın için مِنْ فَضْلِكِ (min fadliki) kullanılır; başlangıçta bu ayrımı bilmek yeterlidir.
Örnek
الطَّالِبُ: بِكَمْ هَذَا الْحِذَاءُ؟ (et-tâlibu: bi-kem hâzâ el-hizâu?) Öğrenci: Bu ayakkabı ne kadar? الْبَائِعُ: خَمْسُونَ لِيرَةً. (el-bâiu: hamsûne lîraten.) Satıcı: Elli lira. Doğal kullanımda حِذَاءٌ kelimesi eril kullanılır; bu nedenle doğru ifade بِكَمْ هَذَا الْحِذَاءُ؟ (bi-kem hâzâ el-hizâu?) biçimindedir.
4. Kibar alışveriş diyaloğu
Alışverişte yalnızca fiyat sormak değil, konuşmayı selam ve teşekkürle sürdürmek de önemlidir. Basit bir diyalog مَرْحَبًا (merhaben) Merhaba ile başlayabilir. Fiyatı öğrendikten sonra شُكْرًا (şükran) Teşekkürler ve مَعَ السَّلَامَةِ (maas-selâme) Hoşça kalın denebilir.
Bir ürünü satın almak istersek أُرِيدُ هَذَا. (urîdu hâzâ.) Bunu istiyorum diyebiliriz. Satın almak istemiyorsak لَا، شُكْرًا. (lâ, şükran.) Hayır, teşekkürler ifadesi yeterlidir. Bu kısa kalıplar, öğrencinin gerçek bir dükkânda konuşmayı tamamlamasına yardım eder.
Örnek
الطَّالِبُ: مَرْحَبًا. بِكَمْ هَذِهِ الْمِقْلَمَةُ؟ (et-tâlibu: merhaben. bi-kem hâzihi el-miklematu?) Öğrenci: Merhaba. Bu kalem kutusu ne kadar? الْبَائِعُ: خَمْسَةُ لِيرَاتٍ. (el-bâiu: hamsetu lîrâtin.) Satıcı: Beş lira. الطَّالِبُ: أُرِيدُ هَذِهِ. شُكْرًا. (et-tâlibu: urîdu hâzihi. şükran.) Öğrenci: Bunu istiyorum. Teşekkürler.
5. Farklı dükkânlarda kalıbı kullanma
Aynı fiyat sorma kalıbı farklı alışveriş yerlerinde kullanılabilir. Pazarda meyve, mağazada ayakkabı, kırtasiyede kalem kutusu ve hediyelik eşya dükkânında tabak için ürünü işaret edip soru sorabiliriz. Örneğin tabak için طَبَق (tabak) kelimesi kullanılır ve بِكَمْ هَذَا الطَّبَقُ؟ (bi-kem hâzâ et-tabaku?) denir.
Öğrenci, konuşma sırasında ürünün adını bilmese bile بِكَمْ هَذَا؟ (bi-kem hâzâ?) veya بِكَمْ هَذِهِ؟ (bi-kem hâzihi?) diyebilir. Bu, iletişimi başlatmak için yeterlidir. Sonraki adımda renk ve miktar sormak öğrenilebilir; ancak A1 düzeyinde önce fiyatı doğru sormak ve sayıları anlamak önemlidir.
Örnek
الطَّالِبُ: بِكَمْ هَذَا الطَّبَقُ؟ (et-tâlibu: bi-kem hâzâ et-tabaku?) Öğrenci: Bu tabak ne kadar? الْبَائِعُ: عِشْرُونَ لِيرَةً. (el-bâiu: işrûne lîraten.) Satıcı: Yirmi lira. الطَّالِبُ: لَا، شُكْرًا. (et-tâlibu: lâ, şükran.) Öğrenci: Hayır, teşekkürler.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Türkçedeki Bu ne kadar? sözünü kelime kelime çevirip مَا هَذَا؟ (mâ hâzâ?) demek gerekir. Doğrusu: Fiyat sormak için temel kalıp بِكَمْ هَذَا؟ (bi-kem hâzâ?) ifadesidir. مَا هَذَا؟ (mâ hâzâ?) ise Bu nedir? anlamına gelir; fiyat sormaz.
- Yanlış: كَمْ (kem) tek başına her zaman yeterlidir ve بِ (bi) edatını kullanmaya gerek yoktur. Doğrusu: Başlangıç düzeyinde fiyat sorma kalıbı bütün olarak بِكَمْ؟ (bi-kem?) şeklinde öğrenilmelidir. كَمْ؟ (kem?) sayı veya miktar sorabilir; بِكَمْ؟ (bi-kem?) ise Ne kadar? anlamında alışverişte kullanılır.
- Yanlış: Her eşya için هَذَا (hâzâ) kullanılabilir. Doğrusu: Eril kabul edilen kelimelerle هَذَا (hâzâ), dişil kabul edilen kelimelerle هَذِهِ (hâzihi) kullanılır. Örneğin هَذَا دَفْتَرٌ (hâzâ defterun) bu bir defter ve هَذِهِ مِقْلَمَةٌ (hâzihi miklemetun) bu bir kalem kutusudur.
- Yanlış: Arapça fiyat cevabında yalnızca sayıyı söylemek yeterlidir; para birimi her zaman söylenmez. Doğrusu: Günlük konuşmada sayı tek başına anlaşılabilir; ancak öğrenirken sayı ile para birimini birlikte söylemek daha açıktır. Örneğin عَشَرَةُ لِيرَاتٍ (aşeretu lîrâtin) on lira demektir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta fiyat sormanın yanında ürünün rengini, miktarını ve özelliklerini sormaya geçilir. Öğrenciler كَمِ السِّعْرُ؟ (kemis-siru?) Fiyat ne kadar? gibi başka bir fiyat kalıbını ve هَلْ هَذَا مُتَوَفِّرٌ؟ (hel hâzâ mutevaffirun?) Bu mevcut mu? sorusunu öğrenebilir. Ayrıca indirim isteme, pahalı veya ucuz deme ve ödeme yöntemlerini belirtme çalışılır. Daha uzun alışveriş diyaloglarında kibar hitaplar ve farklı para birimleri karşılaştırılır.
Özet
Fiyat sormanın temel kalıbı بِكَمْ هَذَا؟ (bi-kem hâzâ?) ifadesidir. Dişil kabul edilen tekil eşyalarla هَذِهِ (hâzihi) kullanılır ve fiyat cevabı sayı ile para biriminden oluşabilir. Selam, teşekkür ve vedalaşma ifadeleriyle kısa ve kibar bir alışveriş konuşması tamamlanır.