Restoranda yemek sipariş ederken özel isteklerini nazik ve net B1 kalıplarıyla söylemek hem sağlığını korur hem de Almanca konuşulan ülkelerde rahatça yemek yemeni sağlar.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Restoranda sipariş: B1’de ne yapabilirsin?
Avrupa Dilleri Ortak Çerçevesi B1 düzeyinde şunu yapabilirsin: restoranda yemek ve içecek sipariş edebilir, fiyat veya içerik sorabilir ve basit özel isteklerini açıklayabilirsin. Garson masaya geldiğinde sık sık Was möchten Sie bestellen? (vas möhhten zi bestellen) veya Was darf es sein? (vas darf es zayn) diye sorar. Cevabın kısa, nazik ve net olmalıdır. Birçok gündelik restoranda masaya kendin oturursun; garsonu elinle veya Entschuldigung! (ent-şul-di-gung) diyerek çağırırsın.
En güvenli sipariş kalıbı Ich hätte gern ... (ihh he-te gern) kalıbıdır. Ich möchte ... (ihh möhş-te) de B1’de doğrudur; Ich will ... (ihh vil) restoran için sert kalır. Menüdeki başlıklar şunlardır: Vorspeise (for-şpay-ze) başlangıç, Hauptgericht (haupt-ge-riht) ana yemek, Nachspeise (nahh-şpay-ze) tatlı, Getränke (ge-tren-ke) içecekler. Somut örnek: Berlin’de bir bistroda oturan öğrenci Als Vorspeise hätte ich gern die Suppe und als Hauptgericht den Salat. (als for-şpay-ze he-te ihh gern di zup-pe unt als haupt-ge-riht den za-lat) diyebilir.
Dünyada bu konu çoğunlukla rol oyunu ve gerçek menü okuma ile öğretilir. Yemek listesine Almancada Speisekarte (şpay-ze-kar-te) denir. Yemeğe başlamadan Guten Appetit! (gu-ten a-pe-tit) demek yaygındır. Hesabı masada Die Rechnung, bitte. (di rehn-nung bi-te) diye istersin. Üstünü tutmasını istiyorsan Stimmt so. (ştimt zo) dersin. Özel istek söylemek kaba değildir; net konuşmak garsonun işini kolaylaştırır.
Örnek
Kellner: Guten Abend! Was möchten Sie bestellen? (gu-ten a-bent! vas möhhten zi bestellen) İyi akşamlar! Ne sipariş etmek istersiniz? Gast: Ich hätte gern die Tomatensuppe als Vorspeise und das Hähnchen als Hauptgericht. (ihh he-te gern di to-ma-ten-zup-pe als for-şpay-ze unt das hen-çen als haupt-ge-riht) Başlangıç olarak domates çorbası, ana yemek olarak tavuk isterim. Kellner: Und zum Trinken? (unt tsum trin-ken) İçecek olarak? Gast: Ein Wasser ohne Kohlensäure, bitte. (ayn vas-ser ohne ko-len-zoy-re, bi-te) Gazsız bir su, lütfen.
Pişme derecesi ve hazırlık ricaları
Et siparişinde pişme derecesi özel bir istektir ve B1’de bunu söylemen beklenir. Garson Wie soll das Steak sein? (vi zol das ştek zayn) diye sorabilir. blutig (blu-tih) az pişmiş, medium veya rosa (me-di-yum / ro-za) orta, gut durch veya gut durchgebraten (gut durh / gut durh-ge-bra-ten) iyi pişmiş demektir. Türkçedeki iyi pişmiş ifadesini gut gekocht (gut ge-koht) diye çevirmek biftek için yanlıştır; haşlanmış gibi anlaşılır.
Rica kalıbı şöyledir: Ich hätte das Steak gern gut durchgebraten. (ihh he-te das ştek gern gut durh-ge-bra-ten) veya Könnte ich das Fleisch gut durch bekommen? (könn-te ihh das flayş gut durh be-kom-men). Sos için Die Soße extra, bitte. (di zo-se extra bi-te) veya Ohne Soße, bitte. (ohne zo-se bi-te) dersin. Somut olay: Viyana’da bir öğrenci pembe et yemek istemez ve bunu sipariş anında söyler; böylece tabak gelince iade etmek zorunda kalmaz. Pişirme isteği sadece et için değildir: Nicht zu scharf, bitte. (niht tsu şarf bi-te) çok acı olmasın demektir.
Örnek
Kellner: Wie soll das Steak sein: blutig, medium oder gut durch? (vi zol das ştek zayn: blu-tih, me-di-yum o-der gut durh) Biftek nasıl olsun: az, orta mı, iyi pişmiş mi? Gast: Gut durchgebraten, bitte. Ich möchte es nicht rosa. (gut durh-ge-bra-ten, bi-te. ihh möhş-te es niht ro-za) İyi pişmiş olsun lütfen. Pembe olmasını istemiyorum. Kellner: Alles klar. (a-les klar) Tamamdır.
Alerji, süt ürünü ve ohne kalıpları
Sağlıkla ilgili istekler restoran dilinin en önemli parçasıdır. Ich bin allergisch gegen ... (ihh bin a-lehr-giş ge-gen) alerjim var demektir. Süt ürünü için Ich vertrage keine Milchprodukte. (ihh fer-tra-ge kay-ne milh-pro-duk-te) veya ohne Milch und ohne Käse, bitte (ohne milh unt ohne ke-ze bi-te) kullanılır. laktosefrei (lak-to-ze-fray) laktozsuz, glutenfrei (glu-ten-fray) glutensiz demektir. Açık mutfaklı yerlerde bazen şefe de duyurmak gerekir; asıl muhatabın yine garsonudur, çünkü siparişi o not eder.
ohne (ohne) olmadan anlamındadır ve yemeğin bir parçası çıkarılacaksa kullanılır: den Salat ohne Zwiebeln (den za-lat ohne tsi-beln). kein / keine (kayn / kay-ne) hiç yok, istemiyorum içindir: Kein Fleisch, bitte. (kayn flayş bi-te). Somut örnek: Süt ürünü yemeyen bir öğrenci Ich möchte das Gericht ohne Sahne und ohne Butter. (ihh möhş-te das ge-riht ohne za-ne unt ohne bu-ter) der. Emin değilsen Enthält das Milch? (ent-helt das milh) içinde süt var mı diye sor; gerekirse Können Sie das in der Küche fragen? (kön-nen zi das in der kü-he fra-gen) mutfağa sorar mısınız eklersin.
Örnek
Gast: Ich vertrage keine Milchprodukte. Ist die Sauce mit Sahne? (ihh fer-tra-ge kay-ne milh-pro-duk-te. ist di zo-se mit za-ne) Süt ürünü kaldıramıyorum. Sosun içinde krema var mı? Kellner: Ja, ein bisschen. Soll ich die Küche fragen? (ya, ayn bi-shen. zol ihh di kü-he fra-gen) Evet, biraz. Mutfağa sorayım mı? Gast: Ja, bitte. Ich hätte gern das Gericht ohne Sahne. (ya, bi-te. ihh he-te gern das ge-riht ohne za-ne) Evet, lütfen. Yemeği krema olmadan isterim.
Yerine koyma ve değiştirme kalıpları
Menüdeki bir parçayı beğenmezsen siparişin tamamını iptal etmek zorunda değilsin. B1’de en işe yarar değiştirme kalıbı Statt ... hätte ich gern ... (ştat ... he-te ihh gern ...) şeklindedir. Statt Brot hätte ich gern einen Salat. (ştat brot he-te ihh gern ay-nen za-lat) ekmek yerine salata isterim demektir. Daha nazik rica: Könnte ich das Brot durch einen Salat ersetzen? (könn-te ihh das brot durh ay-nen za-lat er-zet-sen). ersetzen (er-zet-sen) değiştirmek, yerine koymak anlamındadır.
Yan ürün yani Beilage (bay-la-ge) sık değişir. Die Pommes gegen Reis tauschen, bitte. (di po-mes ge-gen rays tau-şen bi-te) kızartma yerine pilav. Ohne Beilage, bitte. (ohne bay-la-ge bi-te) yan ürün istemiyorum. Nur Gemüse, bitte. (nur ge-mü-ze bi-te) sadece sebze. Somut olay: Öğle arasında az ekmek yemek isteyen bir öğrenci ekmeği salatayla değiştirmesini söyler ve fiyat farkını Kostet das extra? (kos-tet das extra) diye sorar. Değiştirme her zaman ücretsiz olmayabilir; bunu sormak da B1’dir. Uzun özür cümleleri gerekmez; bitte ve könnte ich yeter.
Örnek
Gast: Könnte ich das Brot durch einen Salat ersetzen? (könn-te ihh das brot durh ay-nen za-lat er-zet-sen) Ekmeği salatayla değiştirebilir miyim? Kellner: Ja, kein Problem. Ein kleiner Salat? (ya, kayn pro-ble-m. ayn klay-ner za-lat) Evet, sorun değil. Küçük bir salata mı? Gast: Ja, bitte. Statt Brot den Salat. (ya, bi-te. ştat brot den za-lat) Evet, lütfen. Ekmek yerine salata.
Vejetaryen yemek ve özel siparişin gelmesi
Ich bin Vegetarier. / Ich bin Vegetarierin. (ihh bin ve-ge-ta-ri-er / ve-ge-ta-ri-e-rin) erkek / kadın için vejetaryenim demektir. Haben Sie etwas Vegetarisches? (ha-ben zi et-vas ve-ge-ta-ri-şes) vejetaryen bir şeyiniz var mı. vegan (ve-gan) hayvansal ürün yok demektir; vejetaryen ile aynı değildir. Kein Fleisch und kein Fisch, bitte. (kayn flayş unt kayn fiş bi-te) et ve balık istemiyorum. Birçok Alman menüsünde V harfi veya vegetarisch (ve-ge-ta-riş) işareti bulunur. Önce ne yemediğini, sonra ne istediğini söylemek garsonu rahatlatır.
Özel yemek mutfakta hazırlanınca garson bunu söyleyebilir: Das ist ohne Fleisch zubereitet. (das ist ohne flayş tsu-be-ray-tet) bu etsiz hazırlandı. Wie bestellt. (vi be-ştelt) sipariş ettiğiniz gibi demektir. Tabak gelince Danke, das sieht gut aus. (dan-ke, das zit gut aus) dersin. Yanlış gelirse nazikçe Entschuldigung, ich hatte etwas Vegetarisches bestellt. (ent-şul-di-gung, ihh hat-te et-vas ve-ge-ta-ri-şes be-ştelt) dersin. Günlük hayatta öğrenci yemekhanesinde de aynı kalıplar işe yarar. Dünya genelinde bu konu diyet gereksinimleri başlığıyla, kısa hedef cümlelerle öğretilir.
Örnek
Kellner: Hier ist das vegetarische Gericht, ohne Fleisch, wie bestellt. (hi-ir ist das ve-ge-ta-ri-şe ge-riht, ohne flayş, vi be-ştelt) İşte vejetaryen yemek, etsiz, sipariş ettiğiniz gibi. Gast: Danke, das sieht gut aus. Könnte ich noch ein Wasser bekommen? (dan-ke, das zit gut aus. könn-te ihh noh ayn vas-ser be-kom-men) Teşekkürler, güzel görünüyor. Bir su daha alabilir miyim? Kellner: Natürlich, sofort. (na-tür-lih, zo-fort) Tabii, hemen.
Türkçe konuşanların sık yaptığı hatalar
Türkçeden bire bir çeviri en sık tuzaktır. İstiyorum sözcüğünü Ich will diye çevirmek restoranı emir gibi gösterir; doğrusu Ich hätte gern veya Ich möchte dir. Benim alerjim var ceviz cümlesi Ich habe Allergie Nuss olmaz. Doğrusu Ich bin allergisch gegen Nüsse. (ihh bin a-lehr-giş ge-gen nüs-se) şeklindedir. Restoranda hitap Sie (zi) iledir; garsona du demek B1’de uygun değildir. Lütfen sözcüğü çoğu zaman cümlenin sonuna yakın durur: Ein Salat, bitte. (ayn za-lat, bi-te).
ohne ile kein karışır. Yemeğin içinden et çıksın istiyorsan ohne Fleisch, et yemeği hiç istemiyorsan kein Fleischgericht (kayn flayş-ge-riht) daha nettir. İyi pişmiş biftek için gut durchgebraten dersin, gut gekocht değil. Soru sorarken fiili öne al: Haben Sie ...? (ha-ben zi) var mı. Türkçe soru ekini Almancaya yapıştırma. zwei Wasser (tsvay vas-ser) iki su, restoran dilinde yaygındır. einmal das Schnitzel (ayn-mal das şnit-sel) bir porsiyon şinitzel demektir. Sırayı bozma: önce selam, sonra sipariş ve özel istek, en sonda teşekkür.
Örnek
Yanlış: Ich will Schnitzel. Ich habe Allergie Milch. Gut gekocht, bitte. Du, die Rechnung! Doğru: Ich hätte gern ein Schnitzel, gut durchgebraten. Ich bin allergisch gegen Milch. Die Rechnung, bitte. (ihh he-te gern ayn şnit-sel, gut durh-ge-bra-ten. ihh bin a-lehr-giş ge-gen milh. di rehn-nung, bi-te) Bir şinitzel isterim, iyi pişmiş. Süte alerjim var. Hesap, lütfen.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Ich will restoran siparişinde yeterince naziktir, çünkü Türkçede istiyorum deriz. Doğrusu: Restoranda Ich will sert ve emir gibi durur. B1’de Ich hätte gern veya Ich möchte kullan.
- Yanlış: Almanya’da özel istek söylemek kabalıktır; menüde ne varsa onu yemelisin. Doğrusu: Özel istek, özellikle alerji ve pişme derecesi, normal karşılanır. Net ve kısa söylemek garsonun işini kolaylaştırır.
- Yanlış: Vegetarier ile vegan aynı şeydir; et yemiyorum demek yeter. Doğrusu: Vejetaryen et ve genellikle balık yemez; vegan hayvansal ürün de yemez. Ne yemediğini tek tek söyle: kein Fleisch, keine Milch.
- Yanlış: ohne ve kein her yerde birbirinin yerine geçer. Doğrusu: ohne bir malzemeyi yemekten çıkarır; kein o şeyi hiç istemediğini söyler. İkisini karıştırınca sipariş değişir.
- Yanlış: Garson gençse ona du demek samimi ve doğrudur. Doğrusu: Restoran hizmetinde varsayılan hitap Sie dir. du ancak garson açıkça teklif ederse kullanılır.
Bir adım ileri
Bir üst basamakta, B2’de, sadece sipariş değil şikayet ve onarım diline geçersin: yemek soğuk geldiyse nazikçe geri göndermek, hesabı sormak, grup rezervasyonu yapmak. Cümleler uzar; hätte, könnte ve dolaylı anlatım daha sık kullanılır. Menüdeki uzun sıfat tamlamalarını ve bölgesel yemek adlarını çözmen beklenir. Ayrıca kısa bir yemek yorumu yazmak ve telefonla masa ayırtmak B2’nin günlük hedeflerindendir.
Özet
B1’de restoranda Ich hätte gern ve Ich möchte ile sipariş verir, ohne, statt ve allergisch gegen ile özel istek söylersin. Pişme derecesi, süt ürünü, vejetaryen tercih ve yan ürün değiştirme günlük hayatta işine yarar. Bundan sonra gerçek bir Speisekarte üzerinde rol oyunu yap; her siparişe bir özel istek ekle.