Derişim

10. Sınıf Kimya - Karışımlar - Derişim

Bu derste ne öğreneceğiz?

Bu derste karışımların tanımını, türlerini ve derişim kavramını öğreneceğiz. Ayrıca, derişim hesaplamaları yaparak örnekler üzerinde uygulama gerçekleştireceğiz.

Temel kavramlar

Karışım

Karışım, iki veya daha fazla maddenin bir araya gelmesiyle oluşan bir sistemdir. Karışımlar, bileşenlerinin kimyasal özelliklerini korur.

Derişim

Derişim, bir çözeltideki solut (çözülen madde) miktarının, çözücü (çözücü madde) miktarına oranıdır. Genellikle yüzde (%) veya molarite (M) cinsinden ifade edilir.

Ayrıntılı anlatım

Karışımlar, homojen ve heterojen olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Homojen karışımlar, bileşenlerinin gözle görülemeyecek kadar karıştığı sistemlerdir. Örneğin, tuzlu su homojen bir karışımdır. Heterojen karışımlar ise bileşenlerinin ayrı ayrı görülebildiği sistemlerdir; örneğin, kum ve tuz karışımı heterojen bir karışımdır.

Derişim hesaplamaları, bir çözeltinin ne kadar yoğun olduğunu anlamamıza yardımcı olur. Örneğin, bir çözeltide 5 gram tuz varsa ve toplam 100 gram çözelti varsa, derişim şu şekilde hesaplanır:

Derişim (%) = (Çözülen madde miktarı / Toplam çözelti miktarı) x 100

Bu durumda derişim: (5 g / 100 g) x 100 = 5% olur.

Çözümlü örnekler

Örnek 1

Bir çözelti içinde 10 gram şeker ve 90 gram su bulunmaktadır. Bu çözeltinin derişimini hesaplayın.

Çözüm:

Derişim (%) = (10 g / (10 g + 90 g)) x 100 = (10 g / 100 g) x 100 = 10%

Örnek 2

Bir çözelti içinde 15 gram tuz ve 85 gram su bulunmaktadır. Bu çözeltinin derişimini hesaplayın.

Çözüm:

Derişim (%) = (15 g / (15 g + 85 g)) x 100 = (15 g / 100 g) x 100 = 15%

Örnek 3

Bir çözelti içinde 20 gram alkol ve 80 gram su bulunmaktadır. Bu çözeltinin derişimini hesaplayın.

Çözüm:

Derişim (%) = (20 g / (20 g + 80 g)) x 100 = (20 g / 100 g) x 100 = 20%

Sık yapılan hatalar

Derişim hesaplamalarında sık yapılan hatalardan bazıları şunlardır:

• Çözücü ve çözülen madde miktarının toplamını dikkate almamak.
• Yüzde hesaplamalarında yanlış oran kullanmak.
• Homojen ve heterojen karışımları karıştırmak.

Uygulama

Şimdi, aşağıdaki soruları çözerek öğrendiklerinizi pekiştirelim.

Mini test

1. Bir çözelti içinde 25 gram şeker ve 75 gram su bulunmaktadır. Bu çözeltinin derişimini hesaplayın.
2. Bir çözelti içinde 5 gram tuz ve 95 gram su bulunmaktadır. Bu çözeltinin derişimini hesaplayın.
3. Bir çözelti içinde 30 gram alkol ve 70 gram su bulunmaktadır. Bu çözeltinin derişimini hesaplayın.
4. Homojen karışım nedir? Örnek verin.
5. Derişim hesaplamasında en önemli nokta nedir?

Cevap anahtarı

1. Derişim (%) = (25 g / 100 g) x 100 = 25%
2. Derişim (%) = (5 g / 100 g) x 100 = 5%
3. Derişim (%) = (30 g / 100 g) x 100 = 30%
4. Homojen karışım, bileşenlerinin gözle görülemeyecek kadar karıştığı sistemlerdir. Örnek: tuzlu su.
5. Derişim hesaplamasında çözücü ve çözülen madde miktarının toplamını dikkate almak en önemli noktadır.

Özet

Bu derste karışımların tanımını, türlerini ve derişim kavramını öğrendik. Karışımların homojen ve heterojen olduğunu, derişim hesaplamalarının nasıl yapıldığını örneklerle pekiştirdik. Unutmayın, derişim hesaplamalarında çözücü ve çözülen madde miktarının toplamını dikkate almak çok önemlidir.