Geçmişte kalan iki olayı doğru sırayla anlatmak için daha önce biten eylemi Plusquamperfekt ile kurar, nachdem ve bevor bağlaçlarıyla hedefinize nasıl geldiğinizi B1 düzeyinde netleştirirsiniz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Geçmişin içindeki geçmiş: sıra neden önemlidir
İki olay da geçmişte kaldığında Türkçede çoğu zaman tek bir geçmiş yeter: Stajı bitirdim, sonra kabul aldım. Almancada dinleyen kişi hangisinin daha önce bittiğini fiil formundan görmek ister. Daha önce tamamlanan eylem Plusquamperfekt (plus-kvam-perfekt) alır; sonraki eylem genelde Präteritum (pre-te-ri-tum) veya günlük dilde Perfekt (perfekt) ile gelir. Tahtadaki zuerst (tsuerst), danach (da-nahh) ve schließlich (şlis-lih) okları tam bu sırayı resmeder.
Zamanın adı Latince daha fazla tamamlanmış anlamından gelir ve öykülemede uzun süredir kullanılır. CEFR B1 can-do hedefi şudur: Geçmişteki iki olayı doğru sırayla bağlayarak kişisel hikâye anlatabilirim. Değişim yılı, staj ve üniversite planı konuşmalarında bu can-do işinize yarar. Tek geçmiş olay varsa Perfekt yeter; ikinci ve daha eski bir olay girince Plusquamperfekt devreye girer.
Örnek
Zuerst hatte ich das Praktikum beendet. Danach bekam ich die Zusage. Schließlich kaufte ich das Ticket. (Önce stajı bitirmiştim. Sonra kabulü aldım. En sonunda bileti satın aldım.) İlk eylem hatte beendet (hatte be-endet) ile daha geridedir.
Plusquamperfekt nasıl kurulur
Plusquamperfekt iki parçadan oluşur: yardımcı fiilin geçmişi ve asıl fiilin Partizip II (par-ti-tsip tsvey) hali. Çoğu fiilde yardımcı hatte (hatte) olur: ich hatte gelernt (ih hatte ge-lernt) öğrenmiştim, sie hatte geschrieben (zi hatte ge-şri-ben) yazmıştı. Hareket ve durum değişikliği fiillerinde yardımcı war (var) olur: ich war gegangen (ih var ge-gan-gen) gitmiştim, er war gekommen (er var ge-kom-men) gelmişti. Olumsuzluk nicht (niht) ortada durur: ich hatte nicht gewartet (ih hatte niht ge-var-tet).
Yan cümlede çekimli fiil en sonda durur; yardımcı en sonda, Partizip II ondan hemen önce gelir. Doğru sıra: Nachdem ich die Prüfung gemacht hatte (Sınavı yaptıktan sonra). Türkçe düşünceyle çıkan yanlış sıra Nachdem ich hatte die Prüfung gemacht biçiminde olmaz. Telaffuz: gemacht ge-maht, gegangen ge-gan-gen, bekommen be-kom-men. B1 söz varlığı yeter: lernen, machen, kaufen, fliegen, wohnen, arbeiten, bekommen.
Örnek
Ich hatte drei Jahre Deutsch gelernt. (Üç yıl Almanca öğrenmiştim.) Ich war schon nach Berlin gefahren. (Berlin e çoktan gitmiştim.) Çözüm: lernen için hatte artı gelernt; fahren hareket olduğu için war artı gefahren.
nachdem ile daha önce biten yan cümle
nachdem (nahh-deym) Türkçedeki -dıktan sonra karşılığıdır. nachdem yan cümlesi daha önce biten eylemi taşır ve B1 de bu eylem Plusquamperfekt olur. Ana cümle sonucu anlatır ve çoğunlukla Präteritum alır. Örnek: Nachdem sie das Praktikum gemacht hatte, bekam sie die Zusage. (Stajı yaptıktan sonra kabul mektubunu aldı.) İkinci örnek: Nachdem er die Zusage bekommen hatte, kaufte er das Ticket. (Kabulü aldıktan sonra bileti satın aldı.) Resimdeki staj, mektup ve bilet tam bu zincirdir.
nachdem cümleyi başa da sona da koyabilirsiniz; virgül ve fiil konumu değişmez. Sie bekam die Zusage, nachdem sie das Praktikum gemacht hatte. (Stajı yaptıktan sonra kabulü aldı.) Kısa diyalog: Wann hast du das Ticket gekauft? (Bileti ne zaman aldın?) Nachdem ich die Zusage bekommen hatte. (Kabulü aldıktan sonra.) Can-do: Bir hedefin hangi adımdan sonra geldiğini nachdem ile açıklayabilirim. Telaffuz: Zusage tsu-za-ge, Praktikum prak-ti-kum, Ticket ti-ket.
Örnek
Ayşe Berlin de okumak istiyordu. Nachdem Ayşe das Zertifikat bekommen hatte, bewarb sie sich an der Universität. (Belgeyi aldıktan sonra üniversiteye başvurdu.) Nachdem sie die Zusage bekommen hatte, buchte sie den Flug. (Kabulü aldıktan sonra uçağı ayırttı.) Sıra: belge, başvuru, kabul, uçuş.
bevor ile daha geç kalan yan cümle
bevor (bö-foor) Türkçedeki -meden önce anlamındadır. bevor yan cümlesi zaman olarak daha geç olan eylemi gösterir. Daha erken biten eylem ana cümlede Plusquamperfekt ile gelir. Kalıp: Bevor ich das Ticket kaufte, hatte ich die Zusage bekommen. (Bileti almadan önce kabulü almıştım.) Başka kalıp: Bevor sie nach Deutschland flog, hatte sie eine Wohnung gesucht. (Almanya ya uçmadan önce bir ev aramıştı.) Öğretmenin çizelgesi tam bu bakış açısını gösterir.
Türkçe tuzak şudur: önce sözcüğünü görünce hemen bevor demek. Oysa önce biten eylemi yan cümlede anlatıyorsanız doğru bağlaç nachdem olabilir. Karşılaştırın: Nachdem ich gepackt hatte, fuhr ich zum Flughafen. (Topladıktan sonra havalimanına gittim.) Bevor ich zum Flughafen fuhr, hatte ich gepackt. (Havalimanına gitmeden önce toplanmıştım.) İkisi de doğru, vurgu farklıdır. Can-do: Bir eylemin başka bir eylemden önce tamamlandığını bevor ile söyleyebilirim. Telaffuz: flog flok, gesucht ge-zuht, Wohnung vo-nung.
Örnek
Hast du schon gepackt? (Toplandın mı?) Ja. Bevor ich das Ticket kaufte, hatte ich schon alles vorbereitet. (Evet. Bileti almadan önce her şeyi hazırlamıştım.)
İki bakış bir hikâye: hedeflere giden yol
nachdem sonucu öne çıkarır: biten işten sonra ne oldu? bevor hazırlığı öne çıkarır: asıl olaydan önce ne bitmişti? Aynı staj hikâyesini iki türlü anlatabilirsiniz. Nachdem ich das Praktikum gemacht hatte, schrieb ich die Bewerbung. (Stajı yaptıktan sonra başvuruyu yazdım.) Bevor ich die Bewerbung schrieb, hatte ich das Praktikum gemacht. (Başvuruyu yazmadan önce stajı yapmıştım.) Anlam kardeştir, vurgu değişir. Öğrencinin karşılaştırdığı çizelge tam bu farkı gösterir.
Gelecek planı konuşurken bile geçmiş basamaklar bu yapılarla durur. Nächstes Jahr will ich in Wien studieren. (Gelecek yıl Viyana da okumak istiyorum.) Sonra geriye bakarsınız: Bevor ich mich beworben habe, hatte ich sechs Monate Deutsch gelernt. (Başvurmadan önce altı ay Almanca öğrenmiştim.) B1 de ana cümlede günlük Perfekt de duyarsınız; yazıda Präteritum daha sık beklenir. Dünya genelinde konu öykü sıralama, özgeçmiş anlatımı ve sınav yazma olarak öğretilir. Plusquamperfekt gelecek planının kendisi değil, plana giden yolda çoktan bitmiş basamaktır.
Örnek
Bevor Mehmet nach Hamburg zog, hatte er eine Familie gefunden. Nachdem er angekommen war, begann der Sprachkurs. (Mehmet Hamburg a taşınmadan önce bir aile bulmuştu. Vardıktan sonra dil kursu başladı.)
Diyalog, telaffuz ve B1 can-do
Sınıfta şu can-do yu hedefleyin: Geçmişteki hazırlık adımlarımı nachdem ve bevor ile sıralayabilirim; dinleyen kişi hangi işin daha önce bittiğini karıştırmaz. İkinci can-do: Kısa diyalogda staj, belge, bilet veya taşınma sırasını sorup cevaplarım. Üçüncü can-do: Yardımcı fiili hatte veya war olarak doğru seçerim. Bu üçü B1 sözlü sınav ve kısa kompozisyon için yeterlidir.
Örnek diyalog: Warum bist du so sicher? (Neden bu kadar eminsin?) Weil ich alles geplant hatte, bevor ich mich entschieden habe. (Karar vermeden önce her şeyi planlamıştım.) Und das Praktikum? (Peki staj?) Nachdem ich das Praktikum beendet hatte, war der Plan klar. (Stajı bitirdikten sonra plan netleşti.) Telaffuz tekrarı: bevor bö-foor, nachdem nahh-deym, hatte hatte, war var, beendet be-endet. Yüksek sesle üç kez okuyun; Türkçedeki -dıktan sonra ritmini Almanca fiil sonuna taşımayın, çekimli fiili cümlenin sonuna bırakın.
Örnek
Boşluk çözümü: Nachdem wir das Visum bekommen hatten, buchten wir das Hotel. (Vizeyi aldıktan sonra oteli ayırttık.) Yardımcı hatten çünkü bekommen fiili haben ister; ana cümlede buchen eylemi buchten ile Präteritum olur.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: İki geçmiş olayda ikisine de Perfekt yeter, sıra zaten belli olur. Doğrusu: Daha önce biten eylem B1 anlatımında Plusquamperfekt alır ki sıra fiilden anlaşılsın.
- Yanlış: Nachdem ich hatte gelernt, ging ich. diye yardımcı önde durur. Doğrusu: Yan cümlede sıra Partizip II sonra yardımcı fiildir: Nachdem ich gelernt hatte, ging ich.
- Yanlış: bevor her zaman önce biten eylemin yan cümlesidir. Doğrusu: bevor daha geç eylemi yan cümleye koyar; erken biten eylem ana cümlede Plusquamperfekt olur.
- Yanlış: Türkçedeki önce her zaman bevor, sonra her zaman nachdem diye bire bir çevrilir. Doğrusu: Bakış açısına göre aynı hikâye her iki bağlaçla da kurulabilir; hangisinin yan cümlede olduğunu zaman sırası belirler.
- Yanlış: sein isteyen fiillerde de her zaman hatte kullanılır. Doğrusu: Hareket ve değişim fiillerinde war artı Partizip II gerekir: ich war gegangen, sie war geworden.
Bir adım ileri
Bir üst düzeyde, B2 de, aynı sıra sobald, als ve während ile daha uzun öykülere bağlanır. Yazılı anlatıda tutarlı Präteritum ve Plusquamperfekt zinciri beklenir; günlük Perfekt geri planda kalır. Futur II ile gelecekte bitmiş olacak işler ve Konjunktiv II geçmişi ile varsayılan geçmiş yollar eklenir. Böylece hedef planı yalnızca oldu biçiminde değil, olsaydı biçiminde de anlatılır.
Özet
Plusquamperfekt geçmişte daha önce biten eylemi hatte veya war artı Partizip II ile gösterir. nachdem önce biteni yan cümleye, bevor daha geç kalanı yan cümleye koyar. Staj, kabul ve bilet gibi hedef basamaklarını bu iki bakışla B1 söz varlığı içinde net sıralarsınız.