Kaynaklı görüş yazısı ve sözlü aktarımda amaç, başkasının sözünü anlamını bozmadan açıkça belirtmek, doğrudan alıntı ile dolaylı anlatımı uygun biçimde seçmek ve kendi görüşümüzden ayırmaktır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Kaynaklı görüş yazısının amacı ve planı
Kaynaklı bir görüş yazısında önce konu ve temel soru tanıtılır, ardından kaynakların görüşleri aktarılır ve son bölümde yazarın kendi değerlendirmesi verilir. Okur, hangi düşüncenin kaynağa, hangisinin yazara ait olduğunu kolayca ayırt edebilmelidir. Bunun için kaynak adı, yazarın soyadı veya yayın tarihi gibi bilgiler uygun yerlerde belirtilir.
Doğrudan alıntıda kaynak metindeki ifade değiştirilmeden verilir ve tırnak işareti kullanılır. Almancada alıntıyı tanıtmak için Die Autorin erklärt: „Viele Jugendliche informieren sich online.“ denebilir. Türkçesi: Yazar şöyle açıklıyor: “Birçok genç çevrim içi bilgi ediniyor.” Alıntı kısa ve konu açısından gerekli olmalıdır; uzun bir bölümü açıklamasız biçimde aktarmak yazının akışını zayıflatır.
Dolaylı aktarımda ise kaynak metnin anlamı korunur, fakat cümle yapısı yeniden kurulur. Die Autorin erklärt, viele Jugendliche informierten sich online. cümlesi “Yazar, birçok gencin çevrim içi bilgi edindiğini açıklıyor.” anlamına gelir. Burada doğrudan alıntıdaki informieren sich biçimi, Konjunktiv I biçimi gösterge biçimiyle aynı olduğu için Konjunktiv II olan informierten sich biçimiyle aktarılmıştır.
Örnek
Kaynak cümle: „Soziale Medien beeinflussen unsere Meinungen“, schreibt Keller. Türkçesi: “Sosyal medya görüşlerimizi etkiliyor,” diye yazıyor Keller. Dolaylı aktarım: Keller schreibt, soziale Medien beeinflussten unsere Meinungen. Türkçesi: Keller, sosyal medyanın görüşlerimizi etkilediğini yazıyor. Çözümde kaynak korunmuş, fakat ifade doğrudan alıntı olmaktan çıkarılmıştır.
2. Doğrudan ve dolaylı anlatımı ayırt etme
Doğrudan anlatım, konuşanın sözünü mümkün olduğunca aynen verir ve çoğunlukla tırnak işaretiyle gösterilir. Örneğin Der Sprecher sagt: „Wir müssen sofort handeln.“ cümlesi “Konuşmacı, ‘Hemen harekete geçmeliyiz,’ diyor.” anlamındadır. Burada wir ve müssen sözcükleri konuşmacının özgün bakış açısını yansıtır.
Dolaylı anlatımda kaynak ile aktarım yapan kişi arasındaki sınır dil bilgisiyle gösterilir. Der Sprecher sagt, sie müssten sofort handeln. cümlesi “Konuşmacı, hemen harekete geçmeleri gerektiğini söylüyor.” demektir. Yazılı ve daha resmî Almancada Konjunktiv I, özellikle haberlerde ve akademik metinlerde, aktarımın başkasına ait olduğunu belirtmek için kullanılır.
Konjunktiv I biçimi gösterge biçimiyle aynıysa, özellikle yazılı ve resmî aktarımda Konjunktiv II kullanılabilir; konuşma dilinde ise çoğu zaman dass bağlaçlı yapı tercih edilir. Örneğin Er sagt, er habe keine Zeit. “Vakti olmadığını söylüyor.” demektir. Konjunktiv I biçiminin ayırt edilemediği bir durumda Sie sagen, sie hätten keine Zeit. denebilir. hätten burada Konjunktiv II biçimidir; bu kullanım, sözün başkasına ait olduğunu belirtmeye yardımcı olur.
Örnek
Karşılaştırma: Doğrudan Die Schülerin sagt: „Ich bin gut vorbereitet.“ Türkçesi: Öğrenci, “İyi hazırlandım,” diyor. Dolaylı Die Schülerin sagt, sie sei gut vorbereitet. Türkçesi: Öğrenci, iyi hazırlandığını söylüyor. bin yerine sei kullanılması, dolaylı anlatımın Konjunktiv I biçimidir.
3. Sözlü aktarımda haber ve makale özetleme
Sözlü aktarımda amaç, haberin bütün cümlelerini tekrarlamak değil, ana bilgileri açık ve tarafsız biçimde özetlemektir. Önce kaynağı tanıtmak için In dem Bericht geht es um … yani “Haberde konu …” veya Die Zeitung berichtet, dass … yani “Gazete … bildiriyor.” gibi kalıplar kullanılabilir. Böylece dinleyici, aktarılan bilginin konuşmacının kişisel gözlemi olmadığını anlar.
Haber aktarırken zaman ve kişi değişimlerine dikkat edilir. Kaynakta Wir haben neue Maßnahmen beschlossen deniyorsa, bunu Die Ministerin sagte, sie habe neue Maßnahmen beschlossen. biçiminde aktarabiliriz. Türkçesi: Bakan, yeni önlemler aldığını söyledi. Burada wir sözcüğü bağlama göre sie olmuş, haben beschlossen yapısı da habe beschlossen biçimine dönüşmüştür.
Sözlü anlatımda her cümlede karmaşık Konjunktiv kullanmak zorunlu değildir; ancak kaynak ile kendi görüşümüzü ayırmak zorunludur. Nach Angaben der Zeitung soll die Zahl gestiegen sein. cümlesi “Gazetenin verdiği bilgilere göre sayının arttığı söyleniyor.” anlamındadır. Nach Angaben gibi ifadeler bilginin kaynağını gösterir; tek başlarına bilginin kesinlik derecesini belirlemez.
Örnek
Kısa sözlü aktarım: In dem Bericht geht es um den öffentlichen Verkehr. Die Zeitung berichtet, die Stadt wolle mehr Busse einsetzen. Außerdem erklärt ein Experte, dadurch könne der Verkehr entlastet werden. Türkçesi: Haberde toplu taşıma ele alınıyor. Gazete, kentin daha fazla otobüs kullanmak istediğini bildiriyor. Ayrıca bir uzman, bu sayede trafiğin rahatlatılabileceğini açıklıyor.
4. Dolaylı anlatımın dil bilgisi: zaman, kişi ve bağlaç
Dolaylı anlatımda dass bağlacı kullanılabilir; bu durumda çekimli fiil yan cümlenin sonuna gider. Die Forscherin sagt, dass die Ergebnisse wichtig sind. cümlesi “Araştırmacı, sonuçların önemli olduğunu söylüyor.” demektir. Konjunktiv I kullanılan daha resmî biçimde ise Die Forscherin sagt, die Ergebnisse seien wichtig. denebilir.
Aktarım sırasında yalnızca fiil değil, kişi ve zaman bildiren sözcükler de bağlama göre değişebilir. Kaynaktaki heute “bugün” sözcüğü, aktarım daha sonra yapılıyorsa an diesem Tag “o gün” biçiminde verilebilir. Benzer şekilde hier “burada” sözcüğü, başka bir yerden aktarım yapılırken dort “orada” olabilir.
Soru cümleleri de dolaylı biçimde aktarılabilir. Evet-hayır soruları için ob, soru sözcüğüyle başlayan sorular için aynı soru sözcüğü kullanılır. Er fragt: „Kommt die Expertin morgen?“ cümlesi Er fragt, ob die Expertin am nächsten Tag komme. biçimine dönüşebilir. Türkçesi: Uzman kadının ertesi gün gelip gelmeyeceğini soruyor.
Örnek
Kaynak: „Warum gibt es so wenige Informationen?“, fragt der Schüler. Türkçesi: Öğrenci, “Neden bu kadar az bilgi var?” diye soruyor. Dolaylı aktarım: Der Schüler fragt, warum es so wenige Informationen gebe. Türkçesi: Öğrenci, neden bu kadar az bilgi olduğunu soruyor. Soru sözcüğü korunmuş, fiil ise aktarım yapısına uymuştur.
5. Sunumda alıntı, özet ve kişisel değerlendirme
Etkili bir sunumda kaynak önce tanıtılır, ardından kısa bir doğrudan alıntı veya dolaylı özet verilir ve son olarak konuşmacının kendi yorumu açıkça belirtilir. Geçiş için Die Autorin betont, dass … yani “Yazar … vurguluyor.”, Zusammenfassend lässt sich sagen, dass … yani “Özetle … söylenebilir.” gibi kalıplar kullanılabilir.
Kendi görüşümüzü kaynak görüşünden ayırmak için Meiner Ansicht nach … yani “Bana göre …” veya Ich halte diese Erklärung für überzeugend, weil … yani “Bu açıklamayı ikna edici buluyorum, çünkü …” denebilir. Böylece dinleyici, son değerlendirmeyi kimin yaptığını anlar. Bir sunumda doğrudan alıntı sayısı sınırlı tutulmalı; alıntı, görüşü destekleyen özel veya dikkat çekici bir ifade olduğunda kullanılmalıdır.
Kaynak aktarımında tarafsızlık, aktarılan görüşü doğru bulduğumuzu göstermek anlamına gelmez. Der Artikel behauptet, dass digitale Medien die Konzentration verringern. cümlesi “Makale, dijital medyanın dikkat yoğunluğunu azalttığını ileri sürüyor.” demektir; behauptet fiili, bunun kaynağın iddiası olduğunu belirtir. Ardından Diese Aussage wird jedoch nicht ausreichend begründet. denerek eleştiri eklenebilir: “Ancak bu ifade yeterince gerekçelendirilmemiştir.”
Örnek
Sunum bölümü: Im Artikel erklärt die Autorin, digitale Medien veränderten unseren Alltag. Wörtlich schreibt sie: „Wir leben in einer Zeit ständiger Erreichbarkeit.“ Meiner Ansicht nach ist diese Beobachtung überzeugend, weil viele Menschen auch außerhalb der Arbeitszeit Nachrichten beantworten. Türkçesi: Makalede yazar, dijital medyanın günlük yaşamımızı değiştirdiğini açıklıyor. Kelimesi kelimesine şöyle yazıyor: “Sürekli ulaşılabilir olduğumuz bir dönemde yaşıyoruz.” Bana göre bu gözlem ikna edici, çünkü birçok insan çalışma saatleri dışında da mesajları yanıtlıyor.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Dolaylı anlatımda her zaman dass bağlacı kullanılmalıdır. Doğrusu: Bu doğru değildir. dass yapısı kullanılabilir; ancak özellikle yazılı ve resmî aktarımda bağlaçsız Konjunktiv I yapısı da yaygındır: Er sagt, er sei müde.
- Yanlış: Konjunktiv I yalnızca geçmiş zaman için kullanılır. Doğrusu: Konjunktiv I esas olarak aktarımın başkasına ait olduğunu belirtir ve farklı zamanlarla kullanılabilir. Örneğin Sie sagt, sie habe gearbeitet. cümlesi geçmişte tamamlanmış bir eylemi aktarır.
- Yanlış: Bir kaynakta geçen her cümle doğrudan alıntılanmalıdır. Doğrusu: Kaynağın ana düşüncesi çoğu zaman dolaylı özetle daha akıcı aktarılır. Doğrudan alıntı, özellikle özgün, önemli veya tartışmanın merkezindeki bir ifadeyi göstermek için kullanılmalıdır.
- Yanlış: Kaynağın görüşünü aktarmak, onu kabul etmek anlamına gelir. Doğrusu: Aktarım fiilleri ve kaynak belirten kalıplar yalnızca bilginin kime ait olduğunu gösterir. Der Artikel behauptet, dass … ifadesi, konuşmacının bu iddiayı kesinlikle benimsediğini göstermez.
- Yanlış: Türkçedeki cümle sırası Almancaya aynen aktarılabilir. Doğrusu: Almancada yan cümlede çekimli fiil genellikle sona gider: Sie sagt, dass die Ergebnisse wichtig sind. Ayrıca dolaylı anlatımda kişi, zaman ve yer bildiren sözcükler bağlama göre değiştirilmelidir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta bu konu, daha uzun akademik metinlerin yeniden ifade edilmesine ve farklı kaynakların karşılaştırılmasına doğru ilerler. Kaynak güvenilirliği, alıntı biçimleri, paragraf içi göndermeler ve intihalden kaçınma daha ayrıntılı ele alınabilir. Ayrıca resmî rapor, tartışma yazısı ve sunumlarda kesinlik derecesini gösteren dil üzerinde çalışılır. Öğrenci, yalnızca dil bilgisi bakımından doğru değil, kanıt ile yorum arasındaki ilişkiyi açıkça kuran metinler üretmeyi hedefler.
Özet
Kaynaklı aktarımda doğrudan alıntı, başkasının sözünü değiştirmeden ve tırnak içinde vermektir; dolaylı anlatım ise anlamı koruyarak cümleyi yeniden kurmaktır. Almancada Konjunktiv I, kaynak ile konuşmacının kendi görüşünü ayırmada özellikle önemlidir; kişi, zaman, yer ve fiil sırası da bağlama göre düzenlenir. Başarılı bir yazı veya sunum, kaynağı tanıtır, bilgiyi tarafsızca aktarır ve kişisel değerlendirmeyi açıkça ayırır.